III UK 196/16

Sygn. akt III UK 196/16 POSTANOWIENIE Dnia 25 maja 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z odwołania P. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. o ustalenie niepodlegania ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczenia społecznego, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 maja 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt III AUa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od P.P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów pełnomocnika procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt III AUa (…), Sąd Apelacyjny w (…) – w sprawie z odwołania P. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. . – oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. . z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt VI U (…), oddalającego odwołanie P. P. od decyzji organu rentowego z 3 stycznia 2014 r., w której stwierdzono, że P. P. od 1 marca 2013 r. podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych. 2 Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego odwołujący się zaskarżył skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na potrzebę wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości. Wskazano, że „Pierwsze zagadnienie dotyczy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i stosowania zarówno przez organ rentowy, jak i przez Sąd przepisów o marginalności zatrudnienia. W rozważaniach Sądu pominięto kwestię zdefiniowania pojęcia pracy o charakterze marginalnym. Chociaż Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 (znowelizowane Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 465/2012) zawiera pojęcie „praca o charakterze marginalnym”, to brak w aktach normatywnych jakichkolwiek kryteriów, które pozwalałyby dokonywać kwalifikacji takiej pracy…”. W ocenie autorki skargi istnieje ponadto „potrzeba dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, albowiem użyte w Rozporządzeniu podstawowym zwroty „wykonywanie pracy najemnej” oraz „wykonywanie pracy na własny rachunek”, nie wskazują w sposób kategoryczny, czy przepis art. 13 ust. 3 Rozporządzenia podstawowego ma zastosowanie już w przypadku rozpoczęcia pracy czy dopiero w przypadku objęcia osoby ubezpieczeniem społecznym”. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o: - odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, - o oddalenie skargi, w przypadku przyjęcia jej do rozpoznania, - zasądzenie od odwołującego się na rzecz organu rentowego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna odwołującego się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3 zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego, skarżący – opierając wniosek o przyjęcie jego skargi do rozpoznania na przyczynie przyjęcia skargi określonej w przepisie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. – powinien nie tylko określić, które przepisy wymagają wykładni, ale także wskazać, na czym polegają poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów wraz z podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10). Konieczne jest opisanie tych wątpliwości, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, z dnia 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04, czy też z dnia 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 43). Jeżeli zaś skarżący powołuje się na rozbieżności w orzecznictwie sądowym, to zobowiązany jest przytoczyć te rozbieżne orzeczenia Sądów, przy czym musi wykazać, że występująca w nich rozbieżność ma swoje źródło w różnej wykładni przepisu albo wykazać, że wykładnia dokonana przez Sąd drugiej instancji jest sprzeczna z jednolitym stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu Najwyższego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2008 r., II CSK 21/08, LEX nr 794605). Chodzi przy tym o rozbieżności w wykładni przepisu prawa, a nie o rozbieżności w jego zastosowaniu. Ponadto, ze względu na publiczne cele jakie ma do spełnienia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej, skarżący 4 powinien także wykazać celowość dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 października 2012 r., III SK 15/12, LEX nr 1228636 oraz z dnia 19 października 2012 r., III SK 13/12, LEX nr 1228618). Autorka skargi nie wykazała przyczyny przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Przede wszystkim w uzasadnieniu wniosku – poza tylko swoistą sygnalizacją potrzeby wykładni wskazanych przepisów prawa – nie ma rzeczowej argumentacji uwzględniającej stanowisko zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) w zakresie przeprowadzonych analiz interpretacyjnych przepisów między innymi art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, (Dz.U. UE. L. 2004.166.1; dalej „rozporządzenie nr 883/2004”) oraz art. 6, art. 14 ust. 5b i art. 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE. L. 2009.284.1; dalej „rozporządzenie nr 987/2009” lub „rozporządzenie wykonawcze”), analiz zasadzających się na powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczeniach Sądu Najwyższego czy też Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Ponadto autorka skargi nie uwzględnia w konstrukcji uzasadnienia wniosku zasadniczych ustaleń zaskarżonego wyroku, zgodnie z którymi ubezpieczony zawarł umowę o pracę ze słowacką firmą M. s.r.o. Do jego obowiązków należało wykonywanie prac promotora usług i produktów, nawiązywanie kontaktów z potencjalnymi klientami pracodawcy, prezentacja i promocja działalności pracodawcy i jego klientów, zapewnianie pisemnych źródeł, materiałów i urządzeń technicznych w celu realizacji i przeprowadzania szkoleń internetowych. Ubezpieczony świadczył pracę na terenie Słowacji w wymiarze 10 godzin miesięcznie i otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 40 euro miesięcznie. Słowacka instytucja ubezpieczeniowa nie zaakceptowała ustalonego w stosunku do odwołującego (przez ZUS) tymczasowego ustawodawstwa słowackiego w okresie od 1 marca 2013 r. Takie ustalenie jest wiążące dla organu rentowego, nie może on 5 przeprowadzać własnych postępowań w tym zakresie, ponieważ ocena prawna zaistnienia stosunku ubezpieczenia mogła nastąpić wyłącznie na podstawie przepisów miejsca świadczenia pracy i mogła być dokonana tylko przez organ władny te przepisy stosować. Skutkiem powyższego była odmowa objęcia wnioskodawcy ubezpieczeniami społecznymi na podstawie wskazanego w decyzji prawa właściwego. W takim przypadku ZUS nie miał innej możliwości jak ustalić polskie ustawodawstwo w zakresie ubezpieczeń społecznych. Sąd drugiej instancji oceniając kwestię „marginalności zatrudnienia” odwołującego się uznał, że twierdzenia apelacji odwołującego się co marginalności jego zatrudnienia przy uwzględnieniu dochodu z umowy o pracę (około 160 zł w miesiącu) i dojazdach z M. na teren Słowacji (odległość ok. 600 km) nie znajduje żadnego uzasadnienia, zwłaszcza w świetle braku dowodów na dodatkowe świadczenia ze strony pracodawcy słowackiego w zakresie pokrycia przez niego kosztów podróży ani zamieszkania odwołującego się w Słowacji. Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. ma swoją podstawę w art. 98 k.p.c.