I PRN 121/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Grymaszewski. Sędziowie SN: T. Kasiński (sprawozdawca), J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Jerzego K. przeciwko Kombinatowi Budownictwa Mieszkaniowego P. W. "Famont" - Zakład Robót Inżynieryjnych w G. o odszkodowanie na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 3 lipca 1981 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca wystąpił we wniosku z dnia 15.XII.1980 r. o odszkodowanie w wysokości dotychczas pobieranego wynagrodzenia za okres od dnia 1.XI. do dnia 31.XII.1980 r., które utracił wskutek niezwrócenia mu przez pozwany zakład pracy dyplomu, co uniemożliwiło mu podjęcie nowej pracy po rozwiązaniu z nim umowy o pracę z dniem 31.X.1980 r. przez pozwany Kombinat. W toku postępowania przed Terenową Komisją Odwoławczą wnioskodawca przytoczył, że nie mógł podjąć pracy również z powodu braku świadectwa pracy, gdyż zostało mu ono doręczone dnia 25.XI.1980 r. i podano w nim zaniżone zarobki, w związku z czym pismem z dnia 5.II.1981 r. zwrócił się o wydanie właściwego świadectwa pracy wymieniającego wynagrodzenie ostatnio pobierane, tj. łącznie z dodatkiem 300 zł, który pominięto. Świadectwo to wydano mu w dniu 23.III.1981 r. Po dalszych rozprawach przed TKO wnioskodawca w piśmie z dnia 2.IV.1981 r. powołał się na fakt wystawienia mu przez pozwany zakład wadliwej opinii, co - jak twierdzi w tym piśmie - było m.in. głównym powodem niemożności uzyskania pracy.Terenowa Komisja Odwoławcza orzeczeniem z dnia 11.V.1981 r. oddaliła wniosek o odszkodowanie, zajmując stanowisko, że niepodjęcie nowej pracy przez wnioskodawcę nie zostało zawinione przez pozwany zakład, gdyż opinii - która zdaniem TKO nie była niewłaściwa - wnioskodawca nie okazywał w żadnym z zakładów pracy, w których starał się o przyjęcie, co sam wyjaśnił na rozprawach w dniu 6.III. i 11.V.1981 r. Jeśli chodzi o świadectwo pracy, to wprawdzie zostało mu wydane z opóźnieniem - po 3 tygodniach od chwili rozwiązania umowy o pracę, lecz opóźnienie to spowodowane było tym, że wnioskodawca odmawia jego przyjęcia, mówiąc, że nie jest mu potrzebne. Przyczyną tej zwłoki było również to, że wnioskodawca chciał, by w świadectwie wymieniony był dodatek tzw. wałęsowski, który wnioskodawca otrzymał za październik 1980 r., o wpisanie zaś do świadectwa tego dodatku wnioskodawca zwrócił się do strony pozwanej pismem z dnia 5.II.1981 r. Terenowa Komisja Odwoławcza ustaliła również, że ani wydanie z opóźnieniem świadectwa pracy, ani fakt zwrócenia wnioskodawcy odpisu dyplomu dopiero w dniu 10.XII.1980 r. nie były przyczyną tego, że wnioskodawca dotychczas nie podjął pracy, gdyż w świetle zeznań świadków nieprzyjęcie do pracy w zakładach spowodowane było bądź brakiem zapotrzebowania, bądź też okolicznościami zależnymi od samego wnioskodawcy.Wnioskodawca w odwołaniu do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zakwestionował powyższe ustalenia, powołując się na odmienne jego zdaniem zeznania świadków J.C. i J.T., z których wynikało, że gdyby otrzymał świadectwo z uwidocznionym dodatkiem, to podjąłby pracę w początku listopada w nowym zakładzie pracy. Ponadto rozszerzył swe żądania o wydanie mu nowego świadectwa pracy z terminem rozwiązania stosunku pracy, tj. 23.III.1981 r., wypłacenie odszkodowania za okres do tej właśnie daty i o "spowodowanie" zmiany wystawionej mu przez pozwany zakład nieprawdziwej opinii o