Rw 205/77

WyrokIzba Wojskowa1977-07-06

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa wykonania rozkazu przełożonego, motywowana brakiem zgody na przeniesienie do innej kompanii, stanowi przestępstwo z art. 305 k.k. (niepodporządkowanie się rozkazowi lub poleceniu), czy z art. 309 § 1 k.k. (nieposłuszeństwo)?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że odmowa wykonania rozkazu przełożonego, polegającego na wyjeździe na ćwiczenia poligonowe, gdy motywacją jest brak zgody na przeniesienie do innej kompanii, stanowi przestępstwo nieposłuszeństwa z art. 309 § 1 k.k., a nie przestępstwo z art. 305 k.k. Nie jest to bowiem ogólna odmowa wykonania obowiązku służbowego, lecz konkretna odmowa wykonania rozkazu w określonym terminie i okolicznościach.
Stan faktyczny
Oskarżony dowiedział się o konieczności wyjazdu na ćwiczenia poligonowe. Oświadczył przełożonym, że nie wyjedzie, ponieważ nie wyrazili oni zgody na przeniesienie go do innej kompanii. Oskarżony trwał w nieposłuszeństwie również w dniu wyjazdu. Sąd pierwszej instancji zakwalifikował czyn z art. 305 k.k., a Sąd Najwyższy z urzędu zmienił kwalifikację na art. 309 § 1 k.k.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok z urzędu przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu z art. 305 k.k. na art. 309 § 1 k.k. i podstawy prawnej wymiaru kary z art. 305 k.k. na art. 309 § 1 w związku z art. 293 § 1 k.k., a w pozostałych częściach wyrok utrzymał w mocy.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Górski, płk Woźniak.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Stefaniak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 1977 r. na rozprawie sprawy Janusza W., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 305 k.k. na karę 2 lat aresztu wojskowego, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 31 maja 1977 r.rewizji obrońcy nie uwzględnił, natomiast z urzędu zaskarżony wyrok zmienił przez poprawienie:a) kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 305 k.k. na art. 309 § 1 k.k., przyjmując, że oskarżony w dniu 30 kwietnia 1977 r. w N. odmówił wykonania rozkazu przełożonego udania się w dniu 2 maja 1977 r. wraz z pododdziałem na ćwiczenia na poligon i w nieposłuszeństwie trwał także w dniu wyjazdu,b) podstwy prawnej wymiaru kary z art. 305 k.k. na art. 309 § 1 w związku z art. 293 § 1 k.k.,i z tymi zmianami w pozostałych częściach utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca w rewizji wniósł o złagodzenie orzeczonej oskarżonemu kary aresztu wojskowego.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który domagał się utrzymania zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Przede wszystkim z urzędu należy zauważyć, że sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazy przepisów prawa materialnego (art. 387 pkt 1 k.p.k.) wskutek tego, że czyn oskarżonego zakwalifikował z art. 305 k.k., zamiast - jak należało - z art. 309 § 1 k.k.Oskarżony - jak wynika z prawidłowych ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji - w dniu 30 kwietnia 1977 r. dowiedział się z rozkazu dziennego dowódcy pododdziału, że w dniu 2 maja 1977 r. razem z pododdziałem ma wyjechać na ćwiczenia na poligon. Dowiedziawszy się o tym, oskarżony oświadczył przełożonym, że na poligon nie wyjedzie, ponieważ przełożeni ci (kolejno dowódca pododdziału, szef sztabu jednostki, dowódca jednostki) nie wyrazili zgody na przeniesienie go do innej kompanii. Wówczas przełożeni podjęli próbę przekonania go o niedopuszczalności takiej manifestacji nieposłuszeństwa. Próba ta zawiodła. Oskarżony pozostał w nieposłuszeństwie również w dniu 2 maja 1977 r. (...).Jak z tego wynika, oskarżony wcale nie odmówił wykonania obowiązku wynikającego ze służby wojskowej (art. 305 k.k.). Oskarżony nie odmówił przecież ani wykonywania rozkazów w ogóle, ani wykonania ćwiczeń na poligonie. Oskarżony po prostu odmówił wykonania rozkazu (art. 309 § 1 k.k.), nakazującego mu wyjazd na ćwiczenia na poligon w określonym terminie, i to wszystko. Okoliczność, że oskarżony odmówił wykonania rozkazu wobec różnych przełożonych oraz że trwał w tej odmowie jeszcze w dniu, w którym czynność miała być wykonana, nie zmienia istoty rzeczy.Z tych względów - w myśl art. 404 k.p.k. - zachodzi konieczność stosownego poprawienia kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego (dowódca jednostki wojskowej złożył wymagany przez art. 309 § 2 k.k. wiosek o ściganie) i odpowiednio do tego również podstawy prawnej wymiaru kary.II. Do uwzględnienia żądania rewizji o złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary brak jakichkolwiek podstaw. Rewizja bowiem nie podaje żadnych istotnych okoliczności, które miałyby to uzasadnić (...).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 305 KKart. 309 § 1 KKart. 309 § 1art. 293 § 1 KKart. 387 pkt 1 KPKart. 404 KPKart. 309 § 2 KK§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 27.07.2026.