RNw 17/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk K. Mioduski (sprawozdawca).Sędziowie: płk J. Badecki, płk W. Sieracki, płk Z. Krasuski, płk Z. Wizelberg, ppłk A. Kruszka, ppłk H. Kostrzewa.Prokurator: płk M. Flemming.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu wniosku Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego o wyjaśnienie następującego zagadnienia prawnego:"Czy oświadczenie przedstawiciela Naczelnego Prokuratora Wojskowego złożone w toku postępowania rewizyjnego, że nie popiera w całości lub w części skargi rewizyjnej złożonej przez prokuratora wojskowego niższego rzędu, stanowi cofnięcie tej skargi w całości lub w odpowiedniej części w rozumieniu art. 270 § 4 k.w.p.k. i w związku z tym skarga ta w całości lub w odpowiedniej części nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy, czy też tego rodzaju oświadczenie przedstawiciela Naczelnego Prokuratora Wojskowego żadnych skutków procesowych za sobą nie pociąga i skarga rewizyjna prokuratora podlega w całości merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy?"na podstawie art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższymuchwalił udzielić na przedstawione zagadnienie odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Stosownie do art. 265 § 1 k.w.p.k. wszczęcie postępowania rewizyjnego zależne jest od woli i inicjatywy stron. Nie tylko jednak samo wszczęcie, lecz również i byt postępowania rewizyjnego zależny jest od woli skarżącego, zgodnie bowiem z treścią art. 270 § 4 k.w.p.k. "ten, kto złożył skargę rewizyjną, może ją cofnąć". Ponadto Naczelny Prokurator Wojskowy może cofnąć każdy środek prawny skierowany do sądu przez któregokolwiek z podległych mu prokuratorów (art. 73 lit. a) prawa o ustroju sądów wojskowych i prokuratury wojskowej).Tak więc wola stron decyduje o wszczęciu i kontynuowaniu postępowania rewizyjnego. Przepisy o rewizji nie zawierają normy wyjątkowej, analogicznej do art. 40 § 3 k.w.p.k. (brak związania sądu cofnięciem wniesionego oskarżenia), z czego - w zestawieniu z treścią art. 270 § 4 k.w.p.k. - wynika, że odpowiadająca przepisom prawa skarga rewizyjna ma znaczenie dodatniej przesłanki procesowej, która musi istnieć, aby mogło się toczyć postępowanie rewizyjne, i której brak, zachodzący w razie cofnięcia skargi, prowadzi do zakończenia wszczętego postępowania orzeczeniem formalnym.Cofnięcie skargi rewizyjnej oznacza zrezygnowanie przez stronę z przysługującego jej prawa zaskarżenia orzeczenia sądowego. Orzeczenie formalne o pozostawieniu cofniętej rewizji bez rozpoznania stwierdza jedynie przyjęcie przez sąd do wiadomości decyzji strony i wywiera ten skutek, że orzeczenie I instancji ulega z tą chwilą uprawomocnieniu. Cofnięcia rewizji, równoznacznego ze zrzeczeniem się przysługującego stronie uprawnienia do zaskarżenia orzeczenia I instancji, nie należy się dorozumiewać, jako wynikającego w sposób konkludentny z takich czy innych czynności procesowych strony. Skuteczne cofniecie skargi rewizyjnej musi mieć postać wyraźnego oświadczenia woli, z którego niedwuznacznie wynika, że osoba uprawniona nie chce, żeby skarga została rozpoznana przez sąd odwoławczy. Mamy tu do czynienia z aktem dyspozycyjnym, mającym moc wiążącą dla sądu odwoławczego, którego treść nie może budzić żadnych wątpliwości.Odmienny charakter mają wnioski Naczelnego Prokuratora Wojskowego oraz wnioski i oświadczenia oskarżonych i obrońców składane na posiedzeniu niejawnym sądu rewizyjnego stosownie do przepisów art. 273 i 274 § 2 k.w.p.k. Nie są to akty woli stron, które mogłyby - w sposób wiążący dla sądu - kształtować przebieg procesu. Wnioski te są bowiem jedynie propozycjami skierowanymi do sądu, przy czym decyzja co do ich uwzględnienia lub odrzucenia należy wyłącznie do sądu. Strony spełniają tu rolę pomocników sądu w słusznym i prawidłowym rozstrzygnięciu sprawy. Rolę tę spełnia zwłaszcza Naczelny Prokurator Wojskowy