WO 120/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Kaszycki. Sędziowie: płk E. Matwijów, płk B. Szerszenowicz (sprawozdawca),Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk B. Kliś.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 11 maja 1990 r. sprawy żołnierza Armii Radzieckiej Piotra T., oskarżonego o przestępstwo określone w art. 145 § 3 k.k. w zw. z art. 145 § 2 k.k., co do określenia właściwości sądu I instancji do rozpoznania sprawysprawę niniejszą przekazał do rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w B.Uzasadnienie faktyczneSprawę żołnierza Armii Radzieckiej Piotra T. prokurator Prokuratury Pomorskiego Okręgu Wojskowego skierował wraz z aktem oskarżenia do Wojskowego Sądu Garnizonowego w K.Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 1990 r. Wojskowy Sąd Garnizonowy w K. uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i przekazał ją do rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w B. Wojskowy Sąd Okręgowy w B. również uznał się niewłaściwym do rozpoznania niniejszej sprawy i postanowieniem z dnia 27 kwietnia 1990 r. przekazał ją Izbie Wojskowej Sądu Najwyższego w celu rozstrzygnięcia sporu o właściwość.Uzasadnienie prawneW tej sytuacji Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zagadnienie jurysdykcji związane z pobytem wojsk radzieckich na terytorium Polski unormowane zostało w Umowie między Rządem PRL a Rządem ZSRR o statusie prawnym wojsk radzieckich czasowo stacjonowanych w Polsce, podpisanej w Warszawie w dniu 17 grudnia 1956 r. (Dz. U. z 1957 r., Nr 29, poz. 127), oraz w Porozumieniu między tymi Rządami o wzajemnej pomocy prawnej w sprawach związanych z czasowym stacjonowaniem wojsk radzieckich w Polsce, podpisanym także w Warszawie w dniu 26 października 1957 r. (Dz. U. z 1958 r., Nr 37, poz. 167).W art. 9 ust. 1 cyt. Umowy ustalono zasadę, że w sprawach o przestępstwa popełnione przez żołnierzy radzieckich na terytorium Polski - z wyjątkiem przestępstw określonych w ust. 2 - z reguły stosuje się prawo polskie, a organami właściwymi do ścigania tych przestępstw są polskie sądy wojskowe i organy prokuratury wojskowej. W art. 5 cyt. Porozumienia postanowiono, że w takich wypadkach stosuje się ustawodawstwo dotyczące odpowiedzialności karnej żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych. Jest to więc odesłanie do ogólnych zasad postępowania przed polskimi sądami wojskowymi.Natomiast unormowanie szczególne, jeżeli chodzi o rodzaj sądu wojskowego właściwego do rozpoznania tych spraw, wynika z treści art. 11 tego Porozumienia. Przepis ten bowiem, regulujący problematykę przyjęcia lub przekazania jurysdykcji, w ust. 1 stanowi, że ze strony polskiej składają wnioski i wydają decyzje w tej kwestii: "sąd wojewódzki lub prokurator wojewódzki albo sąd okręgu wojskowego lub prokurator okręgu wojskowego (...) w zależności od tego, przed kim toczy się lub ma się toczyć postępowanie" (podkreśl. - SN). Z treści ostatniego zdania cytowanego przepisu wynika więc wyraźnie, że sąd upoważniony do podejmowania decyzji w kwestii jurysdykcji jest zarazem właściwy do rozpoznania sprawy, gdyż to właśnie przed nim "toczy się lub ma się toczyć postępowanie".Z kręgu sądów wojskowych sądem do tego upoważnionym jest wyłącznie wojskowy sąd okręgowy.Za taką interpretacją przemawia również unormowanie zawarte w ust. 2 art. 11 tego Porozumienia, z którego wynika, że przekazanie jurysdykcji dopuszczalne jest do momentu wydania wyroku. Niczym nie uzasadniona byłaby bowiem taka sytuacja, że jeden sąd był właściwy do rozpoznania sprawy i np. rozpoznawał ją na rozprawie, a inny - nie będący nawet sądem wyższego rzędu - w tym czasie władny byłby podjąć decyzję o przekazaniu jurysdykcji.Dotychczasowe wywody pozwalają na sformułowanie następującego zapatrywania prawnego: sądem wojskowym właściwym do rozpoznania sprawy o przestępstwo popełnione na terytorium Polski przez żołnierza wojsk radzieckich czasowo stacjonujących w Polsce jest wojskowy sąd okręgowy.