II UK 601/15

Sygn. akt II UK 601/15 POSTANOWIENIE Dnia 29 września 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie z wniosku E. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o emeryturę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 29 września 2016 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt III AUa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od wnioskodawcy na rzecz organu rentowego kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 2 października 2014 r. oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 11 lutego 2014 r., którym oddalono odwołanie E.K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. z dnia 18 października 2013 r. odmawiającej prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony wywiódł skargę kasacyjną od tego wyroku i opierając ją na podstawie naruszenia prawa procesowego, tj. art. 476 § 2 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 4779 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., wniósł o uchylenie tego wyroku i 2 przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. W skardze kasacyjnej zawarty jest wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania z uwagi na to, że skarga jest oczywiście uzasadniona, co wynika „z uchybień procesowych Sądu Apelacyjnego, polegających na zaaprobowaniu faktu prowadzenia przez Sąd I instancji postępowania o ustalenie prawa ubezpieczonego E. K. do wcześniejszej emerytury, o której mowa w art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, z przekroczeniem zakresu kognicji Sądu Pracy – Sądu Ubezpieczeń Społecznych, określonej w art. 476 § 2 k.p.c. w związku z art. 4779 k.p.c., determinowanej treścią zaskarżonej decyzji (jej sentencji i uzasadnienia) oraz treścią wniesionego odwołania”. Organ rentowy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania, względnie oddalenie oraz o zasądzenie od ubezpieczonego kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone nią orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób oczywisty narusza 3 prawo. Oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494 oraz z 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437); oczywiste naruszenie prawa przez zaskarżony wyrok jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy jest ono z góry widoczne dla każdego prawnika, bez potrzeby głębszej analizy prawniczej, gdy jest zupełnie pewne i nie może ulegać żadnej wątpliwości; gdy podniesione zarzuty naruszenia wskazanych przepisów są zasadne prima facie, bez dokonywania głębszej analizy tekstu tych przepisów i analizy czynności sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538); gdy orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 30 stycznia 1963 r., II CZ 3/63, OSPiKA 1963 nr 11, poz. 286). W razie powołania się na przesłankę skargi kasacyjnej przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. skarżący powinien przytoczyć argumenty świadczące o tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Pojęcie „oczywistości” mieści się w sferze obiektywnej i łączy się z powinnością wykazania, że podniesione zarzuty naruszenia prawa są w sposób oczywisty uzasadnione, bez dokonywania głębszej analizy prawniczej. Tego rodzaju argumentacji brak jest we wniosku o przyjęcie skargi w niniejszej sprawie do rozpoznania. Przede wszystkim zauważyć bowiem należy, pomijając nawet fakt nieprzytoczenia jako podstawy kasacyjnej naruszenia art. 378 § 1 k.p.c., że ubezpieczony w apelacji od wyroku Sądu pierwszej instancji sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika powołał się jedynie na „sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez pominięcie faktu, że Zakład [x] T. był następcą prawnym B., który wystawił dla wnioskodawcy prawidłowe świadectwo pracy, którą w takim samym charakterze i czasie pracy wykonywał wnioskodawca u następcy prawnego oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przez dowolne przyjęcie, że praca w szczególnych warunkach nie była podstawową częścią pracy wnioskodawcy w 4 Z[x]T. – T.”, nie zarzucając naruszenia art. 476 § 2 k.p.c. w związku z art. 4779 k.p.c. Sąd Najwyższy w mającej moc zasady prawnej uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07 (OSNC 2008 nr 6, poz. 55) przyjął zaś, iż sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że sąd ten nie bada i nie rozważa innych niż podniesione w apelacji możliwych naruszeń prawa procesowego przez sąd pierwszej instancji (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r., II PK 7/08, OSNP 2009 nr 21-22, poz. 283). Sąd drugiej instancji ma natomiast obowiązek zbadania sprawy pod kątem prawidłowej wykładni i zastosowania prawa materialnego, niezależnie od zarzutów apelacyjnych w tym zakresie, co biorąc pod uwagę charakter spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych nakłada obowiązek zweryfikowania w postępowaniu sądowym wszystkich przesłanek ustawowo wymaganych do ustalenia spornych uprawnień, a nie tylko wskazanych w decyzji organu rentowego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2014 r., I UK 49/14, LEX nr 1538422, czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2009 r., II UK 138/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz. 192). Z powyższego wynika, że Sąd pierwszej instancji nie przekroczył zakresu swojej kognicji, badając spełnienie przez ubezpieczonego wszystkich warunków uprawniających do emerytury (w tym posiadania przez niego wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych), a Sąd odwoławczy nie miał żadnych podstaw do zajęcia stanowiska odnośnie do takiego sposobu procedowania w sprawie, bowiem w apelacji nie podniesiono dotyczących tej kwestii zarzutów naruszenia prawa procesowego. Tym samym brak jest przesłanek do stwierdzenia, że skarga kasacyjna mogłaby zostać z tej przyczyny uznana za oczywiście uzasadnioną. Skarżący nie zdołał wykazać więc, że jego skarga jest oczywiście uzasadniona, wobec czego Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c. i art. 39821 w związku z art. 108 § 1 k.p.c.). 5