III UK 62/05

Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2005-04-05

Skład orzekający: Beata Gudowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ponowne rozpatrzenie uprawnień do emerytury przez organ rentowy, w wyniku którego wstrzymano wypłatę świadczenia z powodu konieczności sprawowania osobistej stałej opieki nad dzieckiem, może być oparte na nowej ocenie dowodów, nawet jeśli nie ujawniono nowych okoliczności faktycznych?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania, uznając, że potrzeba wykładni przepisu dotyczącego ponownego ustalania prawa do świadczeń została wyjaśniona w uchwale z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03. W uchwale tej wskazano, że organ rentowy może wszcząć postępowanie o ponowne ustalenie prawa do świadczeń na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach po ujawnieniu okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenia, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość, nawet jeśli nie są to zupełnie nowe dowody, lecz nowa ocena istniejących.
Stan faktyczny
Ubezpieczona G. K. odwołała się od decyzji organu rentowego wstrzymującej wypłatę emerytury przyznanej w związku z koniecznością sprawowania osobistej stałej opieki nad dzieckiem. Sąd Okręgowy oddalił jej odwołanie, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację. Kasacja wnioskodawczyni opierała się na zarzutach naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, kwestionując możliwość ponownego ustalenia uprawnień do świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III UK 62/05 POSTANOWIENIE Dnia 5 kwietnia 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Beata Gudowska w sprawie z wniosku G. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi w R. o wcześniejszą emeryturę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 kwietnia 2005 r., na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w R. z dnia 20 stycznia 2005 r., sygn. akt III AUa …/04, odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania. Uzasadnienie Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R. wyrokiem z dnia 200 stycznia 2005 r. oddalił apelację ubezpieczonej G. K. od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 18 października 2004 r., którym oddalone zostało jej odwołanie od decyzji Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., wstrzymującej – po ponownym rozpatrzeniu uprawnień - wypłatę emerytury przysługującej w związku z koniecznością sprawowania osobistej stałej opieki nad dzieckiem. Pełnomocnik ubezpieczonej wniósł kasację opartą na podstawie naruszenia prawa materialnego - art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i 2 rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) w związku z § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi specjalnej opieki (Dz.U. Nr 28, poz. 149 ze zm.) oraz na naruszeniu przepisów postępowania – art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 i art. 151 § 1 k.p.a. Wniosek kasacji obejmował uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny. Konieczność przyjęcia kasacji do rozpoznania skarżący uzasadniał potrzebą dokonania wykładni pojęcia „nowe dowody”, ujętego w art. 114 ustawy emerytalnej, w związku z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03. Rozważając podstawy uzasadniające przyjęcie lub odmowę przyjęcia kasacji do rozpoznania Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 393 k.p.c., jeżeli zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty nie narusza prawa ani nie zachodzi nieważność postępowania (§ 2), Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania, gdy w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto gdy kasacja jest oczywiście bezzasadna (§ 1). W sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 393 § 2 k.p.c. Potrzeba wyjaśnienia treści wskazanego w kasacji przepisu upadła w związku z uchwałą z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03 (OSNP 2003 nr 18, poz. 442), w której Sąd Najwyższy wprawdzie uznał za oczywistą niedopuszczalność ponownego ustalenia prawa do świadczeń z tej tylko przyczyny, że organ rentowy w wyniku ponownej oceny dowodu uzna go za niewiarygodny, lecz jednocześnie wskazał na dopuszczalność wszczęcia postępowania o ponowne ustalenie prawa do świadczeń na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach po ujawnieniu przez rentowy okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenia, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że jeżeli w wyniku 3 pominięcia takich okoliczności zostanie przyznane świadczenie, do którego prawo nie istniało, osoba pobierająca świadczenie nie może powoływać się na wyrażoną w art. 2 Konstytucji zasadę zaufania do państwa. Ochrona praw nabytych nie obejmuje bowiem praw, które zostały nabyte niesłusznie. W związku z tym Sąd Najwyższy, po rozważeniu przesłanek określonych w § 1, uznał odmowę przyjęcia kasacji do rozpoznania za uzasadnioną.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 114art. 233 § 1 KPCart. 145 § 1 pkt 5art. 149art. 151 § 1 KPart. 393 KPCart. 393 § 2 KPCart. 114 ust. 1art. 2§ 1 ust. 3§ 1§ 1 pkt 5

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy