I PR 202/72

SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (...) po rozpoznaniu w dniu 6 września 1972 r. sprawy z powództwa Mieczysława G. przeciwko Skarbowi Państwa Ministerstwu Zdrowia i Opieki Społecznej o zmianę opinii i odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla miasta stołecznego Warszawy dnia 30 grudnia 1971 r. II C 379/71 oddala rewizję oraz wniosek pozwanego Ministerstwa o zwrot kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód wniósł o zobowiązanie pozwanego Skarbu Państwa - Ministerstwa Zdrowia do wydania mu opinii z pominięciem w wystawionej o nim w dniu 2 kwietnia 1969 r. opinii stwierdzeń krzywdzących go i nieprawdziwych, a w szczególności, że przekraczał swoje uprawnienia i dyscyplinę budżetowo-finansową oraz że jego stosunek do władz nadrzędnych jak i podporządkowanych mu pracowników był dyktatorski, arogancki i lekceważący, odwołania szkalującego go oświadczenia strony pozwanej zamieszczonego w tygodniku (...) z dnia 5 kwietnia 1969 r. i zakazania na przyszłość rozpowszechniania godzących w jego cześć i nieprawdziwych informacji oraz zasądzenia od strony pozwanej na jego rzecz kwoty 103.060 zł stanowiącej utratę wynagrodzenia za okres od dnia 1 listopada 1969 r. do dnia 30 września 1971 r., zasądzenia od strony pozwanej na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża kwoty 5.000 zł.Pozwany Skarb Państwa zaprzeczył twierdzeniom pozwu.Powód od 1963 r. był kierownikiem Profilaktycznego Domu Zdrowia w W. i równocześnie pełnił obowiązki kierownika przyzakładowego gospodarstwa rolnego.W wyniku kontroli przeprowadzonej w miesiącu lipcu i sierpniu 1968 r. przez rewidenta strony pozwanej, pozwane Ministerstwo pismem z dnia 25 września 1968 r. wypowiedziało powodowi umowę o pracę ze skutkiem na dzień 31 grudnia 1968 r.Powód uważał, że rozwiązanie z nim umowy o pracę było wynikiem złego stosunku do niego osób zatrudnionych u strony pozwanej.W związku z jego pismem, Minister Zdrowia decyzją z dnia 31 grudnia 1968 r. nie uwzględnił wniosku powoda o cofnięcie wypowiedzenia umowy o pracę, ale końcową datę wypowiedzenia przesunął na dzień 28 lutego 1969 r., polecając powodowi wykorzystanie zaległych urlopów za lata 1968 i 1969 oraz zaproponował mu jednocześnie podjęcie pracy po dniu 28 lutego 1969 r. w Z. Powód z oferty nie skorzystał i skierował pozew do Sądu Powiatowego o uznanie wypowiedzenia mu umowy o pracę za bezskuteczne i domagał się dopuszczenia go do pracy na dotychczasowym stanowisku z jednoczesnym zasądzeniem na jego rzecz kwoty 13.400 zł tytułem ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop w latach od 1964 do 1967 r. Roszczenie powoda (...) zostało oddalone.W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki ustalił, że powód na zajmowanym stanowisku kierownika Profilaktycznego Domu Zdrowia dopuścił się poważnych uchybień, a mianowicie dał podległemu sobie pracownikowi M. czysty arkusz papieru z własnoręcznym podpisem, na którym M. sporządziła odpis swojego świadectwa dojrzałości przystawiając na tym odpisie pieczęć Profilaktycznego Domu Zdrowia, w rzeczywistości jednak szkoły średniej nie ukończyła. Tolerował praktykę pobierania pieniędzy przez pracowników Profilaktycznego Domu Zdrowia pod nieobecność kasjerki.W toku niniejszego procesu pozwane Ministerstwo w dniu 16 czerwca 1971 r. wydało powodowi nową opinię, której treść zdaniem Sądu Wojewódzkiego jest obiektywnie prawdziwa. Między innymi - twierdzi Sąd Wojewódzki - odpowiada rzeczywistości stwierdzenie zawarte w tej opinii, że w związku z formalnymi uchybieniami w zakresie przestrzegania przepisów o dyscyplinie budżetowej i finansowej oraz nie zawsze poprawnym stosunkiem do zwierzchników i podległych mu pracowników pozwane Ministerstwo rozwiązało z powodem umowę o pracę z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia.W opinii tej pozwane Ministerstwo nie zamieściło wzmianki o odznaczeniu powoda w 1968 r. odznaką za wzorową pracę w służbie zdrowia, ale zdaniem Sądu Wojewódzkiego pominięcie tego faktu nie dyskwalifikuje opinii.Oddalając powództwo o odszkodowanie za pozostawanie powoda bez pracy Sąd Wojewódzki przyjął, że od 15 lat powód pozostaje w konkubinacie z obywatelką M. i pomaga jej prowadzić kawiarnię w W. Powód nie udowodnił także - twierdzi Sąd Wojewódzki - by wyjaśnienie strony pozwanej zamieszczone na łamach tygodnika (...) nie było zgodne z prawdą.W rewizji od powyższego wyroku powód zarzuca Sądowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 23 k.c., niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności, czy na skutek opinii otrzymał w wielu instytucjach odmowę zatrudnienia i jaką z tego tytułu poniósł szkodę, podnosi także naruszenie art. 3 § 2 i 328 § 2 k.p.c. przez pominięcie szeregu dowodów jak zeznań świadków, odmów zatrudnienia powoda i nieuwzględnienie przepisów ustawy o prawie budżetowym.Wskazując na powyższe zarzuty powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja nie zawiera uzasadnionych podstaw rewizyjnych, wywody jej bowiem sprowadzają się do ogólnikowego atakowania ustaleń sądu.Opierając rewizję na zarzucie niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 368 pkt 3 k.p.c.) powód powinien wskazać, jakich okoliczności faktycznych Sąd nie wyjaśnił i dlaczego rozstrzygnięcie Sądu nie jest zgodne z rzeczywistym stanem sprawy. Nie czyni temu zadość powołanie w rewizji okoliczności wskazujących na podejmowanie przez powoda starań o uzyskanie pracy, której rzekomo nie otrzymał z powodu krzywdzącej go opinii, ponieważ z przedstawionych przez powoda dokumentów (k. 132-140) - pism, jakie on kierował do różnych instytucji z propozycją zatrudnienia, wcale nie wynika, by podstawą odmowy zatrudnienia go była wystawiona o nim przez pozwane Ministerstwo opinia.Odmienne twierdzenie powoda pozostaje w sprzeczności z treścią dokumentów (z wyjątkiem odmowy zatrudnienia w Państwowej Komunikacji Samochodowej, ale to nie ma większego znaczenia, ponieważ powód był zameldowany poza W. i niezależnie od treści opinii nie mógł się ubiegać o pracę w W.), na które się powołuje.W treści opinii pozwane Ministerstwo użyło określenia, iż powód dopuścił się w pracy formalnych uchybień w zakresie przepisów o dyscyplinie budżetowej i finansowej.Skarżący jest zdania, że to określenie jest dowolne, pomija on jednak ustalone przez Sąd fakty naruszenia przez niego pewnych reguł pracy i przepisów prawa.Z dowodów zebranych w sprawie i nie podważonych skutecznie przez powoda wynika, że powód pobierał opłaty niższe od należnych od osób nie uprawnionych do korzystania z pobytu w Profilaktycznym Domu Zdrowia na ulgowych warunkach, tolerował praktykę pobierania pieniędzy przez pracowników Profilaktycznego Domu Zdrowia w czasie nieobecności kasjerki i kwitowania ich na luźnych kartkach papieru bez pozostawienia odpisów pokwitowań, pobierał nie przysługujący mu dodatek mieszkaniowy i zasiłek