0111-KDIB3-3.4012.361.2019.3.MS

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) - Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z 1 października 2019 r. (data wpływu 1 października 2019 r.), uzupełnionym pismem z 15 listopada 2019 r. (data wpływu 15 listopada 2019 r.) oraz pismem z 2 stycznia 2020 r. (data wpływu 2 stycznia 2020 r.), o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie objętym pytaniami: - czy otrzymane wpłaty pochodzące od Mieszkańców wniesione jako wkład do Projektu OZE i jako zapłata za usługę montażu instalacji OZE w na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem należy uznać za wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług przez Stowarzyszenie na rzecz Mieszkańców, które podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (pytanie nr 1) - jest prawidłowe, - jaką stawkę podatku od towarów i usług należy zastosować do usług montażu instalacji fotowoltaicznych, solarnych i pomp ciepła świadczonych przez Stowarzyszenie na rzecz Mieszkańca w przypadku montażu na jednorodzinnym budynku mieszkalnym, budynku gospodarczym, na gruncie, na budynku mieszkalnym o dwóch mieszkaniach i na budynku wielomieszkaniowym (pytania nr 2, 3 i 4) - jest prawidłowe, - jaką stawkę podatku od towarów i usług należy zastosować do dotacji przyznanej Stowarzyszeniu na montaż instalacji OZE na rzecz Mieszkańców (pytanie nr 5) - jest prawidłowe, - czy przekazanie prawa własności instalacji OZE na rzecz Mieszkańców po upływie okresu trwałości Projektu podlega odrębnemu opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (pytanie nr 6) - jest prawidłowe, - jak należy określić podstawę opodatkowania usługi montażu instalacji OZE, która będzie wykonywana przez Stowarzyszenie (pytanie nr 7) - jest prawidłowe, - kiedy powstanie obowiązek podatkowy dla usług świadczonych przez Stowarzyszenie na rzecz mieszkańców (pytanie nr 8) - jest prawidłowe, - czy Stowarzyszenie będzie mieć obowiązek dokumentowania fakturą VAT wpłat Mieszkańców w poczet ich wkładu do Projektu (pytanie nr 9) - jest prawidłowe, - czy Stowarzyszenie będzie mieć obowiązek ewidencjonowania na kasie rejestrującej oraz w rejestrze VAT wpłat Mieszkańców w poczet ich wkładu do Projektu (pytanie nr 10) - jest prawidłowe, - czy Stowarzyszenie będzie mieć obowiązek dokumentowania fakturą VAT kwot wypłaconej na rzecz Stowarzyszenia dotacji (pytanie nr 11) - jest prawidłowe, - czy wykonawcy wyłonieni przez Stowarzyszenie w postępowaniu konkurencyjnym, którzy zrealizują montaż instalacji OZE będą traktowani jako podwykonawcy Stowarzyszenia (dla celów stosowania art. 17 ust. 1 pkt 8 w zw. z ust. 1h ustawy o podatku od towarów i usług), i tym samym czy Stowarzyszenie będzie zobowiązane stosować tzw. procedurę odwrotnego obciążenia określoną w art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku od towarów i usług (pytanie nr 12) - jest prawidłowe, - czy Stowarzyszenie będzie miało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od zakupu wszystkich towarów i usług nabywanych przez Stowarzyszenie na cele realizowanego Projektu (pytanie nr 13) - jest prawidłowe, - czy Stowarzyszenie będzie zobowiązane do zastosowania przepisów o tzw. pre-współczynniku (pytanie nr 14) - jest prawidłowe, - czy otrzymana dotacja oraz wpłata mieszkańca stanowią podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług w kwocie netto czy brutto (pytanie nr 15) - jest prawidłowe. UZASADNIENIE W dniu 1 października 2019 r. wpłynął do Organu ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania, momentu powstania obowiązku podatkowego, dokumentowania oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z realizacją projektu. Złożony wniosek został uzupełniony pismem z 15 listopada 2019 r. (data wpływu 15 listopada 2019 r.), będącym odpowiedzią na wezwanie z 6 listopada 2019 r. znak: 0111-KDIB3-3.4012.361.2019.1.MS. oraz pismem z 2 stycznia 2020 r. (data wpływu 2 stycznia 2020 r.), będącym odpowiedzią na wezwanie z 24 grudnia 2020 r. znak: 0111-KDIB3-3.4012.361.2019.2.MS. We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe: 1. Stowarzyszenie z siedzibą w (...) jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem osób fizycznych i osób prawnych, w tym jednostek samorządu terytorialnego, o celach niezarobkowych. Stowarzyszenie działa na podstawie przepisów ustawy Prawo o stowarzyszeniach z dnia 7 kwietnia 1989 r. t.j. z dnia 4 kwietnia 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 713). Stowarzyszenie działa na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Realizuje m.in. strategię rozwoju lokalnego (LSR) dla obszaru gmin: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w latach (…). W okresie poprzedzającym złożenie niniejszego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, Stowarzyszenie prowadziło działalność obejmującą: 1. realizację Lokalnej Strategii Rozwoju (LSR) w ramach Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata (...) ze wsparciem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. 2. pozostałą nieodpłatną działalność statutową. W ramach Lokalnej Strategii Rozwoju i PROW Stowarzyszenie nieodpłatnie realizowało: (...)Cała nieodpłatna, opisana powyżej statutowa dotychczasowa działalność Stowarzyszenia realizowana była w formie (...). Realizując te zakresy Lokalnej Strategii Rozwoju (LSR) Stowarzyszenie nikomu nie dostarczało żadnych towarów ani nie świadczyło żadnych usług. Obecnie Stowarzyszenie kontynuuje - bez zmian - nieodpłatną działalność statutową w opisanym powyżej zakresie. 2. Projekt OZE Oprócz nieodpłatnej działalności statutowej. Stowarzyszenie - jako Lider - będzie realizować Projekt w rozumieniu art. 33 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie (...), w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego (RPO) Województwa na lata (...), w ramach osi priorytetowej pn. (...). „(...)” (zwany dalej: Projektem, albo Projektem OZE). Projekt OZE podlega przepisom: a) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, b) Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 821/2014 z dnia 28 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 w zakresie szczegółowych uregulowań dotyczących transferu wkładów z programów i zarządzania nimi, przekazywania sprawozdań z wdrażania instrumentów finansowych, charakterystyki technicznej działań informacyjnych, komunikacyjnych i działań na rzecz widoczności w odniesieniu do operacji oraz systemu rejestracji i przechowywania danych, c) Ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej tj. z dnia 29 czerwca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1431). W dniu (...) r. w celu realizacji Projektu OZE Stowarzyszenie zawarło umowę partnerską z gminami (...) i (...). Celem partnerstwa jest wspólne przygotowanie, realizacja oraz rozliczenie Projektu w ramach RPO Województwa. Projekt OZE dzieli się na dwie części. Na część realizowaną przez Stowarzyszenie oraz na część realizowaną przez gminy. Projekt OZE w części realizowanej przez Stowarzyszenie polega na (...). Finansowanie części Projektu realizowanego przez Stowarzyszenie pochodzi w części ze środków europejskich przyznanych w ramach RPO województwa oraz w części z wkładów mieszkańców. Projekt OZE w części realizowanej przez gminy polega na montażu (...). Finansowanie części Projektu realizowanego przez gminy pochodzi; w części ze środków europejskich przyznanych w ramach RPO województwa oraz w części od tych gmin. W ramach Projektu mają być osiągnięte (określone z góry) wskaźniki produktu i wskaźniki rezultatu. Wskaźniki produktu określono jako: a) Dodatkowa zdolność wytwarzania energii cieplnej ze źródeł odnawialnych: (…) MWt. b) Dodatkowa zdolność wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych: (…) MWe. c) Liczba wybudowanych jednostek wytwarzania energii cieplnej z OZE: (…) szt. d) Liczba wybudowanych jednostek wytwarzania energii elektrycznej z OZE: (…) szt. Wskaźniki rezultatu określono jako: a) Produkcja energii cieplnej z nowo wybudowanych instalacji wykorzystujących OZE: (…) MWht/rok. b) Produkcja energii elektrycznej z nowo wybudowanych instalacji wykorzystujących OZE: (…) MWhe/rok. c) Szacowany spadek emisji gazów cieplarnianych (Cl 34): (…) ton/rocznie. Okres trwałości Projektu w rozumieniu art. 71 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 wynosi 5 lat od dnia zakończenia finansowej realizacji Projektu. W związku z realizacją Projektu OZE, Stowarzyszenie działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny. 3. Oddzielenie Projektu OZE od nieodpłatnej statutowej działalności Stowarzyszenia. Stowarzyszenie oddziela swoją dotychczasową i kontynuowaną obecnie nieodpłatną działalność statutową od swojej działalności w ramach Projektu OZE. Podział polega na: 1. rozdzieleniu wydatków ponoszonych w związku z Projektem OZE od wydatków ponoszonych na potrzeby kontynuowanej nieodpłatnej działalności statutowej Stowarzyszenia, 2. rozdzieleniu wykorzystania nabywanych towarów i usług związanych z Projektem OZE od wykorzystania nabywanych towarów i usług związanych z kontynuowaną nieodpłatną działalnością statutową Stowarzyszenia, 3. rozdzieleniu administracji i zaplecza biurowego Projektu OZE od administracji i zaplecza biurowego kontynuowanej nieodpłatnej działalności statutowej Stowarzyszenia, 4. przeznaczenie na potrzeby Projektu OZE odrębnego lokalu biurowego w (...), czyli skoncentrowanie działalności związanej z Projektem OZE poza główną siedzibą Stowarzyszenia położoną w (...). 5. przeznaczenie lokalu biurowego w (...), czyli głównej siedziby Stowarzyszenia, na potrzeby kontynuowanej nieodpłatnej działalności statutowej Stowarzyszenia. 4. Rola Stowarzyszenia w zakresie części Projektu OZE realizowanego przez gminy (...) i (...). Projekt OZE zakłada samodzielną realizację przez gminy (...) i (...) zakresu rzeczowego Projektu dotyczącego tych gmin. W tym zakresie Projekt zakłada udział finansowy gmin. W tej części Stowarzyszenie, po uzyskaniu dofinansowania, przekazuje określone kwoty do partnerów Projektu - stosownie do zakresu rzeczowego zrealizowanego samodzielnie przez gminy. Gminy są odpowiedzialne za: a) podjęcie i wywiązanie się ze zobowiązań finansowych związanych z realizacją gminnej części projektu, b) realizację przypisanej im części Projektu zgodnie z udziałem w Projekcie, umową o dofinansowanie Projektu oraz odpowiednimi Wytycznymi i innymi dokumentami programowymi, c) przygotowanie i przeprowadzanie postępowań w sprawie udzielania zamówienia/ń publicznego/ych w celu wykonania zadań przewidzianych do realizacji przez Partnera w wniosku o dofinansowanie Projektu i umowie o dofinansowanie Projektu, d) przygotowanie dla Stowarzyszenia dokumentów niezbędnych do prawidłowego sprawozdawania i rozliczania Projektu przed Zarządem Województwa (tj. Instytucją Zarządzającą RPO Województwa), w zakresie w jakim dotyczy to zakresu rzeczowego gminy. Stowarzyszenie nie nabywa towarów ani usług potrzebnych do realizacji gminnej części Projektu. Nie nabywa więc towarów i usług potrzebnych do montażu instalacji OZE na budynkach użyteczności publicznej gmin. Nie świadczy również gminom żadnych usług ani nie dostarcza żadnych towarów potrzebnych do tego montażu. Stowarzyszenie nie uczestniczy więc w realizacji zakresu rzeczowego gminnej części Projektu. Rola Stowarzyszenia w zakresie gminnej części Projektu sprowadza się do ogólnego zarządzania i polega na pośredniczeniu pomiędzy gminami a Zarządem Województwa (Instytucją Zarządzającą RPO Województwa). Gminy na własną rękę realizują zakres rzeczowy Projektu a pośrednictwo Stowarzyszenia polega przykładowo na przekazywaniu wniosków o płatności i dokumentacji przygotowanej samodzielnie przez gminy oraz na rozliczaniu przyznanej dotacji. W umowie partnerskiej z dnia (...) r. przewidziano, że: Stowarzyszenie i gminy (...) i (...) ponoszą koszty realizacji Projektu w części odpowiadającej ich udziałowi. Wydatki związane z obsługą Projektu gminy ponoszą we własnym zakresie. 5. Umowa Stowarzyszenia z Mieszkańcem, wzajemne prawa i obowiązki stron umowy, wkład Mieszkańca. W części Projektu OZE realizowanej przez Stowarzyszenie, czyli w części Projektu dotyczącej montażu instalacji OZE w budynkach prywatnych Mieszkańców przewidziano udział finansowy tych Mieszkańców. Wzajemne prawa i obowiązki stron w zakresie montażu instalacji OZE w budynkach prywatnych określone będą w cywilnoprawnych umowach o udział w projekcie „(...)”. Umowy zostaną zawarte pomiędzy Mieszkańcem i Stowarzyszeniem. W każdej umowie z Mieszkańcem określona będzie wysokość wkładu własnego danego Mieszkańca złożona z następujących elementów: 1. 