U 2/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes SN gen. bryg. K. Lipiński. Sędziowie: ppłk J. Jeż, płk J. Juszczak, płk A. Kaszycki, płk S. Mendyka, płk W. Sieracki (sprawozdawca), ppłk E. Zawiłowski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Kowalski.SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Wojskowej po rozpoznaniu przedstawionego - w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54 z późn. zm.) - przez Naczelnego Prokuratura Wojskowego wniosku o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:"Czym powinny charakteryzować się następstwa czynu stanowiące szkodę, której wyznaczona służba miała zapobiec (art. 325 § 2 k.k.)?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej na podstawie art. 24 lit. d i art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54 z późn. zm.)uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZ treści uzasadnienia przedstawionego na wstępie wniosku wynika, że kwestia wymagająca rozstrzygnięcia sprowadza się w swej istocie do udzielenia odpowiedzi na pytanie: do jakiej sfery dóbr odnosi się szkoda, której - w myśl art. 325 § 2 k.k. - wyznaczona służba miała zapobiec? W kwestii tej zarysowały się rozbieżności w orzecznictwie rewizyjnym Izby Wojskowej Sądu Najwyższego. Tak np. w wyroku z dnia 13 kwietnia 1973 r. - RNw 7/73 stwierdzono, że szkodą w rozumieniu art. 325 § 2 k.k. jest również "rozprzężenie dyscypliny wśród wartowników" spowodowane przestępnym naruszeniem przez dowódcę warty regulaminowych zasad pełnienia służby wartowniczej. Podobne zapatrywanie wyrażono w uzasadnmieniu wyroku z dnia 5 października 1971 r. - Nr 50/71. Natomiast w wyroku z dnia 29 grudnia 1977 r. - Rw 407/77 (OSNKW 1978, z. 2-3, poz. 27) wyrażony został pogląd, że: "Przepis art. 325 § 2 k.k. ma na względzie wyłącznie szkodę powstałą w sferze dóbr, do których ochrony określona służba szczególna została powołana." Podobny w swej istocie pogląd wyrażony został w wyroku z dnia 4 marca 1978 r. - Rw 79/78.Wyrażone w powołanych wyrokach: Rw 407/77 i Rw 79/78 poglądy uznać należy za trafne. Skoro bowiem znamieniem przestępstwa określonego w art. 325 § 2 k.k. "jest szkoda, której wyznaczona służba miała zapobiec", to niewątpliwie chodzi o taką szkodę, która jako następstwo naruszenia regulaminowego toku pełnienia służby szczególnej w ujęciu art. 325 § 1 k.k. powstała w sferze tych dóbr, do których ochrony wyznaczono konkretną służbę szczególną. O tym, jakie dobra pozostają pod ochroną konkretnej służby szczególnej, decyduje istota celów (zadań) wyznaczonych tej służbie. Tak więc istnieje ścisła współzależność między szkodą w ujęciu art. 325 § 2 k.k. a celami (lub zadaniami) wyznaczonymi żołnierzowi pełniącemu służbę szczególną. Jeżeli np. służbę wartowniczą w myśl pkt 96 lit. a Regulaminu służby garnizonowej i wartowniczej Sił Zbrojnych PRL "pełni się w celu ochrony i obrony obiektów, mienia i osób powierzonych pieczy wojskowej", to szkodą, stanowiącą następstwo naruszenia regulaminu tej służby, będzie np. kradzież chronionego mienia lub uszkodzenie ochranianego obiektu albo napaść na osobę powierzoną ochronie służby wartoniczej. Samo zatem "rozprzężenie dyscypliny wśród wartowników" nie stanowi takiej szkody, której wyznaczona służba wartownicza miała zapobiec. Zapobieżenie bowiem takiemu "rozprzężeniu dyscypliny", jakkolwiek należy do obowiązków dowódcy warty, a w pewnym zakresie także jego pomocnika i rozprowadzających, nie jest celem (zadaniem) służby wartowniczej, lecz jedynie środkiem mającym zapewnić należytą ochronę tym dobrom, które powierzone zostały pieczy tej służby.Przedstawione rozważania jednak nie oznaczają, że "rozprzężenie dyscypliny wojskowej" nie może być nigdy uznane za szkodę w rozumieniu art. 325 § 2 k.k. Istnieją bowiem takie rodzaje służb szczególnych, których zadaniem jest zapobieżenie rozprzężeniu dyscypliny wojskowej wśród żołnierzy. Tak np. przepis pkt 184 ust. 1 Regulaminu służby wewnętrznej Sił Zbrojnych PRL stanowi, że zadaniem służby wewnętrznej jest między innymi utrzymanie porządku wewnętrznego i dyscypliny w jednostce (pododdziale). Jeżeli zatem w wyniku naruszenia regulaminowych zasad pełnienia takiej służby nastąpi rozprzężenie dyscypliny wśród żołnierzy, to takie rozprzężenie, któremu ta służba miała zapobiec, stanowi szkodę w rozumieniu art. 325 § 2 k.k.Reasumując przedstawione wywody, należy stwierdzić, że szkodą w ujęciu przepisu art. 325 § 2 k.k. jest ujemnie oceniona zmiana, powstała wyłącznie w sferze tych dóbr, do których ochrony służba szczególna, określona w art. 325 § 1 k.k., została wyznaczona.W świetle tych wywodów należało na przedstawione pytanie prawne udzielić odpowiedzi na wstępie sformułowanej.Szczególne znaczenie niniejszej uchwały dla jednolitości stosowania prawa w omawianej kwestii uzasadnia wpisanie jej do księgi zasad prawnych.