pracy. Okręgowy Sąd wyrokiem z dnia 3.VIII.1981 r. odwołanie oddalił, uznając dokonane przez Terenową Komisję Odwoławczą ustalenia faktyczne za prawidłowe; wyraził przy tym zdanie, że pierwotnie wystawione świadectwo wnioskodawca powinien przyjąć; dopiero gdyby się okazało, że wskutek jego treści nie mógł uzyskać pracy, powstałyby warunki do zastosowania odpowiedzialności pozwanego na podstawie art. 99 k.p. Od wyroku tego wniósł rewizję nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, zarzucając w niej rażące naruszenie art. 98 § 3 i art. 99 § 1-3 k.p. Wbrew bowiem poglądowi wyrażonemu w orzeczeniu TKO wydana wnioskodawcy opinia rażąco wykracza poza treści art. 98 § 3 i 4 k.p., określającego zakres informacji, jakie powinna i może zawierać opinia, ponadto opinia ta zawierała nieprawdziwe informacje o opuszczeniu przez wnioskodawcę jednego dnia pracy. Zdaniem rewizji nadzwyczajnej z tej przyczyny wnioskodawca może żądać od pozwanego przedsiębiorstwa sprostowania opinii i naprawienia szkody. Skarżący kwestionuje też - jako błędny - pogląd Okręgowego Sądu, że wnioskodawca powinien był przyjąć świadectwo pracy podające wynagrodzenie o 300 zł niższe od ostatnio pobranego.Rewizja nadzwyczajna podlegała uwzględnieniu z uwagi na niewyjaśnienie przez Okręgowy Sąd istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych z naruszeniem art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o o.s.p. i u.s. Dotyczy to kwestii wpływu braku świadectwa pracy oraz wystawienia wnioskodawcy nieprawidłowej opinii na nieuzyskanie przez niego nowego zatrudnienia. Rewizja nadzwyczajna trafnie wskazuje na wadliwości tej opinii i ich ujemne znaczenie przy poszukiwaniu pracy. Zagadnieniem tym Okręgowy Sąd się nie zajął, chociaż w świetle twierdzeń wnioskodawcy zgłoszonych w postępowaniu przed Terenową Komisją Odwoławczą było to główną przyczyną niemożności uzyskania przez niego nowego zatrudnienia.Przytoczoną przez wnioskodawcę w postępowaniu przed organem orzekającym podstawą faktyczną roszczenia Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych obowiązany jest - z mocy art. 55 ustawy - zająć się niezależnie od sposobu sformułowania odwołania i poczynić w jej ramach własne samodzielne ustalenia. Należy wskazać, że przynajmniej w jednym z zakładów pracy - Zakładach Odzieżowych w B. - nieprzyjęcie do pracy spowodowane było niezłożeniem opinii (świadek Tadeusz O.), co przeczy odmiennemu ustaleniu TKO, która błędnie uznała za decydujący fakt nieprzyjęcia przez wnioskodawcę wystawionej mu opinii. Należy przyjąć za prawidłowe stanowisko rewizji nadzwyczajnej, że pracownik nie ma obowiązku przyjąć i legitymować się w nowym zakładzie pracy nieprawdziwą i krzywdzącą opinią lub wadliwym świadectwem pracy.Pod kątem widzenia tej zasady musi więc być skorygowana przez Okręgowy Sąd ocena, z czyjej winy wnioskodawca nie został przyjęty do pracy w nowych zakładach, oraz odpowiednie ustalenia faktyczne co do przyczyn nieprzyjęcia go do pracy. Wymaga to ponownego przesłuchania świadków i ewentualnego przesłuchania stron, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi do ponownego rozpoznania.W uzupełnieniu wywodów rewizji nadzwyczajnej należy dodać, że w myśl art. 99 § 4 k.p. sprostowania opinii dokonuje w razie przyznania odszkodowania zakład pracy, z wyjątkiem wypadków, o których mowa w uchwale składu 7 sędziów z dnia 28.X.1975 r. V PZP 10/75 (OSNCP z 1976 r. z. 1, poz. 3).