rodzinny. Powyższe okoliczności wskazują, iż bezbłędne jest ustalenie Sądu, że zawarte w opinii o powodzie stwierdzenia odpowiadają rzeczywistości i nie wykraczają poza rzeczową potrzebę.Umorzenie śledztwa w sprawie karnej przeciwko powodowi o popełnienie nadużyć nie dowodzi samo przez się ani braku zasadności zwolnienia powoda z pracy, ani nie podważa treści opinii, zwłaszcza że w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu śledztwa Prokuratura wyraźnie akcentuje uchybienia w pracy powoda, lecz nie mające cech przestępstwa w rozumieniu prawa karnego.Chybiony jest zatem zarzut oskarżającego niewyjaśnienie wszystkich faktycznych okoliczności sprawy i sprzeczny z jego oświadczeniem procesowym - zrzeczenia się dowodu ze świadków (k. 208).Trafnie podnosi skarżący, że Sąd Wojewódzki nie analizował bliżej treści wcześniej wydanych przez pozwane Ministerstwo opinii o powodzie, lecz uchybienie to nie uzasadnia wniosku skarżącego o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Wydanie nowej opinii o powodzie pociągnęło za sobą automatyczne anulowanie nie odpowiadających rzeczywistości i wykraczających poza rzeczową potrzebę opinii z dnia 29 października 1968 r. i z dnia 2 czerwca 1969 r. Roszczenie powoda tylko wtedy byłoby zasadne, gdyby udowodnił on, iż wskutek poprzednio wydanych opinii poniósł szkodę. Przesłanki tej w niniejszym procesie powód nie udowodnił, w szczególności nie stanowią takiego dowodu złożone przez niego do akt odpisy pism, skierowane do różnych instytucji z ofertą podjęcia pracy. Jak zostało już wyżej podniesione, z treści tych pism wcale nie wynika, by przeszkodą zatrudnienia powoda była opinia, zresztą oferty powoda dotyczyły stanowisk kierowniczych.Oferty podjęcia pracy przez powoda były tylko formalnością skoro, jak wynika z jego wniosku o zameldowanie (k. 185) i zaświadczenia z pracy (k. 187), od dnia 17 listopada 1969 r. był on wspólnikiem kawiarni "S" w W. prowadzonej przez jego konkubinę obywatelkę M. Trafnie natomiast podnosi skarżący, że opinie o pracowniku sporządza się na podstawie znajdujących się w aktach osobowych danych, dotyczących przebiegu pracy, między innymi uwzględnia się wyróżnienia, pochwały, nagrody. Opinia o powodzie powinna również zawierać wzmiankę o przyznaniu mu "Odznaki za Wzorową Pracę w Służbie Zdrowia". Brak tej wzmianki w opinii nie czyni jej jednak nieprzydatną.Wraz z odznaczeniem powód otrzymał legitymację, i jeżeli zajdzie potrzeba fakt odznaczenia będzie mógł udokumentować posiadaną legitymacją. Chybiony jest również zarzut rewizji, że stosunek powoda do przełożonych i podległych mu pracowników był zawsze właściwy.Przeczy temu treść protokołów kontroli działalności Profilaktycznego Domu Zdrowia sporządzonych przez przedstawiciela strony pozwanej, a prawdziwości tych twierdzeń powód skutecznie nie podważył.Nie stanowi przeciwdowodu fakt przyznania powodowi odznaki za wzorową pracę, skoro fakty opisane w protokole kontroli wystąpiły w innym okresie.Rewizja nie przeciwstawia żadnych zarzutów, jeżeli chodzi o oddalenie powództwa w części, w której powód domagał się odwołania oświadczenia strony pozwanej zamieszczonego na łamach tygodnika... oraz zarządzenia na rzecz Polskiej Kasy Oszczędności kwoty 5.000 zł, a Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw, które należy brać pod rozwagę z urzędu.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy rewizję jako nieuzasadnioną oddalił (art. 367 k.p.c.).