lub jego przedstawiciel biorący udział w postępowaniu rewizyjnym. Rola ta wynika z ustawowych zadań Prokuratury. Obowiązek czuwania nad przestrzeganiem zasad praworządności może wymagać w szczególności od prokuratora uczestniczącego w postępowaniu sądu rewizyjnego postawienia wniosku, by skarga rewizyjna prokuratora podległego złożona na korzyść oskarżonego nie została uwzględniona lub też by taka skarga złożona na niekorzyść została uwzględniona w przeciwnym kierunku, to jest na korzyść oskarżonego. Treść tych oświadczeń nie daje żadnej podstawy do wysnuwania wniosków, że są one równoznaczne z cofnięciem skargi rewizyjnej, w szczególności na tej podstawie, iż są one sprzeczne z brzmieniem skargi pisemnej. Cofnięcie rewizji zależy od decyzji strony, a nie sądu, strona przeto nie może w formie wniosku przekazać tej decyzji sądowi.Przyjęcie stanowiska, że wniosek strony sprzeczny z treścią skargi pisemnej równoznaczny jest z cofnięciem rewizji, prowadziłby do wyników niezgodnych z postanowieniami obowiązujących przepisów prawa, zwłaszcza co do skarg rewizyjnych prokuratorów wojskowych. Stosownie do treści przepisu art. 276 § 1 k.w.p.k. sąd rewizyjny, niezależnie od kierunku skargi prokuratora, władny jest między innymi złagodzić oskarżonemu karę lub umorzyć postępowanie, w szczególności - z braku cech przestępstwa lub niedostatecznych dowodów winy. Ze stanowiska poglądu, o którym mowa wyżej, instancja odwoławcza byłaby uprawniona do dokonania wskazanych zmian tylko wówczas, gdyby przedstawiciel N.P.W. poparł skargę prokuratora złożoną na niekorzyść oskarżonego, natomiast nie mogłaby dokonać powyższych zmian ani też w ogóle rozpatrzyć sprawy merytorycznie, gdyby tenże przedstawiciel oświadczył, iż nie popiera wniesionej skargi prokuratora. Wydaje się, że tego rodzaju rozwiązanie byłoby niezrozumiałe, nie mówiąc już o tym, że sprowadzałoby udział prokuratora w postępowaniu rewizyjnym do zwykłej formalności i sprzeciwiałoby się podstawowym jego obowiązkom jako bezstronnego rzecznika interesu społecznego.Z przedstawionych rozważań wynika, że wnioski stron, które nie są zbieżne z treścią wniesionych przez nie rewizji, nie mogą być tylko na tej podstawie uznane za objaw woli strony świadczący o wycofaniu wniesionej skargi rewizyjnej. Z tymi czynnościami stron ustawa nie łączy skutków prawnych powodujących unicestwienie procesu, lecz wyznacza im określone funkcje i zadania. Wnioski stron są uwarunkowane przebiegiem toczącego się postępowania rewizyjnego. Jeżeli udział strony w tym postępowaniu rewizyjnym nie ma być tylko formalnością, to musi się przyjąć, że strona jest upoważniona do formułowania wniosków zgodnie z jego wynikami i własną oceną sprawy.Wniosek przedstawiciela N.P.W. biorącego udział w postępowaniu rewizyjnym, odmienny od treści skargi rewizyjnej, może być wywołany różnymi względami. W toku badania zasadności skargi rewizyjnej wniesionej na niekorzyść przez prokuratora podległego może się między innymi okazać, że jest ona nie tylko niesłuszna, ale że w sprawie tej należy nadto zmienić zaskarżone orzeczenie na korzyść oskarżonego. Osiągnięcie tej zmiany orzeczenia będzie jednak możliwe tylko wówczas, gdy postępowanie rewizyjne zostanie otwarte. Konieczność zmiany poglądu na sprawę może wynikać również z przyczyn całkowicie obiektywnych, do których należy zaliczyć np. zmianę przepisów ustawy zaszłą po wydaniu zaskarżonego orzeczenia i po wniesieniu skargi rewizyjnej.Przytoczone wywody prowadzą do wniosku, że nie stanowi cofnięcia skargi rewizyjnej wniesionej przez prokuratora niższego rzędu oświadczenie przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, złożone w toku postępowania odwoławczego, iż nie popiera on - w całości lub w części - wywodów lub też wniosków tej skargi; oświadczenie takie zmierza bowiem do uzyskania rozstrzygnięcia sądu odwoławczego w sprawie, a nie do położenia kresu postępowaniu rewizyjnemu.