Rw 841/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk E. Zawiłowski, ppłk T. Kacperski (sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk L. Adamski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 30 września 1982 r. na rozprawie sprawy oskarżonego Bogdana J., nieprawomocnie uniewinnionego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 145 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez Wiceprokuratora Wojskowej Prokuratury Okręgowej w N. na niekorzyść oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 10 sierpnia 1982 r.,uwzględniając rewizję prokuratora, zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją prokuratora, w której - podnosząc zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 387 pkt 3 k.p.k.), "polegającego na uznaniu, że w czynie oskarżonego brak znamion przestępstwa określonego w art. 145 § 1 k.k." - wnosi on o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, popierającego rewizję i zawarty w niej wniosek, oraz obrońcy, który wnosił o nieuwzględnienie rewizji prokuratora i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja prokuratora jest zasadna, a przytoczona na jej uzasadnienie prawnofaktyczna argumentacja logiczna i przekonująca.Uniewinniając oskarżonego, sąd pierwszej instancji uznał, że zarzucony mu czyn nie wyczerpuje znamion przestępstwa określonego w art. 145 § 1 k.k., gdyż "(...) nie można przyjąć, aby oskarżony kierując elektrowozem miał obowiązek przestrzegać zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym i aby w ogóle zachodził w niniejszym wypadku ruch lądowy" (cyt. z wyroku). W zaskarżonym wyroku bowiem stwierdzono, że ze względu na to, iż wypadek "nastąpił w okolicznościach szczególnych", gdy odcinek toru, na którym prowadzono próby, oraz tor sąsiedni były wyłączone z normalnego ruchu pociągów, uznać należy, że w opisanej sytuacji "na szlaku" tym nie odbywał się ruch pojazdów (pociągów) ani w sensie ogólnym, ani też "lokalnym", lecz jedynie miał miejsce "ruch elektrowozu w sensie fizycznym", co w konsekwencji sprawia, że "nie można mówić o ruchu lądowym (...) w rozumieniu art. 145 § 1 k.k." (cyt. z wyroku).Tymczasem - zgodnie z treścią uzasadnienia do tezy 4 wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o przestępstwo drogowe (OSNKW 1975, z. 3-4, poz. 33) - o możliwości popełnienia przestępstwa drogowego w danym miejscu decyduje sytuacja rzeczywista, a mianowicie sam fakt odbywania się między innymi na szlakach kolejowych ruchu pociągów - bez względu na szczególne warunki i specyficzny cel ruchu oraz użyte z tych względów urządzenia i środki techniczne.Dlatego też to, że wypadek miał miejsce na torze zamkniętym - ze zrozumiałych względów - dla normalnego ruchu pociągów nie może przesądzać - wbrew domniemanemu poglądowi sądu pierwszej instancji - o tym, że nastąpił on w ruchu lądowym w rozumieniu art. 145 § 1 k.k., lecz jedynie - jak słusznie zauważa skarżący - ma wpływ na ocenę prawną czynu oskarżonego, czemu zresztą dano wyraz w przyjętej w akcie oskarżenia kwalifikacji prawnej, uznając, że nie wyczerpuje on - z przyczyn, o których mowa - ani znamion przestępstwa określonego w art. 136 § 2 k.k., ani też w art. 137 § 2 k.k.Również niesłuszne, a nawet wręcz niezrozumiałe, jest stanowisko sądu pierwszej instancji, wyrażone w zaskarżonym wyroku, jakoby oskarżony, kierując elektrowozem, nie miał obowiązku przestrzegać zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, gdyż "z samego założenia prób hamulcowych wynika naruszenie pewnych obowiązujących zasad i przepisów ruchu na kolejach normalnotorowych użytku publicznego" (cyt. z wyroku).Rzecz bowiem w tym, że - po pierwsze - zwolnienie oskarżonego w czasie dokonywania przezeń prób hamulcowych z wagonem niejako z obowiązku przestrzegania wszelkich zasad bezpieczeństwa jest całkowicie bezpodstawne; po wtóre - ów wypadek nie zaistniał przecież podczas trwania tychże prób, które niewątpliwie łączą się z pewnym ryzykiem, lecz zarazem odbywają się w ramach określonych przepisów i zasad bezpieczeństwa, miał on bowiem miejsce już po zakończeniu drugiej próby, w trakcie wykonywania przez oskarżonego czynności manewrowych, polegających na dojeżdżaniu do zahamowanego w odległości około 600 m wagonu w celu dołączenia do niego elektrowozu.Zgodnie zaś z § 14 ust. 26 przepisów ruchu R-1 na kolejach normalnotorowych, manewry należy wykonać z szybkością bezpieczną i z zachowaniem ostrożności tak, aby nie ucierpieli ludzie i aby nie uszkodzić taboru, ładunków i urządzeń, przy czym maksymalna szybkość jazd manewrowych nie powinna przekraczać 25 km/godz., przy czym w razie dojeżdżania do stojącego taboru nie powinna ona przekraczać 3 km/godz. Mimo świadomości bezwzględnego przestrzegania tych zasad bezpieczeństwa w ruchu kolejowym, oskarżony - co jest bezsporne - rozwinął niebezpieczną szybkość 52 km/godz., doprowadzając wskutek tego do zderzenia ze stojącym wagonem i powodując straty materialne w wysokości około 5.000.000 zł oraz doznanie przez Romana W. lekkich uszkodzeń ciała. Mając przeto na względzie wykazane błędy w rozumieniu sądu pierwszej instancji, które legły u podstaw poczynienia przezeń wadliwych ustaleń faktycznych w sprawie, a w dalszej konsekwencji stały się podstawą budzącego uzasadnioną wątpliwość uniewinnienia oskarżonego od popełnienia przestępstwa określonego w art. 145 § 1 k.k., zaskarżony wyrok należało - uwzględniając rewizję prokuratora - uchylić i sprawę przekazać sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w celu zweryfikowania dokonanych ustaleń faktycznych i zawartej w tym wyroku oceny prawnokarnej zachowania się oskarżonego.Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę, należy w szczególności mieć na względzie to, że okresowe wyłączenie pewnego odcinka szlaku kolejowego z normalnego ruchu w celu przeprowadzenia na nim rozmaitych prób (testów) doświadczalnych (badawczych) nie ma - w razie zaistnienia wypadku - znaczenia dla oceny prawnokarnej zachowania się sprawcy w aspekcie art. 145 k.k., tym bardziej, że owe próby doświadczalne odbywają się w ramach stosownych przepisów, określających obowiązujące podczas dokonywania ich zasad bezpieczeństwa, których nieprzestrzeganie jest równoznaczne z naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym.