V KRN 510/68
WyrokIzba Karna1968-08-24
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obywatel radziecki, będący osobą cywilną zatrudnioną w jednostce wojskowej Armii Radzieckiej stacjonującej w Polsce, popełniający czyn zabroniony przy wykonywaniu obowiązków służbowych, podlega jurysdykcji polskich sądów karnych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że obywatel radziecki, będący osobą cywilną zatrudnioną w jednostce wojskowej Armii Radzieckiej stacjonującej w Polsce, który popełnił czyn zabroniony przy wykonywaniu obowiązków służbowych, korzysta z immunitetu eksterytorialnego. W związku z tym nie podlega jurysdykcji polskich sądów karnych, a zaskarżone postanowienie sądu niższej instancji jest nieważne, a postępowanie powinno zostać umorzone.Stan faktyczny
Prokuratura Powiatowa w N. wniosła akt oskarżenia przeciwko Mikołajowi W., obywatelowi radzieckiemu, oskarżonemu o nieumyślne sprowadzenie niebezpieczeństwa katastrofy w komunikacji. Mikołaj W. był kierowcą w jednostce wojskowej Armii Radzieckiej stacjonującej w N. i prowadził samochód w wykonywaniu obowiązków służbowych. Sąd Powiatowy w N. umorzył postępowanie. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając obrazę prawa procesowego i naruszenie umowy międzynarodowej dotyczącej statusu wojsk radzieckich w Polsce.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uznał zaskarżone postanowienie Sądu Powiatowego w N. za nieważne i umorzył postępowanie w sprawie.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kotowski.Sędziowie: K. Czajkowski (sprawozdawca), J. Moczydłowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mikołaja W., oskarżonego z art. 215 § 2 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w N. z dnia 14 lutego 1968 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 1, 377 lit. a) art. 27 § 1 lit. d) k.p.k. oraz art. 11 k.p.k. i art. 3 lit. c) k.p.k.uznał zaskarżone postanowienie za nieważne i postępowanie w sprawie umorzył (...).Uzasadnienie faktyczneMinister Sprawiedliwości założył rewizję nadzwyczajną od postanowienia Sądu Powiatowego w N. z dnia 14 lutego 1968 r. na korzyść Mikołaja W.Rewizja nadzwyczajna zarzuca obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 11, 27 § 1 lit. d) k.p.k. w związku z art. 9 ust. 2 lit. b) umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o statusie prawnym wojsk radzieckich czasowo stacjonowanych w Polsce, podpisanej w Warszawie dnia 17 grudnia 1956 r. (Dz. U. z 1957 r. Nr 29, poz. 127), na skutek rozpoznania sprawy karnej Mikołaja W. korzystającego z immunitetu, a więc nie podlegającego orzecznictwu polskich sadów karnych, i wnosi o uznanie zaskarżonego postanowienia za nieważne i umorzenie postępowania w sprawie w trybie art. 3 lit. c) k.p.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.W dniu 19 października 1967 r. Prokuratura Powiatowa w N. wniosła do Sądu Powiatowego w N. akt oskarżenia przeciwko obywatelowi radzieckiemu Mikołajowi W., błędnie nazwanemu "Wiśniak", oskarżając go o to, że w dniu 9 marca 1967 r. w N. nieumyślnie sprowadził niebezpieczeństwo katastrofy w komunikacji samochodowej przez to, że wyjechał z boku na główną drogę samochodem "Gaz 69", w następstwie czego zmusił kierowcę nadjeżdżającego samochodu "Żuk" do raptownego hamowania, co w konsekwencji doprowadziło do zderzenia się samochodu "Żuk" z samochodem "Star", tj. o czyn przewidziany w art. 215 § 2 k.k.Sąd Powiatowy w N., nie rozpoznając sprawy merytorycznie, postanowieniem z dnia 14 lutego 1968 r. umorzył postępowanie na podstawie art. 49 k.p.k.Postanowienie jest nieważne z następujących względów.Z akt sprawy wynika, że Mikołaj W. jest kierowcą w jednostce wojskowej Armii Radzieckiej stacjonującej w N. i w dniu 3 marca 1967 r. prowadził samochód w wykonywaniu obowiązków służbowych.W myśl art. 9 ust. 2 lit. b) umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o statusie prawnym wojsk radzieckich czasowo stacjonowanych w Polsce, podpisanej dnia 17 grudnia 1956 r. (Dz. U. z 1957 r. Nr 29, poz. 127), prawu eksterytorialności podlegają osoby wchodzące w skład wojsk radzieckich w razie popełnienia przestępstw lub wykroczeń przy wykonywaniu obowiązków służbowych, przy czym w myśl art. 18 lit. b tejże umowy "osobą wchodzącą w skład wojsk radzieckich" jest także osoba cywilna będąca obywatelem radzieckim i zatrudniona w jednostkach radzieckich w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Ponieważ Mikołaj W. spełnia wszystkie warunki powołane w wyżej cytowanych przepisach, zgodnie z art. 11 i 27 § 1 lit. d) k.p.k. nie podlega on jurysdykcji sądów polskich i dlatego zaskarżone postanowienie jest nieważne, a postępowanie w sprawie powinno być umorzone.
Powiązane orzeczenia
- WO 120/90 1990-05-11Czy wojskowy sąd okręgowy jest właściwy do rozpoznania sprawy o przestępstwo popełnione na terytorium Polski przez żołnierza wojsk radzieckich czasowo stacjonujących w Polsce?
- I CR 230/54 1956-08-16Czy polski sąd może rozpatrywać sprawę o zaprzeczenie ojcostwa, gdy pozwani są obywatelami radzieckimi przebywającymi w Związku Radzieckim?
- Z 111/82 1983-10-01Czy osoba zwolniona ze służby w jednostce zmilitaryzowanej może ponosić odpowiedzialność karną na zasadach określonych dla żołnierzy w czynnej służbie wojskowej za czyny popełnione po zwolnieniu, a w szczególności za prz…
- Rw 1545/69 1969-12-18Czy sąd wojskowy jest właściwy do rozpoznania przestępstwa pospolitego popełnionego przez osobę cywilną, która uchyla się od służby wojskowej?
- WZ 16/15 2015-10-20Czy żołnierz zwolniony z czynnej służby wojskowej, oskarżony o popełnienie przestępstwa pospolitego za granicą w obrębie bazy wojskowej, podlega orzecznictwu sądów wojskowych, czy też sprawa powinna zostać przekazana sąd…
Powołane przepisy
art. 215 § 2 KKart. 394art. 27 § 1art. 11 KPKart. 3art. 11art. 9 ust. 2art. 49 KPKart. 18§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.