III UK 47/04

Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2004-05-11

Skład orzekający: Beata Gudowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wstrzymanie wypłaty emerytury z powodu ponownego rozpatrzenia uprawnień, w sytuacji gdy organ rentowy uznał, że pierwotnie świadczenie zostało przyznane niesłusznie, narusza zasadę zaufania do państwa i ochronę praw nabytych?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania, uznając, że nie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości ani rozbieżności w orzecznictwie. Wskazał, że uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03, rozstrzygnęła kwestię dopuszczalności ponownego ustalenia prawa do świadczeń na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach po ujawnieniu okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenia, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Ochrona praw nabytych nie obejmuje praw nabytych niesłusznie.
Stan faktyczny
Ubezpieczony E. K. odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wstrzymującej wypłatę emerytury, przyznanej w związku z koniecznością sprawowania osobistej stałej opieki nad dzieckiem. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację ubezpieczonego. Pełnomocnik ubezpieczonego wniósł kasację, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III UK 47/04 POSTANOWIENIE Dnia 11 maja 2004 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Beata Gudowska w sprawie z wniosku E. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o wcześniejszą emeryturę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 maja 2004 r., na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 27 listopada 2003 r., odmawia przyjęcia kasacji. Uzasadnienie Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 27 listopada 2003 r. oddalił apelację ubezpieczonego E. K. od wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 31 lipca 2003 r., którym oddalone zostało jego odwołanie od decyzji Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , wstrzymującej – po ponownym rozpatrzeniu uprawnień - wypłatę emerytury przysługującej w związku z koniecznością sprawowania osobistej stałej opieki nad dzieckiem. Pełnomocnik ubezpieczonego wniósł kasację opartą na podstawie naruszenia prawa materialnego - art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z systemu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników 2 opiekujących się dziećmi wymagającymi specjalnej opieki (Dz.U. Nr 28, poz. 149 ze zm.) oraz w związku z art. 32 Konstytucji. Kasacja opiera się także na naruszeniu przepisów postępowania – art. 328 i 391 k.p.c. Wniosek kasacji zmierzał do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny. Konieczność przyjęcia kasacji do rozpoznania skarżący uzasadniał potrzebą dokonania wykładni pojęcia „nowe dowody”, ujętego w art. 114 ustawy emerytalnej, w związku z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03. Rozważając podstawy uzasadniające przyjęcie lub odmowę przyjęcia kasacji do rozpoznania Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 393 k.p.c., jeżeli zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty nie narusza prawa ani nie zachodzi nieważność postępowania (§ 2), Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania, gdy w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto gdy kasacja jest oczywiście bezzasadna (§ 1). W sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 393 § 2 k.p.c. Potrzeba wyjaśnienia treści wskazanego w kasacji przepisu upadła w związku z uchwałą z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03 (OSNP 2003 nr 18, poz. 442), w której Sąd Najwyższy wprawdzie uznał za oczywistą niedopuszczalność ponownego ustalenia prawa do świadczeń z tej tylko przyczyny, że organ rentowy w wyniku ponownej oceny dowodu uzna go za niewiarygodny, lecz jednocześnie wskazał na dopuszczalność wszczęcia postępowania o ponowne ustalenie prawa do świadczeń na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach po ujawnieniu przez rentowy okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenia, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że jeżeli w wyniku pominięcia takich okoliczności zostanie przyznane świadczenie, do którego prawo nie istniało, osoba pobierająca świadczenie nie może powoływać się na wyrażoną 3 w art. 2 Konstytucji zasadę zaufania do państwa. Ochrona praw nabytych nie obejmuje bowiem praw, które zostały nabyte niesłusznie. W związku z tym Sąd Najwyższy, po rozważeniu przesłanek określonych w § 1, uznał odmowę przyjęcia kasacji do rozpoznania za uzasadnioną.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 114art. 32art. 328art. 393 KPCart. 393 § 2 KPCart. 114 ust. 1art. 2§ 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy