Z 12/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Drohomirecki (sprawozdawca).Sędziowie: płk T. Nizielski, ppłk H. Kostrzewa.Prokurator: ppłk J. Lato.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym zażalenie Prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. na postanowienie Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 13 lutego 1968 r. o zwróceniu akt sprawy Józefa K. prokuratorowi celem uzupełnienia postępowania przygotowawczego.Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić zażalenia prokuratora na postanowienie Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 13 lutego 1968 r. o zwróceniu prokuratorowi akt sprawy Józefa K. w celu uzupełnienia dochodzenia.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:W dniu 22 grudnia 1967 r. instancja rewizyjna postanowiła - w uwzględnieniu skargi rewizyjnej obrońcy - uchylić wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 7 listopada 1967 r. w sprawie Józefa K. i przekazać tę sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Głównym powodem takiej decyzji Sądu Najwyższego był fakt, że istniały poważne wątpliwości i niejasności co do niezwykle istotnego w tej sprawie zagadnienia, jakim było ustalenie szerokości samochodu bezpośrednio przed wypadkiem, co właśnie polecono Sądowi I instancji dokładnie zbadać przed wydaniem w tej sprawie nowego wyroku.Wojskowy Sąd Garnizonowy w N. podkreślił, że "w tej sytuacji zachodzi konieczność ponownego przeprowadzenia eksperymentu śledczego w podobnych warunkach atmosferycznych na miejscu wypadku z udziałem innego biegłego oraz oskarżonego i dokonania skonfrontowania wyników z szybkością prawidłowo i bez sprzeczności obliczoną z drogi hamowania danego samochodu ustalonej w dochodzeniu. Dokonanie tych czynności przez sąd napotka szczególne trudności. Wypadek miał miejsce w N. Do eksperymentu należy użyć w miarę możliwości tego samego pojazdu i przeprowadzić go w podobnych warunkach atmosferycznych, co przy wyznaczeniu przez sąd z góry terminów trudne będzie do zrealizowania. Również wyjazd sądu z udziałem stron do odległego N. ze względów organizacyjnych napotka poważne trudności i sąd narażony będzie na ewentualne przerwy w rozprawach. Z tych względów zwrot sprawy do uzupełnienia postępowania przygotowawczego jest jak najbardziej uzasadniony i pozbawiony ryzyka przewlekłości postępowania. W sprawie niniejszej był już wydany nieprawomocny wyrok, który został uchylony i sprawa zwrócona do ponownego rozpoznania. Ta decyzja Izby Wojskowej Sądu Najwyższego w niczym jednak nie ogranicza uprawnień Sądu I instancji do korzystania z przepisu art. 188 k.w.p.k., jeżeli zachodzi ku temu istotna potrzeba".Z tych też względów Sąd Garnizonowy zwrócił akta sprawy prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego.Prokurator w zażaleniu swym wnosi o uchylenie tego postanowienia i wywodzi, że dokonanie koniecznych czynności w kwestii prawidłowego ustalenia szybkości jazdy skazanego "nie powinno nastręczać Sądowi I instancji szczególnych trudności w zakresie przeprowadzenia wymienionych wyżej czynności. Mieszczą się one bowiem w granicach normalnej inicjatywy dowodowej przedsiębranej zazwyczaj przez sądy celem dokładnego wyjaśnienia całej sprawy. Powołania nowego biegłego oraz przeprowadzenia eksperymentu sądowego celem potwierdzenia czy też obalenia dowodu z opinii wymienionego wyżej rzeczoznawcy - nie można uznać za czynności, których by nie można było wykonać na rozprawie. Takie ocenienie sprawy wykluczałoby w ogóle możliwość dokonywania przez sądy wizji lokalnych w przyszłości, jak również ewentualnie powoływania przez nich nowych biegłych celem skorzystania z ich wiadomości fachowych w wypadku powstania wątpliwości co do zasadności przedstawionych sądowi innych opinii. Nadto godzi się także podkreślić, że cytowane wyżej postanowienie Sądu Najwyższego nie sugeruje nawet Sądowi I instancji zwrotu sprawy celem przeprowadzenia wspomnianej wyżej czynności. Przeciwnie, Sąd Najwyższy w konkluzji swoich wywodów wyraźnie stwierdza, że sprawę tą należy rozpoznać ponownie i sprzeczności te wyjaśnić. W wypadku gdyby Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że przeprowadzenie tych czynności nastręczyłaby Sądowi I instancji poważne trudności, niewątpliwie znalazłoby to wyraz w cytowanym już wielokrotnie postanowieniu".Z wywodami prokuratora nie można się zgodzić. Fakt, że instancja rewizyjna, uchylając wyrok z powodu niewyjaśnienia okoliczności sprawy i przekazując ją do ponownego rozpoznania, nie wskazała na konieczność zwrotu sprawy prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczego, w niczym nie ogranicza kompetencji sądu I instancji do tego zwrotu, jeśli sąd ten uzna, że przeprowadzenie przezeń zleconych przez instancję rewizyjną czynności byłoby połączone ze szczególnymi trudnościami.Sąd I instancji, jako gospodarz sprawy, najlepiej jest zorientowany i najlepiej może ocenić praktycznie swoje możliwości oraz stwierdzić, czy zlecone przez Sąd Najwyższy czynności jest w stanie sam wykonać, i to bez ujemnych następstw dla przebiegu procesu.Sąd i prokuratura powinny mieć w takiej sytuacji zawsze na celu przede wszystkim dobro i sprawność wymiaru sprawiedliwości i pamiętać, że spory w tym względzie dobru temu niesłużą.W niniejszym - wypadku wobec dość skomplikowanych czynności wyszczególnionych w postanowieniu Sądu I instancji, jakich przeprowadzenie uważa on za niezbędne dla pełnego wykonania zaleceń zawartych w postanowieniu Sądu Najwyższego w tej sprawie - uznać należy, że decyzja Sądu I instancji jest zasadna i spełnia ten istotny postulat, jakim jest troska o dobro i sprawność wymiaru sprawiedliwości.