I K 28/52

Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 23.X.1951 r. Nr IV. K. 326/51 Sąd Wojewódzki w Katowicach skazał:I. T. S. z art. 215 § 1 k.k. na ... więzienia za to, że dnia 2 sierpnia 1951 roku w K. sprowadził niebezpieczeństwo katastrofy przez to, że jako dyżurny ruchu przyjął pociąg towarowy nr 22590 na zajęty przez wagony towarowe tor 5, na skutek czego nastąpiło zderzenie pociągu z wagonami, powodujące zniszczenie siedmiu wagonów oraz szkodę dla, PKP w wysokości 14.142 zł 53 gr.;II. J. Z. z art. 215 § 2 k. k. na ... aresztu za to, że w tymże czasie i miejscu nieumyślnie spowodował niebezpieczeństwo katastrofy przez to, że jako zwrotniczy PKP przez zaniedbanie założył zastawkę o zajęciu toru zamiast na klawisz toru 5 na klawisz toru 7 i nie ostrzegł dyżurnego ruchu T. S. przy zamawianiu drogi przebiegu - dla pociągu nr 22590 na tor 5 o tym, że tor 5 jest zajęty, na skutek czego nastąpiło, wyżej opisane zderzenie pociągu ze stojącymi na torze 5 wagonami.Od wyroku tego wnieśli rewizję obaj oskarżeni.I.Rewizja oskarżonego S. zarzuca:1)obrazę prawa materialnego,a)przez błędne przyjęcie, iż działanie jego było umyślne, pomimo ustalenia, że dokonał on wszystkich zasadniczych czynności w celu przyjęcia pociągu, był w tym momencie bardzo zdenerwowany faktami stwarzającymi stan poważnego niebezpieczeństwa, że dotychczas pełnił on swoją służbę nienagannie, a do spowodowania katastrofy przyczyniło się w znacznej mierze zachowanie się oskarżonego Z., którego, działanie Sąd w tych samych zasadniczo warunkach uznał za nieumyśne;b)przez niezastosowanie art. 20 § 1 k.k. pomimo obrony oskarżonego, że zamówił wjazd na tor 5 zamiast na tor 3 przez pomyłkę, i przyjęcie w działaniu oskarżonego zamiaru ewentualnego na tej podstawie, że naruszył on przepisy kolejowe, gdyż nie przekonał się osobiście o wolności toru 5 i nie zaznaczył na tablicy, że tor ten jest zajęty, co jednak - zdaniem rewizji - nie wyłącza, że oskarżony działał w błędzie:2)obrazę art. 320 i 339 § 1 lit. a) k.p.k. przez:a)pominięcie wyjaśnień oskarżonych, iż oskarżony Z. nie zgłosił oskarżonemu S. o gotowości wyjazdu na tor 5, co zdaniem" rewizji odciążyłoby w znacznym stopniu S.,b)przez pominięcie stwierdzonych przez świadka O. trudnych warunków pracy na stacji K;c)przez pominięcie opinii biegłego, iż do katastrofy przyczynił się poważnie brak zgody nastawni nr 1, za co oskarżony S. nie odpowiada,d)przez błędny wniosek, że naruszenie przepisu o tablicy zajętości torów ma istotne znaczenie, który to wniosek sprzeczny jest z opinią biegłego,e)przez nierozważenie obrony oskarżonego S., że zbadał on osobiście tor 3.3)błędną ocenę okoliczności faktycznych, a mianowicie:a)przez uznanie obrony oskarżonego S., iż zamówił u oskarżonego Z. telefonicznie przebieg na tor 3, a nie 5, za wykrętną, aczkolwiek oskarżony, będąc w błędzie co do toru, do którego odnoszą się jego czynności, mógł być w błędzie również co do tego, jaki numer toru podał oskarżonemu Z.;b)przez błędne uznanie, że wygumowanie w książce zamawiań cyfry 5 i wpisanie cyfry 3 dowodzi kłamliwości obrony oskarżonego S.;4)że została mu wymierzona kara niewspółmiernie surowa w stosunku do wyrządzonej szkody, przy czym niesłusznie sąd uznał za okoliczność obciążająca oskarżonego sposób jego obrony, a nie uwzględnił, że na powstanie skutku przestępnego złożyło się wiele przyczyn od woli oskarżonego S. niezależnych.Z tych przyczyn rewizja oskarżonego S. wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o zmianę wyroku co do kary.IIRewizja oskarżonego Z. - wnosząc o uchylenie wyroku i uniewinnienie, ewentualnie zaś o zmianę kary aresztu na grzywnę - zarzuca:1)błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, przez uznanie faktu, iż oskarżony Z. zapomniał, że na torze 3 stoją węglarki, za wypełniający istotę przestępstwa z art. 215 § 2 k.k., pomimo, że katastrofa nastąpiła w rejonie bezpieczeństwa współoskarżonego S., oraz że oskarżony Z. wykonał polecenie S. z tytułu swego stanowiska dyżurnego ruchu, uprawnionego do wydawania takich poleceń, oraz pomimo braku ustalenia, że oskarżony Z. przewidywał katastrofę i bezpodstawnie przypuszczał, że jej uniknie, albo mógł lub powinien ją przewidzieć;2)obrazę art. 379 § 2 k.p.k. w związku z art. 57 § 2 k.k. przez brak uzasadnienia, dlaczego Sąd wymierzył oskarżonemu Z. karę aresztu, a nie karę grzywny, za której celowością przemawiają przytoczone w wyroku okoliczności łagodzące.