III SW 138/01

UCHWAŁA SĄDU NAJWYŻSZEGO z dnia 5 grudnia 2001 r. III SW 138 - 139/01 w sprawie ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych dnia 23 września 2001 r. Przewodniczący Prezes Sądu Najwyższego Walerian Sanetra, Sędziowie Sądu Najwyższego: Krystyna Bednarczyk, Teresa Flemming-Kulesza, Katarzyna Gonera, Beata Gudowska, Józef Iwulski, Kazimierz Jaśkowski, Andrzej Kijowski, Roman Kuczyński, Jerzy Kuźniar, Jerzy Kwaśniewski, Zbigniew Myszka, Teresa Romer, Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Barbara Wagner, Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z udziałem Zastępcy Prokuratora Generalnego Ryszarda A. Stefańskiego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej Ferdynanda Rymarza, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu jawnym w dniu 5 grudnia 2001 r. miał na uwadze co następuje: I 1. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. – Ordynacja wy-borcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 46, poz. 499 ze zm.) Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Administracyj-nej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie sprawozdania z wyborów przedstawionego przez Państwową Komisję Wyborczą oraz opinii wydanych w wyni-ku rozpoznania protestów, rozstrzyga o ważności wyborów oraz o ważności wyboru posła lub senatora, przeciwko któremu wniesiono protest. 2. Sprawozdanie Państwowej Komisji Wyborczej z wyborów do Sejmu Rze-czypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 23 września 2001 r. informuje o ich prawidłowym przebiegu w 41 okręgowych komisjach wyborczych do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, 40 okręgowych komi-sjach wyborczych do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej i 24.827 obwodowych komi-sjach wyborczych oraz o nielicznych, drobnych przypadkach naruszenia prawa wy-borczego. W konkluzji Państwowa Komisja Wyborcza uznała, że nie było takich na- 2 ruszeń prawa wyborczego, które mogłyby wywrzeć wpływ na wyniki głosowania i wy-borów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Sąd Najwyższy w składach 3 osobowych wydał 108 postanowień w spra-wach z protestów wyborczych (obejmujących także 8 spraw połączonych z innymi do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia). Wyłącznie wyborów do Sejmu Rzeczypo-spolitej Polskiej dotyczyło 41 spraw, 2 sprawy dotyczyły wyłącznie wyborów do Se-natu Rzeczypospolitej Polskiej, a w większości (w 65 sprawach) rozpoznano protesty zawierające zarzuty odnoszące się jednocześnie do wyborów do Sejmu Rzeczypo-spolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. W odniesieniu do 7 protestów Sąd Najwyższy wydał opinię, że są one uza-sadnione, lecz stwierdzone naruszenia prawa nie miały wpływu na wynik wyborów. Cztery zasadne protesty dotyczyły wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. W dwóch sprawach wyborcy udowodnili, że mimo iż jeszcze nie głosowali, to w spisie wyborców przy ich nazwiskach widniały już pod-pisy, skutkiem czego obwodowe komisje wyborcze nie wydały im kart do głosowania. Dwie pozostałe sprawy dotyczyły ustalania wyników głosowania przez okręgowe ko-misje wyborcze. W jednej z nich do tych czynności bezpodstawnie nie został dopusz-czony pełnomocnik wyborczy, który wyznaczył do tej komisji męża zaufania, obser-wującego jej pracę. Druga sprawa dotyczyła uniemożliwienia mężowi zaufania po-równania kilku wybranych protokołów głosowania w obwodach z wydrukami kompu-terowymi. Dwa z uzasadnionych protestów dotyczyły wyłącznie wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. W jednej sprawie Sąd Najwyższy uznał za uzasadniony protest kandydatki na posła, gdyż na liście wyborczej oraz w obwieszczeniu okręgo-wej komisji wyborczej o zarejestrowaniu tej listy błędnie zaznaczono przy jej nazwis-ku, że jest bezrobotna. W drugiej sprawie ustalono naruszenie zakazu agitacji wybor-czej w lokalu wyborczym. Jeden protest dotyczył wyłącznie wyborów do Senatu