II PK 11/05

Sygn. akt II PK 11/05 POSTANOWIENIE Dnia 13 maja 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Andrzej Wasilewski w sprawie z powództwa T. G. przeciwko Prokuraturze Okręgowej w P. o uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 maja 2005 r., kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia 23 stycznia 2004 r., sygn. akt VI Pa …/03, odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania. . U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 23 stycznia 2004 r. (VI Pa ../03), w sprawie z powództwa T. G. przeciwko Prokuraturze Okręgowej w P. o uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy, w wyniku apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w K. z dnia 25 września 2003 r. (IV P …/02) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddalił. W kasacji od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 23 stycznia 2004 r. pełnomocnik powoda zarzuciła naruszenie: po pierwsze – art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.) „polegające na uznaniu przez Sąd II instancji, że schorzenie powoda nie mieści w definicji wypadku przy pracy określonej powołanej przepisem ze względu na 2 wewnętrzny charakter przyczyny schorzenia mający mieć źródło w stanie zdrowia powoda pomimo, iż we wszystkich opiniach (...) jako przyczyna schorzenia powoda wskazywany jest stres (...)”; po drugie – przez „pominięcie wynikającego z art. 299 § 4 k.p. zakazu dopuszczenia do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, co w przypadku znanego pozwanej stanu zdrowia powoda miało istotne znaczenie dla oceny przyczyn powstania schorzenia w związku z wykonywana pracą”; po trzecie – art. 233 § 1 w związku z art. 278 § 1 i art. 382 k.p.c. „poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (...).” Równocześnie, jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie kasacji do rozpoznania pełnomocnik powoda wskazała potrzebę wyjaśnienia: po pierwsze – „kwestii dopuszczalności uznawania stresu doznawanego przez pracownika jak również stresogennego charakteru wykonywanej pracy jako okoliczności uzasadniającej przyjęcie wypadku przy pracy w świetle przesłanek wynikających z definicji zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych”, podnosząc zarazem w tym kontekście w uzasadnieniu kasacji, że: „Co do tej kwestii istnieje spora rozbieżność w orzecznictwie. Z jednej strony, w wyroku z 30.07.1997 r. (sygn. akt II UKN 192/97, OSNP 1998/12/367) Sąd Najwyższy uznał, że stres psychiczny związany z wykonywaniem obowiązków pracowniczych, które organizm ludzki jest w stanie znieść bez istotnego uszczerbku dla zdrowia nie jest przyczyną zewnętrzną wypadku przy pracy. (...) Bardziej uzasadnione wydają się jednak poglądy znajdujące oparcie w późniejszej linii orzecznictwa prezentującej odmienne stanowisko, jak w wyroku SN z 2.10.1997 r. (II UKN 248/97 OSNP 1998/14/434) oraz (...)”; po drugie – „2. kwestii dopuszczalności oceny przez Sąd okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, szczególnie z zakresu medycyny, w oparciu o ustalenia odmienne niż wnioski wynikające z przeprowadzonych w toku postępowania opinii biegłych”, albowiem: „Oczywistym jest, że Sąd orzekający nie może być w żaden sposób ograniczany, w tym również opiniami biegłych, jednakże w sytuacjach, gdy ocenie podlegają okoliczności wymagające specjalistycznej wiedzy z danej dziedziny, szczególnie medycyny (...) wydaje się, że powinien w pewnym stopniu być związany wynikami opinii biegłych”; 3 po trzecie – „3. możliwości dokonywania przez Sąd II instancji ustaleń w zakresie wiadomości specjalnych, przeciwnych do ustaleń i wniosków wynikających z opinii biegłego (...)”, ponieważ „o ile rzeczywiście przy ocenie dokumentów czy też zeznań stron oraz świadków mieści się to w zakresie autonomii orzekania Sądu (...), o tyle w przypadku kwestionowania wniosków opinii biegłych dotyczących wiadomości specjalnych, wskazane byłoby przeprowadzenie choćby opinii uzupełniającej (...)”. W konsekwencji, w kasacji sformułowany został wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w P. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Natomiast strona pozwana w odpowiedzi na kasację wniosła o „odmówienie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania albowiem w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, ani też nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, a kasacja jest oczywiście bezzasadna ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezpodstawnej.” Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja powinna czynić zadość szczególnym wymaganiom formalnym określonym w art. 3933 k.p.c., w tym – poza przytoczeniem podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia – powinna ona zawierać także „przedstawienie okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie” (art. 3933 § 1 pkt. 3 k.p.c.), które stanowią odrębny element formalny kasacji jako pisma procesowego. Oznacza to w szczególności, że w kasacji należy wykazać (sic!), iż w sprawie, której ona dotyczy, bądź „występuje istotne zagadnienie prawne” (art. 393 § 1 pkt 1 k.p.c.– a contrario), bądź „istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie” (art. 393 § 1 pkt. 2 k.p.c. – a contrario), bądź też „zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo” albo „zachodzi nieważność postępowania” (art. 393 § 2 k.p.c.). Wnoszący kasację nie może przy tym ograniczyć się do powtórzenia w jej treści jednego lub kilku ustawowych sformułowań, do którego lub których pragnie nawiązać, jako do „okoliczności uzasadniającej rozpoznanie kasacji”, lecz obowiązany jest do 4 profesjonalnego prawniczego uzasadnienia wskazanej lub wskazanych „okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji” i to w kontekście okoliczności faktycznych i prawnych tej sprawy, której kasacja ta dotyczy. Nie spełnienie tego wymagania kasacji stanowi tzw. brak istotny kasacji, bowiem kasacja taka nie czyni zadość wymaganiu formalnemu określonemu w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c., a to w konsekwencji skutkować musi jej odmową jej przyjęcia do rozpoznania. Wymaganiu temu w żadnym razie nie czyni zadość wskazanie w kasacji na potrzebę wyjaśnienia: po pierwsze – „kwestii dopuszczalności uznawania stresu doznawanego przez pracownika jak również stresogennego charakteru wykonywanej pracy jako okoliczności uzasadniającej przyjęcie wypadku przy pracy w świetle przesłanek wynikających z definicji zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych”, podnosząc zarazem w tym kontekście w uzasadnieniu kasacji, że: „Co do tej kwestii istnieje spora rozbieżność w orzecznictwie. Z jednej strony, w wyroku z 30.07.1997 r. (sygn. akt II UKN 192/97, OSNP 1998/12/367) Sąd Najwyższy uznał, że stres psychiczny związany z wykonywaniem obowiązków pracowniczych, które organizm ludzki jest w stanie znieść bez istotnego uszczerbku dla zdrowia nie jest przyczyną zewnętrzną wypadku przy pracy. (...) Bardziej uzasadnione wydają się jednak poglądy znajdujące oparcie w późniejszej linii orzecznictwa prezentującej odmienne stanowisko, jak w wyroku SN z 2.10.1997 r. (II UKN 248/97 OSNP 1998/14/434) oraz (...)”; po drugie – „2. kwestii dopuszczalności oceny przez Sąd okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, szczególnie z zakresu medycyny, w oparciu o ustalenia odmienne niż wnioski wynikające z przeprowadzonych w toku postępowania opinii biegłych”, albowiem: „Oczywistym jest, że Sąd orzekający nie może być w żaden sposób ograniczany, w tym również opiniami