N 10/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Kaszycki. Sędziowie: płk W. Sieracki, Płk C. Bakalarski, płk E. Zawiłowski, ppłk T. Kacperski (sędzia s. wojsk. deleg. - sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 10 marca 1982 r. na rozprawie sprawy Henryka S., skazanego prawomocnie - w trybie postępowania doraźnego - za przestępstwo określone w art. 48 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym na karę 3 lat pozbawienia wolności i karę dodatkową pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat, z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Naczelnego Prokuratora Wojskowego na niekorzyść oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 27 stycznia 1982 r.,oddalił rewizję nadzwyczajną Naczelnego Prokuratora Wojskowego w sprawie Henryka S. (...)Uzasadnienie faktyczne(...) Od wyroku tego Naczelny Prokurator Wojskowy wniósł rewizję nadzwyczajną na niekorzyść skazanego. W rewizji tej zawarty jest zarzut rażącej łagodności - "w stosunku do stopnia szkodliwości społecznej czynu" - wymierzonej przez sąd pierwszej instancji kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.). W związku z tym zarzutem Naczelny Prokurator Wojskowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez orzeczenie skazanemu kary 5 lat pozbawienia wolności i pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, popierającego rewizję nadzwyczajną i zawarty w niej wniosek, oraz obrońcy, który wnosił o oddalenie rewizji nadzwyczajnej, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Artykuł 50 § 1 i 2 k.k. nakazuje uwzględnienie - oprócz stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu - również celów kary w zakresie społecznego jej oddziaływania, a także jej celów zapobiegawczych i wychowawczych w stosunku do sprawcy ze względu na jego właściwości i warunki osobiste oraz sposób jego życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu. Tylko bowiem w tej drodze można dojść do trafnych wniosków w zakresie wymiaru kary, jako że stwierdzenie, iż stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu stanowi zasadniczy wyznacznik (miernik) współmierności kary i wskazuje główny kierunek sądowego wymiaru kary, wcale nie oznacza, że inne okoliczności, nie będące elementami społecznego niebezpieczeństwa czynu, nie mają znaczenia dla wymiaru kary (por. OSNKW 1977, z. 10-11, poz. 110).Poza tym społeczne niebezpieczeństwo czynu, jako pewna ujemna ocena całokształtu zarówno przedmiotowych, jak i podmiotowych właściwości (elementów) czynu, nie jest wielkością stałą (nawet w obrębie tego samego typu przestępstwa), lecz podlega konkretnej ocenie i stopniowaniu na tle całokształtu okoliczności konkretnego zachowania się sprawcy.Oceniając w kontekście tych wskazań orzeczoną skazanemu w zaskarżonym wyroku karę, dojść należy do wniosku, że nie może być ona - wbrew odmiennemu poglądowi zawartemu w rewizji nadzwyczajnej - uznana za nieadekwatną do całokształtu istniejących w niniejszej sprawie okoliczności, co w konsekwencji sprawia, że nie może być ona również potraktowana jako rażąco łagodna w rozumieniu art. 387 pkt 4 k.p.k., uwzględnia bowiem kompleks dyrektyw jej wymiaru, określonych w art. 50 § 1 i 2 k.k.Nie można przecież stracić z pola widzenia i pominąć w ramach rozważań nad problematyką wymiaru kary (jej współmierności) takich okoliczności (elementów współokreślających stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu), jak: treść, waga i wydźwięk społeczno-polityczny fałszywych wiadomości, zawartych w zakwestionowanych u skazanego ulotkach, realny zakres i rodzaj możliwych do wywołania tymi wiadomościami ujemnych reperkusji społecznych, brak obiektywnej - w sensie zapoznania się przez kogokolwiek z treścią ulotek - szkody, a ponadto danych osobopoznawczych, nader pozytywnie określających sylwetkę i sposób dotychczasowego życia.Uogólniając zatem to stwierdzenie, można powiedzieć, że o stopniu społecznego niebezpieczeństwa czynu określonego w art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 stycznia 1981 r. o stanie wojennym decydują głównie takie elementy przedmiotowo-podmiotowe, jak: treść, forma, ilość, ranga i wymowa fałszywych wiadomości, realny zakres i rodzaj możliwych do wywołania tymi wiadomościami ujemnych reperkusji społecznych oraz pobudki i cele działania sprawcy.Nawiązując do argumentacji przytoczonej w rewizji nadzwyczajnej i treści zakwestionowanych u skazanego ulotek, podkreślić - niejako marginesowo - wypada, że "wiadomościami" w rozumieniu art. 48 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym są wszelkie informacje o faktach - bez względu na ich postać zewnętrzną - dotyczące zdarzeń minionych, teraźniejszych lub przyszłych i znamionujące się właściwościami, o których mowa w tym przepisie. Natomiast przez "fałszywe wiadomości" w ujęciu art. 48 ust. 2 dekretu rozumieć należy wszelkie informacje o faktach bądź w całości zmyślone (fikcyjne), bądź też celowo zniekształcone przez wprowadzenie do ich treści elementów nieprawdy lub pominięcie - mających istotne znaczenie dla rzeczywistego obrazu danego faktu (zdarzenia) - okoliczności, które ponadto cechuje realna zdolność do wywoływania niepokoju publicznego lub rozruchów.Wszelkie zaś opinie, oceny i komentarze mogą być uznane za "wiadomości" w znaczeniu uprzednio podanym tylko wtedy, gdy - po pierwsze - w treści ich zamieszczane są nieobiektywne (tendencyjne) informacje o faktach albo gdy ich treść uzupełniona jest fikcją na temat owych faktów, a po wtóre - znamionują się właściwościami, o których traktują ust. 1 lub ust. 2 art. 48 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (...).