Rze-czypospolitej Polskiej. Sąd Najwyższy stwierdził naruszenie w jednej komisji obwo-dowej przepisów art.153 i 158 w związku z art. 190 Ordynacji wyborczej polegające na błędnym informowaniu wyborców przez członków tej komisji o rezygnacji jednego z kandydatów na senatora, a także naruszenie art. 203 ust. 1 pkt 4 tej ustawy przez nieuznanie głosów ważnie oddanych na tego kandydata. Protestów nieuzasadnionych wpłynęło 16, w tym 6 odnoszących się jednocze-śnie do wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Opinie o bezzasadności tych protestów miały podstawy w ustaleniu przez Sąd Najwyższy stanu faktycznego od- 3 miennego niż przedstawiony w proteście względnie w wadliwym rozumieniu przepi-sów prawa wyborczego przez wnoszącego protest. Ta druga okoliczność była przy-czyną uznania bezzasadności – między innymi - protestu kwestionującego prawidło-wość części IV lit. B pkt 1 załącznika do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 22 sierpnia 2001 r. w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych, dotyczących zadań i trybu pracy w przygotowaniu i przeprowadzeniu głosowania w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 23 września 2001 r. (M.P. Nr 29, poz. 496 ze zm.). Zdaniem wnoszącego protest na podstawie tych wytycznych komisje obwodowe – z narusze-niem art. 160 i 161 Ordynacji wyborczej – kwalifikowały jako nieważne głosy wybor-ców w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, którzy na tej samej liście okrę-gowej postawili znak „x” w kratce z lewej strony obok nazwiska jednego lub więcej kandydatów, a nadto zamieścili inne znaki lub zamazania w kratkach obok nazwisk innych kandydatów. Uznając bezzasadność tego zarzutu Sąd Najwyższy stwierdził, że kratka z lewej strony obok nazwiska kandydata na posła jest szczególnym miejs-cem karty do głosowania. Umieszczenie w niej jakiegokolwiek innego zaznaczenia niż znak „x” powoduje, że głos jest nieważny. Bez dalszego biegu Sąd Najwyższy pozostawił 84 protesty, jako że nie speł-niały one wymagań przewidzianych Ordynacją wyborczą. Większość z nich (47) była przedwczesna. Przyczyny tego można upatrywać w późniejszym otwarciu terminu do składania protestów w wyborach parlamentarnych – to jest od dnia ogłoszenia ich wyników w Dzienniku Ustaw (art. 79 ust. 1 Ordynacji wyborczej) niż w odbywających się niecały rok wcześniej wyborach prezydenckich - to jest od dnia podania wyników wyborów do wiadomości publicznej (art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 47, poz. 544). W jednej sprawie postępowanie zostało umorzone. 4. Prokurator Generalny wniósł o podjęcie uchwał, że wybory do Sejmu Rze-czypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzone w dniu 23 września 2001 r., których wyniki podane zostały do publicznej wiadomości w ob-wieszczeniach Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 26 września 2001 r. opubliko-wanych w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 października 2001 r., Nr 109, poz. 1186 oraz poz. 1187 – są ważne. 4 Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wniósł o uznanie wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzo-nych dnia 23 września 2001 r. za ważne. II Sąd Najwyższy, po rozważeniu sprawozdania Państwowej Komisji Wyborczej i opinii w sprawach z protestów wyborczych, przy uwzględnieniu obwieszczeń Pań-stwowej Komisji Wyborczej z dnia 26 września 2001 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowa-dzonych w dniu 23 września 2001 r. (Dz. U. Nr 109, poz. 1186 i poz. 1187) oraz bio-rąc pod uwagę wnioski Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, na podstawie art. 101 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 82 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. – Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 46, poz. 499 ze zm.) stwierdza ważność wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych dnia 23 września 2001 r. ========================================