II CZ 3/63
PostanowienieIzba Cywilna1963-01-30
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd może odmówić zwolnienia od kosztów sądowych z powodu oczywistej bezzasadności powództwa, jeśli ocena tej bezzasadności wymaga analizy prawnej stanu faktycznego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że oczywista bezzasadność powództwa, uzasadniająca odmowę zwolnienia od kosztów sądowych, zachodzi tylko wtedy, gdy dla każdego prawnika jest zupełnie oczywiste, że powództwo nie może zostać uwzględnione. W niniejszej sprawie ocena bezzasadności powództwa wymagała głębszej analizy prawnej stanu faktycznego, a sama sprawa miała charakter cywilnoprawny, przy czym problem drogi sądowej nie był oczywisty. Dlatego Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów.Stan faktyczny
Powód domagał się ustalenia, że nie jest wspólnikiem spółki i zwolnienia od kosztów sądowych, twierdząc, że władze finansowe obciążyły go podatkiem jako wspólnika, mimo braku zawarcia umowy spółki. Sąd Wojewódzki oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów, uznając powództwo za oczywiste bezzasadne i nie należące do drogi sądowej. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Juliana T. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. o 136.424 zł, po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 16 listopada 1962 r., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach.Uzasadnienie faktycznePowód twierdził, że zamierzał przystąpić do spółki "Wytwórnia Galanterii Szklanej" w G., lecz wobec sprzeciwu części spólników do zawarcia umowy nie doszło. Tymczasem władze finansowe traktując go jako spólnika zobowiązały go do zapłacenia podatku w kwocie 136.000 zł. W związku z powyższym powód domagał się ustalenia, że nie jest spólnikiem wymienionej spółki, i wnosił o zwolnienie go od kosztów sądowych. Zaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki oddalił wniosek wobec oczywistej bezzasadności powództwa, reprezentując pogląd, iż sprawa nie należy do drogi sądowej.Polemizując z podanym stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, powód w zażaleniu wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Zażaleniu nie można odmówić słuszności. Jak to bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy (orzeczenie z dnia 18 kwietnia 1952 r. C. 538/52 OSN 1953/I poz. 28) oczywista bezzasadność powództwa, dająca podstawę do odmowy zwolnienia strony od kosztów sądowych, zachodzi wtedy tylko, gdy dla każdego prawnika - bez potrzeby analizowania sprawy pod względem faktycznym i prawnym - jest zupełnie oczywiste, że powództwo nie może zostać uwzględnione, jako niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami prawa.Sytuacja taka nie zachodzi w sprawie niniejszej. Postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych zapadło na podstawie samych twierdzeń pozwu, które bez głębszej analizy prawnej stanu faktycznego nie pozwalają przewidzieć, iż powództwo nie może być uwzględnione.Sama sprawa ma charakter cywilnoprawny, a sam problem drogi sądowej w świetle okoliczności sprawy nie jest bynajmniej oczywisty.Z powyższych względów na podstawie art. 113 § 2 k.p.c. i art. 394 § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- IV CZ 93/61 1961-09-22Czy oczywista bezzasadność powództwa w rozumieniu art. 113 § 2 k.p.c. zachodzi, gdy jej stwierdzenie wymaga analizy faktycznej lub prawnej sprawy, a czy sąd prawidłowo ocenił możliwość poniesienia kosztów sądowych przez…
- C 538/52 1952-04-18Czy oczywista bezzasadność powództwa, uzasadniająca odmowę zwolnienia od kosztów sądowych, zachodzi w sytuacji, gdy odpowiedzialność pozwanego za szkodę nie jest jednoznacznie wykluczona na gruncie przepisów prawa materi…
- I CZ 26/87 1987-03-31Czy sąd może odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli strona nie wykazała niemożliwości uzyskania wyższych zarobków, bez wcześniejszego umożliwienia jej takiego wykazania i wyjaśnienia związanych z tym okoliczności?
- I CZ 27/60 1960-05-14Czy zwolnienie od kosztów sądowych przy wniesieniu powództwa głównego rozciąga się na powództwo wzajemne oraz na środek prawny od orzeczenia o kosztach?
- III CZP 29/10 2010-07-13Czy sąd może odmówić zwolnienia strony od kosztów sądowych lub ustanowienia pełnomocnika w celu wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jeżeli skarga z oczywistych względów podlega…
Powołane przepisy
art. 113 § 2 KPCart. 394 § 3 KPC§ 2§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.