40% kosztów kwalifikowanych przypadających na instalację OZE netto, 2. koszty niekwalifikowane montażu instalacji OZE przypadające na montaż jego instalacji OZE, 3. równowartość podatku VAT od dotacji przypadającej na montaż instalacji na jego nieruchomości, 4. podatek VAT od kwot z pkt 1, 2 i 3 powyżej. Wkład mieszkańca płatny będzie w terminie określonym w umowie z Mieszkańcem, po wyborze wykonawcy wyłonionego w ramach postępowania konkurencyjnego i przed montażem instalacji OZE na nieruchomości danego Mieszkańca. Wkład Mieszkańca płatny będzie na rachunek bankowy Stowarzyszenia. Płatność będzie mogła następować przelewem bankowym, przekazem pocztowym, albo w placówce banku - w każdym przypadku na rachunek bankowy Stowarzyszenia. Płatność będzie pochodzić od Mieszkańca będącego stroną umowy ze Stowarzyszeniem. Stowarzyszenie wykluczy możliwość dokonywania wpłat przez osoby trzecie działające na rzecz Mieszkańców. Na podstawie umowy z Mieszkańcem, Stowarzyszenie będzie zobowiązane: 1. zrealizować montaż instalacji OZE, 2. udostępnić instalacje OZE do korzystania w okresie trwałości Projektu i 3. ostatecznie przenieść na Mieszkańca własność instalacji po upływie tego okresu. Stowarzyszenie nie będzie wymagać dodatkowej opłaty końcowej w związku z zakończeniem okresu trwałości Projektu. Zamontowane instalacje OZE przez okres trwałości projektu stanowić będą własność Stowarzyszenia i przez ten czas zostaną w ramach tej samej umowy zawartej z danym Mieszkańcem udostępnione Mieszkańcowi do wykorzystania na potrzeby jego gospodarstwa domowego - na warunkach określonych w tej umowie. Do obowiązków umownych Mieszkańca należeć będzie oddanie Stowarzyszeniu do wykorzystania swojej nieruchomości w zakresie niezbędnym do realizacji Projektu. Obejmuje to prawo do przeprowadzenia prac związanych z montażem instalacji OZE, do kontroli działania instalacji oraz do przeprowadzenia innych czynności wynikających z Projektu, w tym: przeglądów, napraw i monitoringu. Do Mieszkańca należy zapewnienia ciągłość pracy instalacji OZE w warunkach pozwalających na osiągnięcie wskaźników produktu i rezultatu, co najmniej w okresie trwałości Projektu. W umowie Mieszkaniec zobowiązany jest nie podejmować działań grożących nieosiągnięciem wskaźników produktu i rezultatu na skutek przerwania ciągłości pracy instalacji OZE. Stowarzyszenie w ramach realizacji Projektu OZE zabezpieczy rzeczową i finansową realizację Projektu, w tym: wyłoni wykonawcę oraz inspektora nadzoru. Ustali harmonogram montażu instalacji OZE, będzie sprawować bieżący nadzór nad przebiegiem prac, przeprowadzeniem odbioru końcowego oraz dokona rozliczenia finansowego Projektu. 6. Lokalizacja montażu instalacji OZE Stowarzyszenie zakłada, że montaż instalacji OZE dot. Mieszkańców w głównej mierze będzie wykonywany w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia nie przekracza 300 m2. W wyjątkowych przypadkach montaż instalacji OZE będzie wykonywany w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej większej niż 300 m2. Wyjątkowo również montaż instalacji OZE będzie realizowany poza jednorodzinnymi budynkami mieszkalnymi, a mianowicie: a) na odrębnych budowlach, b) bezpośrednio na gruncie, c) na budynkach gospodarczych. Stowarzyszenie dopuszcza również montaż instalacji OZE na innych budynkach niż jednorodzinne budynki mieszkalne a w szczególności na budynkach mieszkalnych o dwóch mieszkaniach i na budynkach wielomieszkaniowych. Stowarzyszenie będzie posiadać szczegółową listę lokalizacji montażu instalacji OZE z oznaczeniem rodzaju budynków i ich powierzchni. 7. Cechy dofinansowania Projektu OZE Stopień (procent) dofinansowania Projektu ze środków europejskich jest stały. Wartość (wolumen) dofinansowania ze środków europejskich nie jest ostatecznie i definitywnie określona z góry. Wartość ta zależeć będzie od osiągnięcia wskaźników produktu i wskaźników rezultatu określonych w Projekcie. Pośrednio zależeć to będzie również od stopnia realizacji zakresu rzeczowego projektu, ale i od tego czy uda się utrzymać zakładany poziom wytwarzania energii i obniżenia emisji w okresie trwałości Projektu. W warunkach dofinansowania przewidziano szereg podstaw do zastosowania korekt finansowych oraz pomniejszenia wydatków kwalifikowanych w razie nieosiągnięcia założonych wskaźników. W szczególności; w przypadku nieosiągnięcia, lub niezachowania w okresie trwałości Projektu wskaźników rezultatu, wysokość dofinansowania może zostać obniżona poprzez nałożenie korekty finansowej. W przypadku z kolei nieosiągnięcia wskaźników produktów, wysokość dofinansowania może zostać obniżona poprzez nałożenie korekty finansowej i/lub pomniejszenie wartości wydatków kwalifikowanych. Zmniejszenie wysokości dofinansowania może wynikać również z każdej nieprawidłowości rozumianej jako naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego (dotyczącego stosowania prawa unijnego), wynikające z działania lub zaniechania Stowarzyszenia, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Zmniejszenie współfinansowania UE dla Projektu wskutek korekty finansowej i/lub pomniejszenie wartości wydatków kwalifikowanych może wynikać również z nieprawidłowości w zakresie przepisów dot. zachowania (...), z nieprawidłowości księgowych, z niedopełnienia obowiązków informacyjnych oraz archiwizacyjnych. Wysokość dofinansowania nie zależy więc ściśle i wyłącznie od wykonania poszczególnych usług (montaży instalacji OZE) na rzecz Mieszkańców. Wysokość tego dofinansowania zależy w głównej mierze od osiągnięcia i utrzymania w okresie trwałości projektu założonych parametrów obejmujących utworzenie zakładanej liczby nowych źródeł energii odnawialnej o określonej mocy oraz obniżenie emisji zanieczyszczeń. Wysokość tego dofinansowania zależy również od wypełnienia przez Stowarzyszenie obowiązków z zakresu zamówień publicznych, księgowych, informacyjnych oraz archiwizacyjnych. W Projekcie obowiązuje zasada refundacji faktycznie poniesionego wydatku. Przez faktyczne poniesienie wydatku należy rozumieć wydatek poniesiony w znaczeniu kasowym, tj. jako rozchód środków pieniężnych z kasy lub rachunku bankowego Stowarzyszenia. Stowarzyszenie może występować o zaliczkową wypłatę dotacji przed poniesieniem wydatku. Wypłaty zaliczkowe nie mogą przekroczyć 90% kwoty przyznanego dofinansowania, albo (…) zł. Wydatki poniesione na nabycie usług potrzebnych do realizacji Projektu zostaną udokumentowane fakturami VAT wystawionymi przez wykonawców na imię Stowarzyszenia. Dofinansowanie ma związek z realizowanym projektem, 100% dotacji będzie przeznaczona na realizację Projektu OZE. Otrzymane dofinansowanie będzie mogło zostać wykorzystane wyłącznie na realizację Projektu. Realizacja Projektu uzależniona jest od otrzymanego dofinansowania. Brak dofinansowania spowodowałby, iż Projekt nie byłby realizowany. Stowarzyszenie nie jest w stanie finansować realizacji Projektu ze środków własnych. 8. Typowy schemat rozliczeń Stowarzyszenia z Mieszkańcem. Rozliczenia Stowarzyszenia z Mieszkańcem z tytułu montażu instalacji OZE w typowym przykładowym przypadku będą przebiegać jak następuje. Przykładowy typowy schemat uwzględnia pięć poniższych założeń przyjętych na potrzeby ilustracji: 1. dotacja w całości dotyczy dopłaty do usługi (montażu instalacji OZE) opodatkowanych 8% podatku od towarów i usług, 2. wartość usługi netto w kwocie = 100 (60 dotacja + 40 wkład Mieszkańca), 3. VAT naliczony nie jest wydatkiem kwalifikowanym, 4. odbiorcą usługi jest Mieszkaniec - osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, niebędąca podatnikiem podatku od towarów i usług, 5. Mieszkaniec żąda wystawienia faktury dokumentującej montaż instalacji OZE na jego jednorodzinnym budynku mieszkalnym o powierzchni użytkowej nie wyższej niż 300m2. Po zrealizowaniu montażu instalacji OZE i po dokonaniu wpłaty wkładu własnego przez Mieszkańca w miesiącu X, Stowarzyszenie wystawi Mieszkańcowi (na jego żądanie) fakturę VAT łącznie na kwotę brutto 48. Faktura ta będzie obejmowała kwotę netto wpłaconego wkładu własnego Mieszkańca (40) oraz równowartość podatku VAT od dotacji przypadającej na montaż instalacji OZE na nieruchomości tego Mieszkańca (4,44). Wystawiona faktura będzie wyglądała następująco: wartość brutto - 48, wartość netto - 44,44, VAT (8%) - 3,56 do zapłaty: 48. Kwotę podatku od towarów i usług Stowarzyszenie odprowadzi do 25. dnia miesiąca X+1. Stowarzyszenie otrzyma dotację (w formie refundacji) w kwocie 60 w miesiącu X i powinno rozliczyć podatek od towarów i usług od dotacji: 60 (kwota brutto) = 55,56 (netto) + 4,44 (VAT 8%). Kwotę podatku od towarów i usług Stowarzyszenie zapłaci do 25. dnia miesiąca X+1. W celu udokumentowania otrzymania dotacji stowarzyszenie wystawia wewnętrzny dokument księgowy na kwoty: wartość brutto - 60,00 wartość netto - 55,55 VAT - 4,44 do zapłaty: 0,00. 9. Wybór wykonawcy, świadczenie wykonawcy realizowane na rzecz Stowarzyszenia. Udzielenie zamówienia usług potrzebnych do wykonania Projektu OZE nie podlega przepisom ustawy Prawo zamówień publicznych z dnia 29 stycznia 2004 r. (Dz.U. Nr 19, poz. 177) t.j. z dnia 3 października 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1986). Stowarzyszenie nie zalicza się do podmiotów, o których mowa w przepisie art. 3 ww. ustawy. Wykonawca usług potrzebnych do wykonania Projektu zostanie wybrany przez Stowarzyszenie z zachowaniem zasady (...), w procedurze zapytania ofertowego - zgodnie z wymaganiami przewidzianymi dla wydatkowania środków w ramach Projektu. Pierwsze zapytanie ofertowe Stowarzyszenia wraz z opisem przedmiotu zamówienia zostało opublikowane w dniu (...) r. w bazie: (...). W załączniku do pierwszego zapytania ofertowego zamieszczono opis przedmiotu zamówienia. Opis obejmował: (...)Do obowiązków wykonawcy należeć miało dostosowanie tej dokumentacji do każdej konkretnej lokalizacji instalacji OZE. Przedmiot zamówienia oznaczono wg następujących kodów (...): (...). Wskazano go jako podstawowy, czyli odpowiadający najistotniejszemu elementowi zamówienia. Dodatkowe przedmioty zamówienia oznaczono następującymi kodami (...): (...). Zamówienie będzie obejmować w szczególności: 1. wszelkie prace budowlano - montażowe (...), 2. podłączenie, sprawdzenie instalacji oraz uruchomienie instalacji, 3. przeprowadzenia szkolenia Mieszkańców (...), 4. reprezentację Mieszkańców przed właściwym operatorem sieci energetycznej (...). W projekcie umowy dołączonym do zapytania ofertowego podano, że przedmiotem zamówienia jest dostawa i montaż instalacji solarnych, fotowoltaicznych oraz pomp ciepła na nieruchomościach zlokalizowanych w miejscowościach: (...), (...), (...), (...), (…) (...). Szczegółowy opis przedmiotu umowy zawarto w załączniku nr 1 do projektu umowy pn. (…), a także w załączniku nr 2 do projektu umowy pn. (…) - w tym w Projektach (...). W projekcie umowy przewidziano również: 1. termin realizacji zadania objętego przedmiotem umowy: do dnia (…) roku, 2. że terminy realizacji dostawy i montażu poszczególnych instalacji zostaną określone w harmonogramie rzeczowo - finansowym złożonym przez Wykonawcę po podpisaniu umowy, 3. że przedmiot umowy ma być wykonany przy użyciu własnych materiałów wykonawcy, 4. szczegółowe zasady korzystania z pomocy podwykonawców, przypadki odpowiedzialności solidarnej Stowarzyszenia i wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia służącego wykonawcy prac montażowych i instalacyjnych oraz zasady bezpośrednich rozliczeń pomiędzy Stowarzyszeniem a podwykonawcami, 5. że wykonawca ma informować o konieczności wykonania prac dodatkowych i zamiennych, 6. zasady uczestniczenia w odbiorach oraz zasady usuwania usterek, lub wad, 7. powołanie przez wykonawcę głównego koordynatora prac oraz koordynatorów prac elektrycznych i konstrukcyjnych, 8. powołanie przez Stowarzyszenie inspektorów nadzoru, 9. obowiązek zapewnienia przez Stowarzyszenie bieżącego nadzoru, odbioru wykonanych prac oraz regulowania płatności wynikających z faktur wystawianych przez Wykonawcę na zasadach określonych w umowie oraz współpraca z Wykonawcą, 10. że wynagrodzenie określone w projekcie umowy obejmuje oraz pokrywa wszelkie koszty związane z realizacją przedmiotu zamówienia, w szczególności: koszty zakupu, załadunku, transportu, rozładunku sprzętu, dostawy instalacji, prac instalacyjnych i montażowych, koszty uzgodnień, dodatkowych opinii i ekspertyz, ubezpieczenia Wykonawcy, wykonania inwentaryzacji, zabezpieczenia terenu realizacji prac, przygotowania instrukcji obsługi, eksploatacji i konserwacji, 11. trzydziestodniowy termin do zapłaty faktur (częściowej i końcowej), 12. warunki zmiany zasad płatności, jeżeli przed zakończeniem realizacji zamówienia Stowarzyszenie otrzyma indywidualną interpretację podatkową dotyczącą podatku od umów, która wskaże na konieczność zastosowania innej stawki podatku VAT niż wynikający oferty i umowy, 13. możliwość zmiany umowy w razie zmiany stawki VAT w przypadku zmiany lokalizacji/miejsca montażu instalacji, powodującej zmianę stawki podatku VAT. W projekcie umowy przewidziano również, że w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje się ogólnie obowiązujące przepisy w szczególności Kodeksu cywilnego, ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych. W zapytaniu ofertowym wskazano, że dla instalacji montowanych na budynkach prywatnych - stawka podatku VAT wynosi 8%, zaś dla instalacji montowanych na gruncie - stawka podatku VAT wynosi 23%, Na wypadek złożenia oferty, której wybór prowadziłby do powstania wobec Stowarzyszenia obowiązku podatkowego zgodnie z przepisami ustawy od towarów i usług, Stowarzyszenie w celu oceny takiej oferty dolicza do przedstawionej w niej ceny podatek od towarów i usług, który miałoby obowiązek rozliczyć zgodnie z tymi przepisami. Wykonawca, składając ofertę, winien poinformować Stowarzyszenie, czy wybór oferty będzie prowadzić do powstania u Zamawiającego obowiązku podatkowego, wskazując nazwę (rodzaj) towaru lub usługi, których dostawa lub świadczenie będzie prowadzić do jego powstania, wskazując ich wartość bez kwoty podatku. W pkt (…) formularza oferty przewidziano miejsce na oświadczenie wykonawcy ws. ew. obowiązku podatkowego po stronie Stowarzyszenia, który mógłby powstać w wyniku wykonania przedmiotu umowy. W umowie przewidziano, że ma być realizowana z uwzględnieniem treści zapytania ofertowego, opisu przedmiotu zamówienia oraz oferty wykonawcy. Wykonawca usług będzie podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. tj. z dnia 9 listopada 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2174) zwanej dalej ustawą, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy. Nabyty przez Stowarzyszenie montaż instalacji OZE w ocenie Stowarzyszenia na podstawie PKWiU 2008 powinien być sklasyfikowany przez wykonawcę w dziale 43 roboty budowlane specjalistyczne, w grupowaniach: 43.22.12.0 - Roboty związane z wykonywaniem instalacji cieplnych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. 43.21.10.2 - Roboty związane z wykonywaniem pozostałych instalacji elektrycznych. Pierwsze przeprowadzone postępowanie konkurencyjne rozpoczęte na podstawie zapytania ofertowego z dnia (...) r. nie doprowadziło do wyboru wykonawcy. Ogłoszenie zostało anulowane przez Stowarzyszenie. Stowarzyszenie rozpoczęło kolejne postępowanie konkurencyjne. W dniu (…) r. nowe zapytanie ofertowe Stowarzyszenia wraz z opisem przedmiotu zamówienia zostało opublikowane w bazie: (...). Do opisu przedmiotu zamówienia nie wprowadzono istotniejszych zmian w stosunku do pierwszego zapytania ofertowego z dnia (...) r. Zrezygnowano tylko (...). Zrezygnowano z (...). Przeredagowano również (...). W zmienionym zapytaniu ofertowym oraz w zmienionym projekcie umowy z wykonawcą doprecyzowano ponadto, że do zakresu zamówienia nie należy wykonanie dokumentacji projektowej. Do wykonawcy należy sporządzenie dokumentacji powykonawczej dla każdego budynku, ze wskazaniem elementów, określonych w Opisie Przedmiotu Zamówienia - Specyfikacji Technicznej Montażu, właściwej dla danej części zamówienia. 10. Świadczenie Stowarzyszenia realizowane na rzecz Mieszkańca. Stowarzyszenie ocenia, że usługę montażu instalacji OZE świadczoną przez Stowarzyszenie na rzecz Mieszkańców na podstawie PKWiU 2008 należy sklasyfikować jako: 43.22.12.0 - Roboty związane z wykonywaniem instalacji cieplnych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, 43.21.10.2 - Roboty związane z wykonywaniem pozostałych instalacji elektrycznych. W piśmie z 15 października 2019 r. Wnioskodawca wskazał, że kontrahenci Wnioskodawcy, którzy będą świadczyć usługi montażu instalacji OZE (instalacji fotowoltaicznych, solarnych oraz pomp ciepła CWU) w ramach opisanego we wniosku Projektu będą podatnikami, o którym mowa w art. 15 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. t.j. z dnia 9 listopada 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2174) zwanej dalej ustawą, u których sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy. Kontrahenci Wnioskodawcy nie wyświadczą wskazanych usług montażu instalacji OZE przed (...) r. Kontrahenci Wnioskodawcy nie dokonają wskazanych usług montażu instalacji OZE, przed (...) r. dla których obowiązek podatkowy powstanie, lub faktura zostanie wystawiona po (...) r. Kontrahenci Wnioskodawcy nie dokonają również wskazanych usług montażu instalacji OZE po (...) r., dla których faktura została wystawiona przed (...) r. Towary i usługi nabywane przez Wnioskodawcę w związku z realizacją Projektu są/będą wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych VAT tj. ujętych w klasyfikacji PKWiU: - 43.22.12.0 - Roboty związane z wykonywaniem instalacji cieplnych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych dla instalacji kolektorów słonecznych, pomp ciepła c. w. u., - 43.21.10.2 - Roboty związane z wykonywaniem pozostałych instalacji elektrycznych dla instalacji fotowoltaicznych. W piśmie z 2 stycznia 2020 r. Wnioskodawca wskazał, że instalacje solarne będą montowane: - w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2 (większość przypadków), - w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2, - na gruncie (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2), - na gruncie (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2), - na budynkach gospodarczych (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2), - na budynkach gospodarczych (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2), Instalacje fotowoltaiczne będą montowane: - w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2 (większość przypadków), - w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2, - na gruncie (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2), - na gruncie (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2), - na budynkach gospodarczych (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2), - na budynkach gospodarczych (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2), Pompy ciepła (CWU) (oddzielnie) będą montowane: - w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2 (większość przypadków), - w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2. Wskazane we wniosku instalacje fotowoltaiczne będą mikroinstalacjami, o których mowa w art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. z 2018 r., poz. 2389, z późn. zm.). Wnioskodawca nie dokona usług montażu fotowoltaicznych instalacji OZE, przed (...) r. Nie dokona również usług montażu fotowoltaicznych instalacji OZE, po (...) r. dla których obowiązek podatkowy powstanie przed (...) r. Wskazane we wniosku instalacje fotowoltaiczne (mikroinstalacje) będą użyteczne (spełniać będą funkcję użytkową) dla budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w rozumieniu art. 41 ust. 12a ustawy oraz będą funkcjonalnie związane z tym budownictwem. W budynkach dwumieszkaniowych i wielomieszkaniowych nie będzie mieszkań o powierzchni przekraczającej 150m2. W związku z powyższym zadano następujące pytania: 1. Czy otrzymane wpłaty pochodzące od Mieszkańców wniesione jako wkład do Projektu OZE i jako zapłata za usługę montażu instalacji OZE w na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem należy uznać za wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług przez Stowarzyszenie na rzecz Mieszkańców, które podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług? 2. Jaką stawkę podatku od towarów i usług należy zastosować do usługi montażu instalacji OZE świadczonej przez Stowarzyszenie na rzecz Mieszkańca w przypadku montażu na jednorodzinnym budynku mieszkalnym? 3. Jaką stawkę podatku od towarów i usług należy zastosować do usługi montażu instalacji OZE świadczonej przez Stowarzyszenie w przypadku montażu na budynku gospodarczym lub na gruncie? 4. Jaką stawkę podatku od towarów i usług należy zastosować do usługi montażu instalacji OZE świadczonej przez Stowarzyszenie w przypadku montażu na budynku mieszkalnym o dwóch mieszkaniach i na budynku wielomieszkaniowym? 5. Jaką stawkę podatku od towarów i usług należy zastosować do dotacji przyznanej Stowarzyszeniu na montaż instalacji OZE na rzecz Mieszkańców? 6. Czy przekazanie prawa własności instalacji OZE na rzecz Mieszkańców po upływie okresu trwałości Projektu podlega odrębnemu opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług? 7. Jak należy określić podstawę opodatkowania usługi montażu instalacji OZE, która będzie wykonywana przez Stowarzyszenie? 8. Kiedy powstanie obowiązek podatkowy dla usług świadczonych przez Stowarzyszenie na rzecz mieszkańców? 9. Czy Stowarzyszenie będzie mieć obowiązek dokumentowania fakturą VAT wpłat Mieszkańców w poczet ich wkładu do Projektu? 10. Czy Stowarzyszenie będzie mieć obowiązek ewidencjonowania na kasie rejestrującej oraz w rejestrze VAT wpłat Mieszkańców w poczet ich wkładu do Projektu? 11. Czy Stowarzyszenie będzie mieć obowiązek dokumentowania fakturą VAT oraz ewidencjonowania na kasie rejestrującej kwot wypłaconej na rzecz Stowarzyszenia dotacji? 12. Czy wykonawcy wyłonieni przez Stowarzyszenie w postępowaniu konkurencyjnym, którzy zrealizują montaż instalacji OZE będą traktowani jako podwykonawcy Stowarzyszenia (dla celów stosowania art. 17 ust. 1 pkt 8 w zw. z ust. 1h ustawy o podatku od towarów i usług), i tym samym czy Stowarzyszenie będzie zobowiązane stosować tzw. procedurę odwrotnego obciążenia określoną w art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku od towarów i usług? 13. Czy Stowarzyszenie będzie miało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od zakupu wszystkich towarów i usług nabywanych przez Stowarzyszenie na cele realizowanego Projektu? 14. Czy Stowarzyszenie będzie zobowiązane do zastosowania przepisów o tzw. pre-współczynniku? 15. Czy otrzymana dotacja oraz wpłata mieszkańca stanowią podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług w kwocie netto czy brutto? Zdaniem Wnioskodawcy, Ad 1. Zobowiązanie do zapłaty wkładu Mieszkańca do Projektu OZE w zamian za montaż instalacji OZE wykonywane będzie w ramach umowy (zawartej przez Mieszkańca ze Stowarzyszeniem). Wpłata Mieszkańca następować będzie w zamian za wykonanie usługi na jego rzecz. Usługa Stowarzyszenia ma charakter kompleksowy. Na kompleksową usługę Stowarzyszenia składać się będzie szereg świadczeń, w tym: (...). Należy przyjąć, że świadczenia te są ściśle ze sobą powiązane w ramach jednej kompleksowej usługi. Spełnienie ww. świadczeń przez Stowarzyszenia na rzecz Mieszkańca stanowi odpłatne świadczenie jednej kompleksowej usługi w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług. Świadczenie tej usługi na rzecz Mieszkańca rozciąga się w czasie i trwa aż do przeniesienia na własność Mieszkańca instalacji OZE umieszczonej na jego nieruchomości. Roboty budowlano - montażowe instalacji OZE wykonywane przez Stowarzyszenie na rzecz Mieszkańca są elementem dominującym tej kompleksowej usługi Stowarzyszenia. Kompleksową usługę Stowarzyszenia na gruncie PKWiU 2008 należy sklasyfikować jako: 43.22.12.0 - Roboty związane z wykonywaniem instalacji cieplnych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, 43.21.10.2 - Roboty związane z wykonywaniem pozostałych instalacji elektrycznych. Ad 2. Stosownie do art. 41 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. t.j. z dnia 9 listopada 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2174), stawka podatku od towarów i usług wynosi 22%, (z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i ust. 3, art. 122 i art. 129 ust. 1 ustawy). Natomiast, wg. art. 146aa pkt 1 ustawy, w okresie od dnia 1.1.2019 r. do końca roku następującego po roku, dla którego wartość relacji, o której mowa w art. 38a pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, jest nie większa niż 43% oraz wartość, o której mowa w art. 112aa ust. 5 tej ustawy, jest nie mniejsza niż - 6%, stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110, wynosi 23%. Ustawodawca przewidział preferencyjne opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi. Zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy, dla towarów i usług, wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy, stawka podatku wynosi 7%, z zastrzeżeniem ust. 12 i art. 114 ust. 1. W myśl art. 146aa ust. 1 pkt 2 ustawy, w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do końca roku następującego po roku, dla którego wartość relacji, o której mowa w art. 38a pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, jest nie większa niż 43% oraz wartość, o której mowa w art. 112aa ust. 5 tej ustawy, jest nie mniejsza niż 6% stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 2, art. 120 ust. 2 i 3 oraz tytule załącznika nr 3 do ustawy, wynosi 8%. Na podstawie z kolei art. 41 ust. 12 ustawy, (8%) stawkę podatku, o której mowa w ust. 2 tego przepisu, stosuje się również do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Przez budownictwo objęte społecznym programem mieszkaniowym rozumie się w szczególności obiekty budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych, oraz lokale mieszkalne w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) w dziale 12. Zgodnie z art. 2 pkt 12 