C 538/52

Skład orzekającyPrzewodniczący: p. o. Prezes W. Święcicki (sprawozdawca). Sędziowie: M. Lisiewski, J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Franciszka M. przeciwko Skarbowi Państwa (Państwowe Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych nr 8) o 18.790 zł, po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 25 stycznia 1952 r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach zmienił i powoda od kosztów sądowych w niniejszej sprawie zwolnił.Uzasadnienie faktyczneFranciszek M. wytoczył powództwo przeciwko Skarbowi Państwa o 18.790 zł tytułem odszkodowania za skradzione mu futro męskie, teczkę skórzaną, rękawiczki zamszowe i szalik, przy czym wyjaśnił, że jest pracownikiem Państwowego Przedsiębiorstwa Robót Kolejowych nr 8 - Roboty inżynieryjne we Wrocławiu, Zarząd Budowlany Bytom, że w lokalu Przedsiębiorstwa nie ma urządzonej szatni, wobec czego pracownicy swoje wierzchnie ubrania wieszają na specjalnie do tego przeznaczonych stojakach znajdujących się w każdym pokoju biurowym, że w dniu 10 marca 1951 r. Powód, udając się na urządzoną w godzinach pracy akademię Ligi Kobiet, na której stawiennictwo wszystkich pracowników było obowiązkowe, zamknął na klucz swój pokój biurowy, w którym pozostały jego futro, teczka i inne wymienione wyżej części garderoby, i klucz zabrał ze sobą, że jednak po powrocie z akademii stwierdził, że drzwi od pokoju są otwarte i brak w nim powyższych rzeczy. Powód wnosił zarazem o zwolnienie go od kosztów sądowych, przedstawiając zaświadczenie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. stwierdzające, że powód zatrudniony w Państwowych Przedsiębiorstwach Robót Kolejowych w charakterze pracownika umysłowego pobiera wynagrodzenie w wysokości 550 zł miesięcznie, ma na swoim utrzymaniu cztery osoby, w tym troje dzieci w wieku od 1 do 7 lat i żadnego majątku na terenie miasta B. nie posiada.Sąd Wojewódzki odmówił udzielenia powodowi zwolnienia od kosztów sądowych ze względu na oczywistą bezzasadność jego powództwa, wynikającą stąd, że odpowiedzialność pozwanego Skarbu Państwa za skradzioną powodowi z jego pokoju biurowego garderobę i teczkę nie znajduje oparcia ani w przepisach o przechowaniu, ani w przepisach o czynach niedozwolonych.W zażaleniu na powyższe postanowienie Sądu Wojewódzkiego powód domaga się bądź zmiany postanowienia i udzielenia mu zwolnienia od kosztów, bądź uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, zarzucając mylne uznanie przez Sąd Wojewódzki niniejszego powództwa za oczywiście bezzasadne. Skarżący wskazuje, że Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę powoływanej przez powoda w pozwie okoliczności, iż pozwany uznał w piśmie do powoda zasadniczo słuszność jego pretensji, że obowiązkiem pracodawcy było poczynienie co do pomieszczeń, w których się praca odbywa, zarządzeń zabezpieczających mienie pracownika, mianowicie jego garderobę, od przepadku i że żądanie pozwu jest usprawiedliwione również przepisami ogólnymi prawa cywilnego. Zażalenie powoda podlega uwzględnieniu.Zgodnie z ustaloną judykaturą (orzeczenia Sądu Najwyższego Zb. O. 436/35, 98/35, 63/35, 15/35) oczywista bezzasadność powództwa, dająca podstawę do odmowy zwolnienia strony powodowej od kosztów sądowych (art. 113 § 2 k.p.c., tekst z 1950 r.), zachodzi tylko wtedy, gdy dla każdego prawnika, bez potrzeby wgłębiania się w analizę stosunku prawnego i bez potrzeby sprawdzania dowodów, jest zupełnie oczywiste, że powództwo nie może być uwzględnione jako niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi lub nie podlegającymi rozmaitej wykładni przepisami prawa materialnego lub procesowego; wskazana jest tu wielka ostrożność, aby nie przesądzać przedwcześnie wyniku sporu.W danej sprawie nie zachodzą przesłanki do uznania oczywistej bezzasadności powództwa w powyższym sensie. Wbrew poglądowi Sądu Wojewódzkiego, przy stwierdzonym przez powoda stanie faktycznym nie była wykluczona odpowiedzialność pozwanego za skradzione powodowi w miejscu jego pracy rzeczy, czy to ze względu na obowiązki pracodawcy w stosunku do pracownika (o ile strony łączyła umowa o pracę), czy to na zasadzie ogólnych przepisów o odpowiedzialności za szkodę, wyrządzoną z winy polegającej na zachowaniu się nie takim, jakiego w danych okolicznościach wymagają istota współżycia społecznego i poszanowania praw innych osób (Uzasadnienie projektu k.z. przez Komisję Kodyfikacyjną). W każdym więc razie należy uznać, nie przesądzając wyniku samego procesu, że Sąd Wojewódzki nieprawidłowo uznał powództwo za oczywiście bezzasadne.Wobec tego, że w stosunku do wykazanych w złożonym do sprawy zaświadczeniu zarobków powoda, obarczonego przy tym liczną rodziną, suma wpisu stosunkowego należnego od niniejszego powództwa jest bardzo znaczna (576 zł 45 gr), tak że nie byłby on w stanie uiścić jej bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, wniosek powoda o zwolnienie go od kosztów sądowych podlega na zasadzie art. 111 § k.p.c. uwzględnieniu. Z tych zasad Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.