Rw 1245/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk E. Zawiłowski, ppłk T. Kacperski (sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk R. Kempara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 1983 r. na rozprawie sprawy nieprawomocnie skazanych za przestępstwo określone w art. 208 k.k. w zb. z art. 325 § 2 k.k.: 1) Sławomira P. na karę 2 lat pozbawienia wolności, 15.000 zł grzywny i degradacji, 2) Zenona B. na karę 2 lat pozbawienia wolności i 15.000 zł grzywny oraz 3) Bogusława F. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 10.000 zł grzywny, z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych i prokuratora na niekorzyść tychże oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 26 listopada 1982 r.,uwzględniając rewizję prokuratora oraz częściowo rewizje obrońców, zaskarżony wyrok zmienił przez:a) orzeczenie w stosunku do wszystkich oskarżonych - na podstawie art. 49 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) i art. 44 § 1 k.k. - kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych na okres 1 roku, z jednoczesnym uchyleniem kary degradacji orzeczonej wobec Sławomira P.,b) złagodzenie kar pozbawienia wolności wymierzonych Sławomirowi P. i Zenonowi B. do 1 roku, a Bogusławowi F. - z zastosowaniem art. 57 § 2 i 3 pkt 2 k.k. - do 8 miesięcy - i z tymi zmianami utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją prokuratora na niekorzyść wszystkich oskarżonych oraz rewizjami obrońców.Prokurator zarzucił wyrokowi sądu pierwszej instancji obrazę przepisów prawa materialnego (art. 387 pkt 1 k.p.k.), a konkretnie art. 49 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym wskutek zaniechania orzeczenia kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych, wnosząc na tej podstawie o wymierzenie wszystkim oskarżonym kary pozbawienia praw publicznych na okres po 2 lata.Obrońcy oskarżonych - podnosząc zarzut rażącej surowości kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.) - wnieśli o wydatne złagodzenie wymierzonych oskarżonym kar pozbawienia wolności, przy czym obrońcy oskarżonego Zenona B. oraz oskarżonego Bogusława F. ponadto o warunkowe zawieszenie odpowiednio złagodzonych kar.Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który popierał wniesioną rewizję i zawarty w niej wniosek, a ponadto wnosił o nieuwzględnienie rewizji obrońców, oraz obrońców, wnoszących zgodnie o uwzględnienie ich rewizji i zawartych w nich wniosków z jednoczesnym nieuwzględnieniem rewizji prokuratora,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skoro według art. 57 § 2 pkt 1 k.k. możliwe jest zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary w wypadku, gdy sprawca czynił starania o naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem, przeto uznać należy, iż sprawca spontanicznie przyznał się do popełnienia przestępstwa i pokrył w całości wyrządzoną nim szkodę w mieniu społecznym (wojskowym), może co najmniej uzasadniać wymierzenie takiemu sprawcy kary nie odbiegającej od dolnej granicy ustawowego zagrożenia.Tymczasem sąd pierwszej instancji, ustalając w zaskarżonym wyroku istnienie okoliczności, o których mowa, stanowiących przecież jedną z istotnych form tzw. czynnego żalu, nie uwzględnił ich - w sposób odpowiadający ich randze - w wymierzonych oskarżonym Sławomirowi P. i Zenonowi B. karach pozbawienia wolności, co w konsekwencji sprawia, że orzeczone tymże oskarżonym w zaskarżonym wyroku kary są rażąco surowe w rozumieniu art. 387 pkt 4 k.p.k.Dlatego też oceniając owe okoliczności wespół z danymi osobopoznawczymi z okresu służby wojskowej, pozytywnie nakreślającymi sylwetki tych oskarżonych, w tym zwłaszcza oskarżonego Sławomira P., jak też mając na względzie fakt, że znacznie aktywniejszy udział oskarżonego Zenona B. w dokonanym wspólnie przestępstwie równoważy w sumie wymowę faktu uprzedniej karalności sądowej oskarżonego Sławomira P. za podobny czyn przestępny, tym bardziej że to właśnie ten oskarżony był głównie osobą, która wskazała miejsce ukrycia skradzionych przedmiotów, należało złagodzić orzeczone im przez sąd pierwszej instancji kary do jednakowej wysokości - minimum ustawowego zagrożenia przewidzianego w art. 208 k.k.Natomiast w stosunku do oskarżonego Bogusława F., zważywszy - oprócz okoliczności, o której była już mowa, a która odnosi się również i do tego oskarżonego - na jego wręcz podrzędną rolę w dokonaniu wspólnego z dwoma pozostałymi współoskarżonymi czynu, pokrycie przezeń szkody, mimo braku efektywnej korzyści materialnej z przestępstwa, oraz bardzo trudną sytuację rodzinną (jest jedyną osobą, która mogłaby zająć się dwojgiem ciężko chorych rodziców - inwalidów), dojść trzeba do wniosku, że istnieją wszelkie przesłanki prawnofaktyczne do zastosowania wobec niego instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary. Jest on bowiem typowym sprawcą przypadkowym, który wskutek zbiegu okoliczności przyłączył się jedynie do przestępnego działania pozostałych oskarżonych.Uznając zatem rewizję obrońców oskarżonego Bogusława B. - w tej części - za uzasadnione, należało zarazem uznać, że wzgląd na społeczne oddziaływanie kary i racje dyktowane względami dyscypliny wojskowej przeciwstawiają się zdecydowanie warunkowemu zawieszeniu oskarżonym wymienionych na wstępie - w złagodzonym wymiarze - kar pozbawienia wolności, co przekonująco wykazał już sąd pierwszej instancji.Mając z kolei na względzie to, że przypisanego im przestępstwa oskarżeni - jak słusznie wykazał prokurator w rewizji - dopuścili się działając z niskiej pobudki, bo z chęci zysku, należało wymierzyć im - stosownie do treści art. 49 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym - kary dodatkowe pozbawienia praw publicznych, a w konsekwencji - co jest oczywiste - uchylić karę degradacji orzeczoną wobec oskarżonego Sławomira P. (...).