ustawy przez obiekty budownictwa mieszkaniowego rozumie się budynki mieszkalne stałego zamieszkania sklasyfikowane w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w dziale 11; W odniesieniu do budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz lokali mieszkalnych przewidziano dodatkowe ograniczenia zastosowania 8% stawki podatku. W myśl art. 41 ust. 12b ustawy, do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym określonego w ust. 12a nie zalicza się: 1) budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 m2, 2) lokali mieszkalnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 150 m2. W przypadku budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz lokali mieszkalnych o powierzchni przekraczającej limity określone w ust. 12b stawkę podatku, o której mowa w ust. 2 art. 41 ustawy, stosuje się tylko do części podstawy opodatkowania odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej kwalifikującej do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w całkowitej powierzchni użytkowej (art. 41 ust. 12c ustawy). Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęć wymienionych w art. 41 ust. 12 ustawy. Należy odwołać się więc do potocznego rozumienia tych terminów. Według Słownika języka polskiego PWN, przez budowę należy rozumieć m.in. budowanie domu, mostu, drogi itp.; też: miejsce, gdzie trwają takie prace. Natomiast „budować” to znaczy m.in. wznosić jakiś obiekt. Pojęcie „modernizacja’' oznacza unowocześnienie i usprawnienie czegoś, natomiast termomodernizacja to modernizacja dotycząca ocieplenia budynku. Ponadto należy wskazać, że w uchwale z dnia 24 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 2/13 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził że „czynności wymienione w art. 41 ust. 12 ustawy, w tym pojęcie modernizacji, zostały wprowadzone do tej ustawy w rozumieniu przyjętym w języku powszechnym. W takim znaczeniu modernizacja oznacza unowocześnienie, ulepszenie, udoskonalenie, podniesienie standardu obiektu budowlanego lub jego części. Natomiast „przebudowa” to dokonywanie zmian w budowie czegoś, zmiana istniejącego stanu czegoś na inny (…). W znaczeniu słownikowym „remont” oznacza doprowadzenie jakiegoś budynku lub urządzenia do stanu używalności (…). Natomiast w świetle art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów (tj. z dnia 9 maja 2018 r. Dz.U. z 2018 r. poz. 966), przez przedsięwzięcie termomodernizacyjne rozumie się przedsięwzięcie, którego przedmiotem jest m. in: ,,a) ulepszenie, w wyniku którego następuje zmniejszenie zapotrzebowania na energię dostarczaną na potrzeby ogrzewania i podgrzewania wody użytkowej oraz ogrzewania do budynków mieszkalnych, budynków zbiorowego zamieszkania oraz budynków stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego służących do wykonywania przez nie zadań publicznych, b) ulepszenie, w wyniku którego następuje zmniejszenie strat energii pierwotnej w lokalnych sieciach ciepłowniczych oraz zasilających je lokalnych źródłach ciepła, jeżeli budynki wymienione w lit. a, do których dostarczana jest z tych sieci energia, spełniają wymagania w zakresie oszczędności energii, określone w przepisach prawa budowlanego, lub zostały podjęte działania mające na celu zmniejszenie zużycia energii dostarczanej do tych budynków, (...) d) całkowita lub częściowa zamiana źródeł energii na źródła odnawialne lub zastosowanie wysokosprawnej kogeneracji;” Ustawa o podatku od towarów i usług we wspomnianym przepisie art. 41 ust. 12a, odwołuje się do Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych, która stanowi usystematyzowany wykaz obiektów budowlanych. Zatem, dla celów podatku od towarów i usług stosuje się przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz. U. Nr 112, poz. 1316, z późn. zm.), stanowiącego usystematyzowany wykaz obiektów budowlanych. Zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia, budynki to: zadaszone obiekty budowlane wraz z wbudowanymi instalacjami i urządzeniami technicznymi, wykorzystywane dla potrzeb stałych. Natomiast budynki mieszkalne to obiekty budowlane, których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. W przypadku, gdy mniej niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne, budynek taki klasyfikowany jest jako niemieszkalny, zgodnie z jego przeznaczeniem. Według podziału obiektów budowlanych na sekcje i działy w PKOB, w dziale 11 mieszczą się budynki mieszkalne, natomiast w dziale 12 budynki niemieszkalne. Dział 11 PKOB obejmuje trzy grupy: Budynki mieszkalne jednorodzinne - 111, Budynki o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe - 112, Budynki zbiorowego zamieszkania - 113. Reasumując warunkiem zastosowania 8% stawki, na podstawie art. 41 ust. 12 ustawy, jest spełnienie dwóch przesłanek. Po pierwsze; zakres wykonywanych czynności musi dotyczyć budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy budynków lub ich części. Po drugie; budynki lub ich części, których dotyczą ww. czynności, muszą być zaliczane do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Natomiast w przypadku budownictwa nieobjętego społecznym programem mieszkaniowym (budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 m2 oraz lokali mieszkalnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 150 m2), preferencyjną stawkę VAT w wysokości 8% stosuje się tylko do części podstawy opodatkowania odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej kwalifikującej te obiekty do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w całkowitej powierzchni użytkowej. Z uregulowań zawartych w ustawie Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz.U. Nr 89, poz. 414) t.j. z dnia 7 czerwca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202), wynika, że pod pojęciem obiektu budowlanego rozumie się budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych; budynkiem natomiast jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 1 i pkt 2 prawa budowlanego). Oznacza to, że stawka preferencyjna, przewidziana ww. przepisami art. 41 ust. 12 w zw. z art. 41 ust. 2 i art. 146aa pkt 2 ustawy, dotyczy czynności tam wymienionych wykonywanych wyłącznie w budynkach, rozumianych jako obiekty budowlane wraz z wbudowanymi w bryle budynku instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania go zgodnie z jego przeznaczeniem. Stawki tej ustawodawca nie przewidział dla ww. czynności wykonywanych poza tymi obiektami, w tym również dotyczących