II UK 522/16
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2017-09-07
Skład orzekający: Zbigniew Myszka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik może uzyskać prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, jeśli jego stanowisko pracy nie jest przypisane do konkretnego działu przemysłu w wykazach wewnętrznych pracodawcy, a jedynie wykonywana praca nosi znamiona pracy w warunkach szczególnych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na przyjęcie do rozpoznania, ponieważ zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego sprowadzały się do kwestionowania ustaleń faktycznych i oceny dowodów, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Ponadto, w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że wyodrębnienie prac w szczególnych warunkach ma charakter branżowo-stanowiskowy, co oznacza, że konieczny jest bezpośredni związek wykonywanej pracy z procesem technologicznym właściwym dla danego działu gospodarki.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni A.B. domagała się przyznania prawa do wcześniejszej emerytury, twierdząc, że wykonywała pracę w szczególnych warunkach. Sąd pierwszej instancji oddalił jej odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej przyznania emerytury. Sąd Apelacyjny oddalił apelację wnioskodawczyni. W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni zarzuciła błędną wykładnię przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach, kwestionując ustalenia faktyczne i ocenę dowodów.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II UK 522/16 POSTANOWIENIE Dnia 7 września 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka w sprawie z wniosku A.B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O. o emeryturę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 września 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w (…) III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2016 r. oddalił apelację wnioskodawczyni A.B. od wyroku Sądu Okręgowego w O. – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lipca 2015 r. oddalającego odwołanie wnioskodawczyni od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 6 sierpnia 2014 r. odmawiającej przyznania jej prawa do wcześniejszej emerytury. W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 184 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 32 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 887 ze zm., dalej: ustawa emerytalna) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego
2 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm., dalej: rozporządzenie) i przyjęcie, że każdorazowo należy przypisać odpowiednie stanowisko pracy do danego działu przemysłu, podczas gdy najważniejsze powinno być wykonywanie pracy w określonych warunkach, w tym warunkach szczególnych, niezależnie od rodzaju zajmowanego stanowiska i działu przemysłu do jakiego należy przypisać dany zakład pracy. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na potrzebę właściwej wykładni przepisów wskazanych w podstawach kasacyjnych oraz potrzebą odpowiedzi na pytanie, „czy sąd rozpoznający sprawę o przyznanie prawa do emerytury w warunkach szczególnych uprawniony jest do samodzielnej oceny ‘stanu szkodliwości’ poszczególnych stanowisk pracy w oparciu o całokształt materiału dowodowego, czy też powinien się opierać każdorazowo na wykazie stanowisk ‘pracy w warunkach szczególnych’ wskazanych w wykazach wewnętrznych danych zakładów pracy, które stanowiły akty wewnętrzne poszczególnych pracodawców”. Ponadto skarżąca twierdziła, że zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo „w granicach zaskarżenia” i wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy ponownie do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (…). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego rozpoznania. Jedyny zarzut naruszenia art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 32 ust. 2 i 3 tej ustawy oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, sprowadzał się do zakwestionowania ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku oraz oceny dowodów dokonanej przez Sąd drugiej instancji, co usuwa się spod weryfikacji kasacyjnej (art. 3983 § 3 k.p.c.). Ponadto w skardze zabrakło jakichkolwiek proceduralnych zarzutów kasacyjnych, co sprawiało, że Sąd Najwyższy był
3 związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Z tych miarodajnych ustaleń wynika, że skarżąca nie posiada wymaganego stażu 15 lat pracy w warunkach szkodliwych, co za tym idzie nie spełniła podstawowej przesłanki wymaganej do przyznania jej prawa do wcześniejszej emerytury. Trzeba podkreślić, że w utrwalonym orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż wyodrębnienie prac w szczególnych warunkach uzasadniających nabycie prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym ma zasadniczo charakter branżowo-stanowiskowy. Usystematyzowanie prac o znacznej szkodliwości dla zdrowia i uciążliwości w konkretnych działach oraz przypisanie poszczególnych stanowisk pracy do odrębnych gałęzi gospodarki nie jest przypadkowe, gdyż konkretne stanowisko jest narażone na ekspozycję czynników szkodliwych w stopniu mniejszym lub większym przede wszystkim w zależności od tego, w którym dziale gospodarki (branży) jest umiejscowione. Dlatego konieczny jest bezpośredni związek wykonywanej pracy z procesem technologicznym właściwym dla danego działu gospodarki. Oznacza to, że przynależność pracodawcy do określonej gałęzi gospodarki ma znaczenie istotne i nie można dowolnie, z naruszeniem przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., wiązać spornych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w danym akcie prawnym (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 19 maja 2011 r., III UK 174/10, LEX nr 901652; z dnia 3 czerwca 2008 r., I UK 381/07, LEX nr 494112; z dnia 16 czerwca 2009 r., I UK 20/09, LEX nr 515698; z dnia 16 czerwca 2009 r., I UK 24/09, LEX nr 518067; z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10, LEX nr 619638; z dnia 19 maja 2011 r., III UK 174/10, LEX nr 901652). Oceniając zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego Sąd drugiej instancji prawidłowo uznał, że praca wykonywana w spornym okresie przez wnioskodawczynię polegająca przede wszystkim na wykonywaniu prostego „pakowania drożdży w suche, czyste skrzynki lub inne opakowania” nie mogła być w żadnym razie uznana za zatrudnienie wykonywane w warunkach szczególnych dla celów emerytalnych. Na gruncie miarodajnych ustaleń skarżąca nie wykazała przeto istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów, które budziłyby jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne wymagające merytorycznej
4 interwencji kasacyjnej ze strony najwyższej instancji sądowej. Nie wykazała również rzekomo oczywistej zasadności skargi, która byłaby widoczna od razu bez wnikania w szczegóły sprawy oraz bez potencjalnej potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego oraz jego ponownej oceny, co usuwało się spod rozeznania kasacyjnego w rozumieniu art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c. Przeciwnie wedle wymienionych kryteriów przedmiotowa skarga okazała się oczywiście bezzasadna, przeto Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- II UK 105/13 2013-06-24Czy pracownik może nabyć prawo do wcześniejszej emerytury, jeśli praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, pomimo równoczesnego wykonywania innych…
- II UK 103/16 2017-01-25Czy pracownik, który w świadectwie pracy ma wpisane stanowisko murarza, ale w rzeczywistości wykonywał prace posadzkarskie lub przy budowie kominów przemysłowych, może ubiegać się o wcześniejszą emeryturę z tytułu pracy…
- II UK 186/14 2015-01-21Czy pracownik, który w ramach swojego zatrudnienia wykonywał różne prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, ale nie wykonywał żadnej pojedynczej z tych prac stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, moż…
- II UK 127/15/1 2015-10-22Czy praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymagana do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, może obejmować inne równocześnie wyk…
- III UK 115/16 2017-02-22Czy przerwy w pracy w warunkach szczególnych lub sporadyczne wykonywanie prac niezaliczanych do warunków szczególnych pozbawia prawa do wcześniejszej emerytury?
Powołane przepisy
art. 184 ust. 1art. 32 ust. 2art. 184art. 3983 § 3 KPCart. 39813 § 2 KPCart. 3983 § 3art. 3989 § 2 KPC§ 2 ust. 1§ 3§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy