II UK 17/16

Sygn. akt II UK 17/16 POSTANOWIENIE Dnia 14 grudnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z wniosku A. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T. z udziałem zainteresowanych M. W., Z. W. o wysokość renty rodzinnej i odsetki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 grudnia 2016 r., skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 lipca 2015 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Powódka A. P. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 23 lipca 2015 r. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego: art. 2, art. 7 i art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; art. 65 ust. 1, art. 67 ust. 1 pkt 3, art. 70 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.) i w związku z art. 60 § 1 i § 3 oraz art. 130 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 227 i 233 § 1 k.p.c. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, że „w przedmiotowej sprawie zaistniało zagadnienie prawne o istotnym znaczeniu, 2 a mianowicie czy można dzielić prawo do renty rodzinnej pomiędzy wdowę o statusie prawnym określonym przepisami art. 65 ust. 1 i art. 67 ust. 1 pkt 3 oraz art. 70 ust. 1 ustawy emerytalnej z byłymi rozwiedzionymi małżonkami oraz dzielić rentę rodzinną na wiele osób o jednoczesnym różnym statusie cywilno-prawnym, tj. pomiędzy wdowę i wiele rozwiedzionych małżonek skoro przepisy art. 65 ust. 1, 67 ust. 1 pkt 3 oraz art. 70 ust. 1 pkt 1 wobec art. 70 ust. 3 na to nie pozwalają. Sporna sprawa ujawniła dla prawidłowego stosowania przepisów ustawy emerytalnej co do renty rodzinnej potrzebę wykładni przepisu art. 70 ust. 3 ustawy emerytalnej określającej pojęcie <<alimentów>> czy należy pod tym pojęciem rozumieć tożsamo alimenty z art. 130 k.r. i op. służące jako podstawa utrzymania danej osoby z alimentami zasądzonymi przez sąd w rozwiązaniu małżeństwa na podstawie art. 60 § 1 i § 3 k.r.i op. tylko w razie niedostatku a kiedy każda z wielu rozwiedzionych małżonek posiada własne środki utrzymania w granicach ustawowych uprawnień społecznych, czy w takim przypadku częściowa renta rodzinna może przekraczać ustawowy termin pięcioletni określony przepisem ustawy art. 60 § 3 k.r. i op. dla danego rodzaju alimentów. Ponadto mając na uwadze stan faktyczny sprawy mając na uwadze istniejący w rozumieniu przepisów art. 65 ust. 1, art. 67 ust. 1 pkt 3 oraz art. 70 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej status prawny wdowy A. P. powyższa skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wstępnie trzeba przypomnieć, że ograniczenia dopuszczalności wnoszenia skargi kasacyjnej wynikają z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach. Skarga kasacyjna nie jest więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia 3 sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe, które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w art. 3989 § 1 k.p.c. Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Gdy idzie o przesłankę występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) bądź potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), należy wskazać, że, zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie mogą stanowić wątpliwości skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze prostego zastosowania przepisów (postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 grudnia 2004 r., I UK 187/04, niepubl.; z 16 marca 2009 r., III UK 90/08, LEX nr 707909; z 25 stycznia 2012 r., II UK 232/11, LEX nr 1215437; z 14 marca 2012 r., I PK 185/11, LEX nr 1214540). Zgodnie z art. 70 ust. 3 stawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.), prawo do renty rodzinnej przysługuje małżonce rozwiedzionej, jeżeli oprócz spełnienia warunków określonych w ust. 1 lub 2 miała w dniu śmierci męża prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że małżonka rozwiedziona nabywa prawo do renty rodzinnej wówczas, gdy w dniu śmierci męża miała wyrokiem lub ugodą sądową ustalone prawo do alimentów, w tym na 4 podstawie art. 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2011 r., III UK 84/10, OSNP 2012 nr 7-8, poz. 100; z dnia 5 stycznia 2011 r., III UK 69/10, LEX nr 1001326; 22 stycznia 2009 r., II UK 135/08; OSNP 2010 nr 15-16, poz. 196). Ponadto treść przywołanego przepisu jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Nie ma zatem żadnych podstaw do formułowania wniosku, że warunkiem przyznania renty rodzinnej małżonce rozwiedzionej jest brak innych osób uprawnionych do tego świadczenia, wymienionych w art. 67 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (w tym wdowy) ani też wniosku o ograniczeniu czasowym prawa do renty małżonki rozwiedzionej odpowiadającym terminowi wygaśnięcia zobowiązania alimentacyjnego wskazanemu w art. 60 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Również prawo do renty rodzinnej i jej podział (art. 74 ust. 1 i 2 tej ustawy o emeryturach i rentach z FUS) nie są uzależnione od nieposiadania przez osoby uprawnione własnych środków utrzymania. Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., należy zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109, z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494, z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437, z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Przesłanka ta nie występuje w niniejszej sprawie, skoro obie zainteresowane (rozwiedzione małżonki) spełniały warunki prawa do renty rodzinnej określone w art. 70 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i takie świadczenie zostało im przyznane decyzją organu rentowego, a w konsekwencji zastosowanie ma art. 74 ust. 1 i 2 tej ustawy, stanowiący, że wszystkim uprawnionym członkom rodziny 5 przysługuje jedna łączna renta rodzinna, która podlega podziałowi na równe części między uprawnionych. Skarżąca nie zdołała zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jej skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 k.p.c., należało postanowić jak w sentencji.