Rw 1023/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk E. Zawiłowski, płk B. Bem (sędzia s. wojsk. deleg.).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Siemianowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 1982 r. na rozprawie sprawy Stanisława P., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w: 1) art. 303 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, 2) art. 303 § 3 na karę 2 lat pozbawienia wolności, 3) art. 208 w zw. z art. 58 i art. 60 § 2 k.k. na karę 5 lat pozbawienia wolności i 30.000 zł grzywny, 4) art. 11 § 1 w zw. z art. 208, art. 58 i art. 60 § 2 k.k. na kary 4 lat pozbawienia wolności i 10.000 zł grzywny oraz 5) łącznie na kary 6 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 30.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat, z jednoczesnym orzeczeniem nadzoru ochronnego na okres 5 lat i zasądzeniem z urzędu odszkodowania na rzecz pokrzywdzonych jednostek gospodarki uspołecznionej, z powodu rewizji wniesionej przez oskarżonego i jego obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 7 października 1982 r., uwzględniając rewizję,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczne(...) Oskarżony w rewizji wnosił o uchylenie wyroku skazującego go i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, twierdząc, że wydana w toku postępowania przygotowawczego przez biegłych lekarzy psychiatrów opinia o jego stanie zdrowia psychicznego, na której opiera się zaskarżony wyrok, została "sfabrykowana", gdyż nie był on w ogóle badany przez tychże biegłych lekarzy psychiatrów, a sąd pierwszej instancji, mimo jego próśb, odmówił wezwania ich na rozprawę.Obrońca w swojej rewizji także domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając mu, że dopuścił się obrazy przepisów postępowania (art. 152 i art. 155 § 1 k.p.k.) wskutek bezpodstawnego odmówienia wezwania na rozprawę biegłych lekarzy psychiatrów, którzy wydali w toku postępowania przygotowawczego opinię o stanie poczytalności oskarżonego, a która to opinia nasuwa różne zastrzeżenia. Jedynie na wypadek nieuwzględnienia tego żądania obrońca wskazał na rażącą surowość kary wymierzonej oskarżonemu, z czego można wnosić, że w ostateczności domagał się złagodzenia tej kary.Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który był zdania, że zaskarżony wyrok należy utrzymać w mocy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Zawarty w obu rewizjach wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania jest całkowicie zasadny. Wspomniany wyrok bowiem rzeczywiście wydany został z obrazą podstawowych przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na jego treść (art. 387 pkt 2 k.p.k.).Przede wszystkim wytknąć tu należy rażące naruszenie przez sąd pierwszej instancji prawa oskarżonego do obrony (art. 9 k.p.k.) wskutek niczym nie uzasadnionej, a nawet wprost sprzecznej z przepisami prawa (art. 155 k.p.k.)., odmowy wezwania na rozprawę biegłych lekarzy psychiatrów, który w toku postępowania przygotowawczego wydali opinię o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego, i w ten sposób uniemożliwienia mu i jego obrońcy zapytania biegłych o okoliczności związane z treścią tej opinii. Wagę tego rażącego naruszenia prawa do obrony potęguje jeszcze fakt, że przeciwko wspomnianej opinii biegłych lekarzy psychiatrów oskarżony wytoczył na rozprawie poważny zarzut, że - wbrew temu, co w niej podano - została wydana bez jakiegokolwiek zbadania oskarżonego, który to zarzut należało przynajmniej sprawdzić. Tymczasem - co jest wręcz zdumiewające - sąd pierwszej instancji raz podawany przez oskarżonego fakt wydania opinii przez biegłych lekarzy psychiatrów o stanie jego zdrowia psychicznego bez zbadania zaliczył do okoliczności, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a drugi raz po prostu przeszedł nad nim do porządku dziennego, arbitralnie stwierdzając, że opinia jest w pełni zasadna i brak podstaw do jej podważenia.II. Niezależnie od tego trzeba także wskazać, że sąd pierwszej instancji nie zauważył, iż wydana w toku postępowania przygotowawczego opinia biegłych lekarzy psychiatrów określała stan poczytalności oskarżonego tylko w odniesieniu do trzech znanych wówczas jego występków przeciwko mieniu społecznemu, popełnionych w dniach 21 kwietnia, 7 maja i 7 czerwca 1982 r., podczas gdy przedmiotem osądu było aż jedenaście tego rodzaju czynów, a ponadto zachowanie polegające na samowolnym oddaleniu się z jednostki wojskowej, w związku z czym na rozprawie opinia ta musiała być oceniona jako niepełna, co zgodnie z obowiązkiem dociekania prawdy (art. 2 § 1 pkt 2 k.p.k.) obligowało tenże sąd do postępowania w myśl art. 182 k.p.k. Niewywiązanie się przez sąd pierwszej instancji z tego obowiązku stworzyło taką sytuację, że obecnie nie wiadomo, w jakim stanie poczytalności działał oskarżony, popełniając czyny nie wymienione w opinii biegłych lekarzy psychiatrów. Co więcej, nie wiadomo również czy oskarżony był zdolny do pełnienia służby wojskowej, gdyż mimo rozpoznania u niego w ogóle cech osobowości psychopatycznej nie został zbadany przez wojskową komisję lekarską, chociaż ze względu na rodzaj czynów badanie takie było niezbędne (...).