RNw 21/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes gen. bryg. K. Jankowski.Sędziowie: płk W. Sieracki (sprawozdawca), płk J. Drohomirecki, płk Z. Furtak, płk. H. Kostrzewa, płk Z. Krasuski, ppłk J. Gawrysiak.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk M. Fleming.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał w trybie nadzoru sądowego, na skutek wniosku rewizyjnego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, sprawę Andrzeja S., skazanego wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 2 października 1968 r. za przestępstwo z art. 109 § 1 k.k.W.P. na karę dwóch lat więzienia za to, że w dniu 3 sierpnia 1968 r. o godz. 2130 nie powrócił z przepustki do jednostki wojskowej w N. i w zamiarze trwałego uchylenia się od służby wojskowej bezprawnie przebywał w różnych miejscowościach do chwili zatrzymania go w dniu 31 sierpnia 1968 r. przez organa WSW.Postanowieniem Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1968 r. zmieniono powołany wyrok Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego przez złagodzenie wymierzonej skazanemu Andrzejowi S. kary dwóch lat więzienia do kary jednego roku i trzech miesięcy więzienia.Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w złożonej na niekorzyść skazanego rewizji nadzwyczajnej wnosił o zmianę postanowienia Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1968 r. w tym sensie, że wyrok Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 2 października 1968 r. w sprawie Andrzeja S. zostaje utrzymany w mocy. W uzasadnieniu tego wniosku Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wywodzi, iż w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego brak było w postępowaniu rewizyjnym podstaw do zmiany dokonanego przez Sąd I instancji ustalenia, że skazany Andrzej S. dopuścił się przestępstwa z art. 109 § 1 k.k.W.P. w zamiarze trwałego uchylenia się od służby wojskowej i że w związku z tym brak było również podstaw do złagodzenia wymierzonej skazanemu przez Sąd I instancji kary.Sąd Najwyższy, w uwzględnieniu wniosku rewizyjnego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, postanowił zmienić postanowienie Izby Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1968 r. w sprawie Andrzeja S. w tym sensie, że wydany w tej sprawie wyrok Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z dnia 4 października 1968 r. pozostawia się w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Z poczynionych - zgodnie z wynikami przewodu sądowego - ustaleń wyrokowych wynika, że w dniu 3 sierpnia 1968 r. około godz. 18 skazany Andrzej S., w związku z przybyciem do niego narzeczonej Zofii S., otrzymał przepustkę zezwalającą mu na opuszczenie koszar i na przebywanie na terenie N. do godz. 2130 w dniu 3 sierpnia 1968 r. Po opuszczeniu jednostki wojskowej skazany, zamiast powrócić o oznaczonej godzinie do koszar, wyjechał razem z Zofią S. z N. do N.1 i tam przebywał do dnia 6 sierpnia 1968 r. W dniu 6 sierpnia 1968 r. skazany wraz z Zofią S. wyjechał do jej krewnych, zamieszkałych w N2. W miejscowości tej skazany przebywał do dnia 15 sierpnia 1968 r. W tymże dniu, po sprzeczce z Zofią S. i po jej powrocie do N.1, skazany wyjechał z N.2 "autostopem." na wybrzeże do N.3 i N.4, przebywając tam przez kilka dni, po czym powrócił do N.1. W dniu 31 sierpnia 1968 r. skazany został zatrzymany przez organa WSW.W motywach postanowienia Sądu Najwyższego przyjęto, że skazany nie działał w zamiarze trwałego uchylenia się od służby wojskowej, a tylko w zamiarze dłuższego uchylania się od tej służby, oraz że w chwili czynu znajdował się w stanie załamania psychicznego. Za podstawę ustalenia, że skazany działał w zamiarze dłuższego uchylania się, a nie trwałego uchylenia się od służby wojskowej, posłużyły Sądowi Najwyższemu wyjaśnienia skazanego złożone w czasie rozprawy sądowej. Skazany wyjaśnił bowiem, że miał zamiar wrócić do jednostki wojskowej, jednakże bał się odpowiedzialności i dlatego pozostawał w domu matki, czekając, aż zostanie zatrzymany przez WSW.To stanowisko Sądu II instancji nie jest trafne. Skazany bowiem, jak to wynika z akt sprawy, przebrał się w ubranie cywilne, zmieniał miejsce pobytu, a w domu został zatrzymany jedynie przypadkowo, przy czym kiedy członkowie patrolu pukali do drzwi, skazany nie otworzył ich, wobec czego członkowie patrolu zmuszeni byli wejść do mieszkania przez dach. Postępowanie skazanego wskazuje na to, że nie zamierzał on wrócić do jednostki wojskowej i nie chciał wcale dopuścić do tego, by go zatrzymano.W związku z tym należy wyrazić pogląd, że o zamiarze dłuższego uchylania się od służby wojskowej w rozumieniu art. 109 § 1 k.k.W.P. można mówić jedynie wówczas, gdy sprawca samowolnego oddalenia się z jednostki wojskowej lub samowolnego pozostawania poza jednostką wojskową postanawia dobrowolnie powrócić do jednostki wojskowej po upływie 14-dniowego pozostawania poza nią. Jeżeli natomiast sprawca nie zamierza w ogóle dobrowolnie powrócić do jednostki wojskowej i decyduje się pozostawać samowolnie poza nią do czasu ewentualnego zatrzymania go przez odpowiednie organa (np. przez patrol wojskowy lub organa WSW albo MO), a jednocześnie przedsiębierze czynności uniemożliwiające lub utrudniające zatrzymanie go przez te organa (np. przebiera się w ubranie cywilne, zmienia miejsce pobytu itp.), to wówczas przyjąć należy, że w takiej sytuacji sprawca działa w zamiarze trwałego uchylenia się od pełnienia czynnej służby wojskowej.W świetle przytoczonych wywodów należało stwierdzić, że Sąd I instancji trafnie ustalił, iż skazany dopuścił się przestępstw z art. 109 § 1 k.k.W.P. w zamiarze trwałego uchylenia się od służby wojskowej.Sąd rewizyjny wyraźnie przecenił wpływ Zofii S. na postępowanie skazanego. Z zeznań Zofii S. wynika, że już w chwili powzięcia przez skazanego zamiaru opuszczenia jednostki wojskowej odradzała mu powzięcie tego zamiaru, a także później wielokrotnie namawiała go do powrotu do jednostki. Okoliczność tę potwierdził sam skazany.