biegłych, jednakże w sytuacjach, gdy ocenie podlegają okoliczności wymagające specjalistycznej wiedzy z danej dziedziny, szczególnie medycyny (...) wydaje się, że powinien w pewnym stopniu być związany wynikami opinii biegłych”; po trzecie – „3. możliwości dokonywania przez Sąd II instancji ustaleń w zakresie wiadomości specjalnych, przeciwnych do ustaleń i wniosków wynikających z opinii biegłego (...)”, ponieważ „o ile rzeczywiście przy ocenie dokumentów czy też zeznań stron oraz świadków mieści się to w zakresie autonomii orzekania Sądu 5 (...), o tyle w przypadku kwestionowania wniosków opinii biegłych dotyczących wiadomości specjalnych, wskazane byłoby przeprowadzenie choćby opinii uzupełniającej (...)”. Wnoszący kasację nie przedstawił bowiem w ogóle profesjonalnego wywodu prawniczego, w którym – w nawiązaniu do orzecznictwa sądowego i w kontekście danej sprawy – podjąłby choćby próbę rozważenia argumentacji prawniczej przemawiającej na rzecz oraz przeciwko sugerowanym poglądom prawnym. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3937 § 1 k.p.c. w związku z art. 393 § 1 pkt 3 k.p.c. oraz art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) orzekł jak w sentencji. 6 Teza: Nie czyni zadość wymaganiu ‘przedstawienia okoliczności uzasadniających przyjęcie kasacji do rozpoznania’ (art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.) wskazanie w kasacji na potrzebę wyjaśnienia: po pierwsze – „kwestii dopuszczalności uznawania stresu doznawanego przez pracownika jak również stresogennego charakteru wykonywanej pracy jako okoliczności uzasadniającej przyjęcie wypadku przy pracy w świetle przesłanek wynikających z definicji zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych”, podnosząc zarazem w tym kontekście w uzasadnieniu kasacji, że: „Co do tej kwestii istnieje spora rozbieżność w orzecznictwie. Z jednej strony, w wyroku z 30.07.1997 r. (sygn. akt II UKN 192/97, OSNP 1998/12/367) Sąd Najwyższy uznał, że stres psychiczny związany z wykonywaniem obowiązków pracowniczych, które organizm ludzki jest w stanie znieść bez istotnego uszczerbku dla zdrowia nie jest przyczyną zewnętrzną wypadku przy pracy. (...) Bardziej uzasadnione wydają się jednak poglądy znajdujące oparcie w późniejszej linii orzecznictwa prezentującej odmienne stanowisko, jak w wyroku SN z 2.10.1997 r. (II UKN 248/97 OSNP 1998/14/434) oraz (...)”; po drugie – „2. kwestii dopuszczalności oceny przez Sąd okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, szczególnie z zakresu medycyny, w oparciu o ustalenia odmienne niż wnioski wynikające z przeprowadzonych w toku postępowania opinii biegłych”, albowiem: „Oczywistym jest, że Sąd orzekający nie może być w żaden sposób ograniczany, w tym również opiniami biegłych, jednakże w sytuacjach, gdy ocenie podlegają okoliczności wymagające specjalistycznej wiedzy z danej dziedziny, szczególnie medycyny (...) wydaje się, że powinien w pewnym stopniu być związany wynikami opinii biegłych”; po trzecie – „3. możliwości dokonywania przez Sąd II instancji ustaleń w zakresie wiadomości specjalnych, przeciwnych do ustaleń i wniosków wynikających z opinii biegłego (...)”, ponieważ „o ile rzeczywiście przy ocenie dokumentów czy też zeznań stron oraz świadków mieści się to w zakresie autonomii orzekania Sądu (...), o tyle w przypadku kwestionowania wniosków opinii biegłych dotyczących wiadomości specjalnych, wskazane byłoby przeprowadzenie choćby opinii uzupełniającej (...)”. Wnoszący kasację nie przedstawił bowiem w ogóle profesjonalnego wywodu prawniczego, w którym – w nawiązaniu do orzecznictwa 7 sądowego i w kontekście danej sprawy – podjąłby choćby próbę rozważenia argumentacji prawniczej przemawiającej na rzecz oraz przeciwko sugerowanym poglądom prawnym.