I PZ 8/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krzyżanowski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Tyszka, K. Zieliński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Genowefy D. przeciwko Feliksowi E. o zniszczenie poufnej opinii i odszkodowanie, na skutek zażalenia powódki na zarządzenie przewodniczącego Wydziału Cywilnego Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 13 lutego 1969 r.,zaskarżone zarządzenie uchylił.Uzasadnienie faktycznePowódka Genowefa D., pracownica apteki Nr 39 w B., w pozwie wniesionym 6 stycznia 1969 r. twierdziła, że pozwany Feliks E. jako kierownik tej apteki wystawił o powódce w dniu 11.III.1967 r. poufną i fałszywą opinię, a upominanie się powódki o zmianę tej opinii pozostało bez echa. W związku z tym, powołując się na zarządzenie nr 284 Prezesa Rady Ministrów z 13.X.1956 r. o likwidacji praktyki poufnego opiniowania pracowników oraz na orzecznictwo, powódka wnosiła m.in. 1) o nakazanie pozwanemu zniszczenia oryginału i odpisów opinii z 11.III.1967 r. o powódce i 2) o zasądzenie od pozwanego na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża kwoty 5.000 zł z 8% (art. 448 k.c.).Jednocześnie pełnomocnik powódki opłacił wpis stosunkowy (235 zł) od kwoty 5.000 zł.Zarządzeniem z 13.II.1969 r. przewodniczący w Sądzie Wojewódzkim w Bydgoszczy wezwał powódkę do uzupełnienia wpisu przez uiszczenie wpisu tymczasowego od części niemajątkowej żądania pozwu w kwocie 500 zł.Zarządzenie to zaskarżyła w terminie powódka wywodząc, że roszczenie w pkt 1) pozwu wypływa ze stosunku pracy i jako takie powinno korzystać ze zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.Zażalenie jest uzasadnione. Żądanie zmiany lub zniszczenia poufnej i szkodliwej opinii o pracowniku jest objęte przepisem art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c., wobec czego korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych.Cytowany przepis jest powtórzeniem art. 3 ust. 1 pkt 3 nie obowiązujących już przepisów o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 30.XII.1950 r. (Dz. U. z 1961 r. Nr 10, poz. 54) ze zmianą w kolejności wyliczenia. Użyte w tym przepisie określenia "należności pracownika ze stosunku pracy" powinno być obecnie rozumiane w szerokim znaczeniu, jakie sprawom o roszczenie pracowników ze stosunku pracy (por. art. 61 § 1 i 459 § 1 k.p.c.) zostało nadane w przepisach obowiązującego k.p.c. oraz w wykładni przepisów art. 459 i nast. k.p.c., zawartej w wytycznych Sądu Najwyższego z 29.IX.1966 r. III PZP 28/66 (OSNCP z 1967 r., z. 1, poz. 1).Wprowadzone przez kodeks we wspomnianych przepisach: szeroka ochrona uprawnień pracowniczych oraz ułatwienia w dochodzeniu sądowym roszczeń pracowników ze stosunku pracy przemawiają przeciwko stosowaniu wykładni ograniczającej postanowienia art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c. tylko ze względu na powtórzone w nim dawne określenie "należności ze stosunku pracy", a nie "roszczenie ze stosunku pracy".Zauważyć należy, że jeszcze pod rządem dawnych przepisów postępowania cywilnego Sąd Najwyższy wyjaśnił (por. orzeczenie Całej Izby Cywilnej z dn. 24.I.1959 r. I CO 27/58 - OSN z 1960 r., poz. 2), iż sprawą ze stosunku pracy jest każda sprawa cywilna wszczęta przez wniesienie pozwu na podstawie faktycznej wskazującej na istnienie między stronami stosunku pracy. Taki właśnie stan faktyczny - według twierdzeń powódki - ma miejsce w sprawie niniejszej.W obecnym unormowaniu kodeksowym spraw ze stosunku pracy nie może budzić wątpliwości, że przewidziane w art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c. ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje wszelkie roszczenia pracowników ze stosunku pracy, zarówno majątkowe, jak i niemajątkowe, do których należą m.in. sprawy o nawiązanie umowy o pracę na podstawie art. 4 ust. 2 dekretu z dnia 18.I.1956 r. (Dz. U. Nr 2, poz. 11 z późn. zm.), o dopuszczenie do pracy, o wydanie świadectwa pracy, jak również o zmianę lub zniszczenie fałszywej i krzywdzącej pracownika opinii o nim.Bez znaczenia jest przy tym dla rozważanego zagadnienia fakt powołania w pozwie przez powódkę art. 23, 24 i 415 k.c., ponieważ również pod rządem obecnych przepisów aktualny jest pogląd wyrażony w orzeczeniu Sądu Najwyższego z 4.VI.1955 r. IV CZ 93/53 (OSN z 1955 r., poz. 95), że o zastosowaniu postanowień o ustawowym zwolnieniu od kosztów sądowych decyduje rzeczywisty charakter dochodzonego roszczenia, a nie nazwa lub podstawa, którą powód w pozwie powołuje. Jak wskazano zaś wyżej, żądanie zmiany lub zniszczenia fałszywej lub krzywdzącej opinii o pracowniku jest sprawą o roszczenie pracownika ze stosunku pracy.Z tych przyczyn na mocy art. 397 § 1 i 2 w związku z art. 388 k.p.c. należało orzec jak w sentencji.