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:I. Co do winy oskarżonego S:1) zarzut obrazy prawa materialnego jest chybiony w obu podniesionych w rewizji kierunkach.a) założenie, na którym rewizja opiera zarzut błędnego przypisania oskarżonemu S. umyślności działania, polega na tym, że wykonał on rzekomo wszystkie "zasadnicze" czynności w celu przyjęcia pociągu. Założenie to jest jednak sprzeczne z ustaleniami Sądu Wojewódzkiego, iż oskarżony S. w sposób sprzeczny z przepisami o bezpieczeństwie ruchu R 1 nie stwierdził osobiście, czy tor jest wolny, oraz naruszył zarządzenie DOKP z dnia 24.III 1950 r., nie przesuwając zasuwki na tor 5 na tablicy zajętości torów (wyrok - k 104-1040), zgodnymi z opinią biegłego (k 100). Nie kwestionując prawidłowości tych ustaleń, rewizja przeciwstawia im błędny pogląd, iż do obowiązków dyżurnego ruchu należą czynności "zasadnicze", które oskarżony S. rzekomo wykonał, i inne, których on nie wykonał. Jednakże czynności, wymagane przez przepisy, regulaminy i instrukcje kolejowe w celu zapewnienia, bezpieczeństwa ruchu, nie mogą być dzielone na "zasadnicze" i niezasadnicze, składają się one bowiem na jednolitą całość, w której poszczególne czynności zapewniają kontrolę swojej działalności przez każdego pracownika służby ruchu oraz koordynację działalności poszczególnych pracowników złożonego aparatu komunikacji kolejowej. W szczególności do obowiązków oskarżonego S. jako dyżurnego ruchu należała obsługa aparatu blokowego i zamawianie przebiegu dla pociągów na nastawnie wykonawcze (k 30 i 87), sprawdzenie wolności toru w rejonie jego bezpieczeństwa (k 84) i uwidocznienie zajętości toru na tablicy zajętości towarów w myśl zarządzenia DOKP z 24.III.1950 r. Skoro oskarżony S. w przypadku będącym przedmiotem sprawy niniejszej wadliwie nastawił aparat blokowy, wadliwie zamówił przebieg pociągu na nastawnię wykonawczą i nie przekonał się uprzednio o wolności zamówionego toru, to nie wykonał on swoich zasadniczych obowiązków służbowych, a przez świadome zaniechanie uwidocznienia stanu torów na odpowiedniej tablicy uśpił swoją czujność, która szczególnie obowiązuje przy pełnieniu funkcji, od których zależy bezpieczeństwo ludzi i mienia.Przyjęcie zamiaru ewentualnego spowodowania niebezpieczeństwa powszechnego po stronie pracownika kolejowej służby ruchu, który świadomie nie wypełnił przepisów o bezpieczeństwie ruchu, jest w całej pełni uzasadnione, gdyż taki pracownik zdaje sobie sprawę z możliwości spowodowania katastrofy przez najmniejsze nawet uchybienie i na to się godzi (art. 14 § 1 k.k.).b) Wbrew wywodom rewizji w ustalonym działaniu oskarżonego S. niepodobna dopatrzeć się błędu co do okoliczności należącej do istoty czynu (art. 20 § 1 k.k.). Błąd taki mógłby w ramach art. 215 § 1 k.k. dotyczyć tylko okoliczności należącej do istoty tego przestępstwa, a więc sprowadzenia niebezpieczeństwa, w konkretnym - przypadku - niebezpieczeństwa katastrofy kolejowej. Oskarżony nie był w błędzie co do żadnej z tych dwóch okoliczności, które w sumie składają się na istotę przestępstwa z art. 215 k. k., natomiast wadliwe nastawienie aparatu blokowego i dalsze z tym związane czynności, wykonane wbrew obowiązującym przepisom, do istoty tego przestępstwa nie należą, a przeto są z punktu widzenia przepisów o błędzie obojętne.2) Zarzut obrazy przepisów postępowania jest również bezzasadny, z przyczyn następujących:a) wbrew twierdzeniu rewizji Sąd rozważył wyjaśnienia oskarżonego Z. i uznał za udowodnione, że oskarżony Z. powinien był odmówić oskarżonemu S. przyjęcia pociągu na tor 5, czego nie uczynił (k 103), okoliczność ta nie może jednak mieć wpływu na orzeczenie o winie oskarżonego S.;b) trudne warunki pracy nie zwalniają pracownika od należytego wypełniania obowiązków;c) wbrew twierdzeniu rewizji biegły nie stwierdził, iż do katastrofy przyczynił się brak zgody nastawni Nr 1, lecz że oskarżony naruszył regulamin przez nastawienie toru 5 bez otrzymania zgody nastawni (k 100);d) o znaczeniu tablicy zajętości towarów była mowa pod punktem 1a);e) Sąd mógł pominąć obronę oskarżonego, że zbadał osobiście tor 3, gdyż istotne dla sprawy było, czy zbadał on tor 5, a tego rewizja nie twierdzi;3) a) odrzucenie obrony oskarżonego, że zamówił u oskarżonego Z. tor 3, nie stanowi błędnej oceny tej obrony, skore skarżony Z. temu zaprzeczył i Sąd dał mu wiarę;b) nie jest też błędną oceną przyjęcie, że wygumowanie przez oskarżonego S. w książce zamówień cyfry 5 i wpisanie cyfry 3 dowodzi kłamliwości jego obrony, gdyż fakt ten niewątpliwie miał na celu zrzucenie z siebie odpowiedzialności za spowodowaną katastrofę.II. Co do winy oskarżonego Z.Skoro Sąd ustalił, że oskarżony Z. zapomniał zameldować oskarżonemu S. o tym, że tor 5 jest zajęty przez węglarki, to słusznie uznał, że nieumyślnie spowodował katastrofę, gdyż powinien ją był przewidzieć (art. 14 § 2 k.k.), co Sąd, wbrew twierdzeniu rewizji, wyraźnie ustalił w wyroku (k 103o) ...