Rw 407/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk J. Górski (sprawozdawca), kpt. S. Kosmal (sędzia S. Wojsk. deleg.). Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Stefaniak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 1977 r. na rozprawie sprawy Marka Ryszarda U., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 325 § 1 i 2 k.k. na karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności z degradacją, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 17 listopada 1977 r. i w związku z rewizją obrońcy zaskarżony wyrok uchylił i postępowanie karne w stosunku do Marka Ryszarda U. umorzył na podstawie art. 11 pkt 4 k.p.k., przyjmując, że czyn tego oskarżonego wyczerpuje znamiona występku określonego w art. 325 § 1 k.k., a ponadto z urzędu zmienił tenże wyrok w części nie zaskarżonej, tj. w stosunku do Jerzego P. - skazanego prawomocnie za przestępstwo przewidziane w art. 325 § 1 i 2 w zbiegu z art. 327 § 1 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, przez:a) pominięcie w opisie czynu zwrotu: "co doprowadziło do rozprzężenia dyscypliny i porządku wojskowego wtoku wykonywania służby wartowniczej przez innych wartowników",b) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego - na art. 327 § 1 k.k.,c) wymierzenie oskarżonemu na podstawie art. 327 § 1 k.k. kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten co do Jerzego P. uprawomocnił się w pierwszej instancji, natomiast co do Marka Ryszarda U. został zaskarżony przez jego obrońcę.Obrońca w rewizji zarzuca wyrokowi rażącą niewspółmierność kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.) i na tej podstawie wnosi o złagodzenie wymierzonej Markowi Ryszardowi U. kary pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania, a poandto o uchylenie orzeczonej temu oskarżonemu kary dodatkowej degradacji.Na rozprawie rewizyjnej przed Sądem najwyższym obrońca poparł własną rewizję, a ponadto wniósł o poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 325 § 1 i 2 k.k. na art. 325 § 1 k.k., natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej domagał się utrzymania zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneW związku z tym Sąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Jest niewątpliwe, że Marek Ryszard U. naruszył wymienione w zaskarżonym wyroku obowiązki wynikające z regulaminu dotyczącego toku służby wartowniczej, którą wówczas pełnił jako rozprowadzający warty (art. 325 § 1 k.k.). Nie można się jednak zgodzić ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, że następstwem tego czynu oskarżonego była szkoda, której pełniona przez niego służba miała zapobiec (art. 325 § 2 k.k.).Jak wynika z Regulaminu służby garnizonowej i wartowniczej Sił Zbrojnych PRL (pkt 96), służba wartownicza ma na celu ochronę i obronę obiektów, mienia i osób powierzonych pieczy wojskowej, strzeżenie osób znajdujących się pod strażą wojskową oraz wykonywanie innych zadań określonych rozkazami przełożonych. Sąd pierwszej instancji nie ustalił, aby w tych sferach nastąpiła jakakolwiek konkretna szkoda. Sąd pierwszej instancji stwierdził jedynie, że między innymi w następstwie naruszenia przez oskarżonego obowiązków rozprowadzającego warty doszło do "rozprzężenia" dyscypliny wśród niektórych wartowników. Pomijając już fakt, że stwierdzenie to nie odpowiada całkowicie rzeczywistości (tylko jeden wartownik, a mianowicie Jerzy P. nie pełnił sprawnie i czujnie służby na posterunku), należy podnieść, że "rozprzężenie" dyscypliny wśród wartowników w ogólnie może być uważane za szkodę, której wyznaczona służba wartownicza miała zapobiec. Zapobieganie takiemu "rozprzężeniu", jakkolwiek należy do obowiązków dowódcy warty, a w pewnym zakresie także jego pomocnika i rozprowadzających, nie jst przecież celem (zadaniem) służby wartowniczej, lecz tylko środkiem do osiągnięcia celu (zadania) tej służby. Przy tej okazji można więc i należy wyrazić pogląd ogólniejszej natury, a mianowicie że art. 325 § 2 k.k. ma na względzie wyłącznie szkodę powstałą w sferze dóbr, do których ochrony określona służba szczególna została powołana. W związku z tym "rozprzężenie" dyscypliny wśród żołnierzy może być uważane za szkodę w rozumieniu art. 325 § 2 k.k. tylko wtedy, gdy zapobieganie takiemu "rozprzężeniu" mieści się w celach (zadaniach) określonej służby.Nie dopatrując się zatem w czynie oskarżonego Marka Ryszarda U. znamion przestępstwa określonego w art. 325 § 2 k.k. oraz nie mogąc orzekać o odpowiedzialności tegoż oskarżonego za występek określony w art. 325 § 1 k.k. z braku wniosku dowódcy jednostki wojskowej o ściganie (art. 325 § 3 k.k., w związku z rewizją obrońcy wyrok skazujący oskarżonego należy uchylić, a postępowanie karne umorzyć na podstawie art. 11 pkt 4 k.p.k.II. Z tych samych powodów należy zmienić wyrok co do prawomocnie skazanego Jerzego P. (art. 384 k.p.k.), gdyż za "rozprzężenie" dyscypliny wśród innych wartowników odpowiadać on nie może. Nie ustalono też, aby następstwem jego czynu była jakakolwiek inna szkoda, której pełniona przez niego służba miała zapobiec (art. 325 § 2 k.k.), za samo zaś naruszenie obowiązków wartownika (art. 325 § 1 k.k.) ścigany być nie może z braku stosownego wniosku dowódcy jednostki wojskowej (art. 325 § 3 k.k.). Ze względu jednak na to, że oskarżonemu przypisano również wprowadzenie się w stan niezdolności do pełnienia służby wartowniczej (art. 327 § 1 k.k.), a prokurator wojskowy wszczął o ten czyn postępowanie karne na podstawie art. 576 § 1 k.p.k., przeto - mimo braku wniosku dowódcy jednostki wojskowej o ściganie - należało odpowiednio poprawić kwalifikację prawną czynu tego oskarżonego i podstawę wymiaru kary.Przestępstwo określone w art. 327 § 1 k.k. zagrożone jest znacznie łagodniejszą karą niż przypisane oskarżonemu przez sąd pierwszej instancji przestępstwo określone w art. 325 § 2 k.k. Dlatego też zachodzi potrzeba odpowiedniego złagodzenia wymierzonej oskarżonemu kary (...).