elementów infrastruktury towarzyszącej budownictwu mieszkaniowemu. Do usług, wykonywanych poza bryłą budynków oraz w budynkach niemieszkalnych zastosowanie ma podstawowa stawka podatku w wysokości 23%, zgodnie z art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a pkt 1 oraz art. 146aa pkt 1 ustawy. Zatem, obniżoną stawkę podatku w wysokości 8% stosuje się do czynności wymienionych w art. 41 ust. 12 ustawy, wykonywanych w obiektach budowlanych lub w ich częściach zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Z opisu zdarzeń przyszłych wynika, że montaż instalacji OZE będzie wykonywany w budynkach należących do Mieszkańców - osób prywatnych. Instalacje dotyczące Mieszkańców dokonywane będą na/w budynkach mieszkalnych, sklasyfikowanych według PKOB w dziale 111 jednorodzinne budynki mieszkalne oraz dziale 112 budynki o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe. Instalacje dotyczące mieszkańców będą instalowane w/na budynkach mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa nie przekracza 300 m2 oraz przekraczających 300 m2. Natomiast elementy składowe montażu instalacji będą umieszczone w różnych miejscach: 1) na budynkach mieszkalnych - sklasyfikowanych według PKOB w dziale 111 budynki mieszkalne, oraz dziale 112 budynki o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe. 2) poza bryłą budynków, np. na budynku gospodarczym, na garażu (symbol PKOB 1242) lub stelażu w ogrodzie. W sytuacji gdy realizowana w ramach Projektu usługa montażu instalacji OZE będzie wykonywana na jednorodzinnych budynkach mieszkalnych, które zaliczane są do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym o powierzchni użytkowej nieprzekraczającej 300 m2 wówczas będzie ona opodatkowana 8% stawką podatku VAT, zgodnie z art. 41 ust. 12 w zw. z art. 146aa pkt 2 ustawy. Tym samym, wpłaty mieszkańców dokonywane na poczet montażu instalacji na ww. jednorodzinnych budynkach mieszkalnych będą opodatkowane 8% stawką podatku VAT. Natomiast, w sytuacji gdy, realizowana w ramach Projektu OZE usługa montażu instalacji OZE będzie wykonywana na jednorodzinnych budynkach mieszkalnych o powierzchni użytkowej przekraczającej 300 m2, to preferencyjną stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 8% stosuje się tylko do części podstawy opodatkowania odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej kwalifikującej te obiekty do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w całkowitej powierzchni użytkowej, zaś w części odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego w ogólnej powierzchni budynku, przekraczającej 300 m2 będzie opodatkowana podstawową 23% stawką podatku od towarów i usług. Ad 3. W przypadku montażu instalacji OZE poza bryłą budynków mieszkalnych, np. na budynku gospodarczym, na garażu, słupie lub stelażu w ogrodzie, jako wykonywana poza bryłą budynku mieszkalnego, nie będzie mogła korzystać z preferencyjnej stawki w wysokości 8%, o której mowa w art. 41 ust. 12 ustawy i będzie opodatkowana według stawki 23%, na podstawie art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146aa pkt 1 ustawy. Zatem, wpłaty mieszkańców dokonywane na poczet montażu instalacji poza bryłą takiego budynku będą opodatkowane stawką podatku w wysokości 23%. W przypadku montażu solarnej instalacji OZE poza bryłą budynków mieszkalnych, np. na budynku gospodarczym, na garażu, słupie lub stelażu w ogrodzie, (poza bryłą budynku mieszkalnego), nie będzie można korzystać z preferencyjnej stawki w wysokości 8%, o której mowa w art. 41 ust. 12 ustawy. Usługa będzie opodatkowana według stawki 23%, na podstawie art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146aa pkt 1 ustawy. Zatem, wpłaty mieszkańców dokonywane na poczet montażu instalacji solarnej poza bryłą takiego budynku będą opodatkowane stawką podatku w wysokości 23%. W przypadku montażu fotowoltaicznej instalacji OZE poza bryłą budynków mieszkalnych, np. na budynku gospodarczym, na garażu, słupie lub stelażu w ogrodzie, (poza bryłą budynku mieszkalnego), będzie można skorzystać z preferencyjnej stawki w wysokości 8%, o której mowa w art. 41 ust. 12 w zw. z art. 146aa pkt 1 ustawy z zastrzeżeniem przepisu art. 12b i 12c ustawy. Montowane instalacje fotowoltaiczne mieszczą się bowiem w definicji „mikroinstalacji”, określonej przepisem art. 2 pkt 19 ustawy o odnawialnych źródłach energii z dnia 20 lutego 2015 r. tj. z dnia 29 listopada 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2389). Montowane instalacje fotowoltaiczne będą również użyteczne (będą spełniać funkcję użytkową) dla budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w rozumieniu art. 41 ust. 12a ustawy oraz będą funkcjonalnie związane z tym budownictwem. Zatem, wpłaty mieszkańców dokonywane na poczet montażu instalacji poza bryłą takiego budynku, co do zasady, będą opodatkowane stawką podatku w wysokości 8%. W sytuacji gdy realizowana w ramach Projektu usługa montażu fotowoltaicznej instalacji OZE będzie funkcjonalnie związana z jednorodzinnymi budynkami mieszkalnymi, które zaliczane są do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym o powierzchni użytkowej nieprzekraczającej 300 m2 wówczas będzie ona opodatkowana 8% stawką podatku VAT, zgodnie z art. 41 ust. 12 w zw. z art. 146aa pkt 2 ustawy. Tym samym, wpłaty mieszkańców dokonywane na poczet montażu takich instalacji fotowoltaicznych będą opodatkowane 8% stawką podatku VAT. Natomiast, w sytuacji gdy, realizowana w ramach Projektu OZE usługa montażu fotowoltaicznej instalacji OZE będzie funkcjonalnie związana z jednorodzinnymi budynkami mieszkalnymi o powierzchni użytkowej przekraczającej 300 m2, to preferencyjną stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 8% stosuje się tylko do części podstawy opodatkowania odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej kwalifikującej te obiekty do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w całkowitej powierzchni użytkowej, zaś w części odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego w ogólnej powierzchni budynku, przekraczającej 300 m2 będzie opodatkowana podstawową 23% stawką podatku od towarów i usług.” Ad 4. W przypadku gdy usługa montażu instalacji OZE w ramach Projektu OZE będzie wykonywana na budynkach mieszkalnych o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowych, które zaliczane są do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym, stawka podatku VAT wynosi 8% (art. 41 ust. 12 w zw. z art. 146aa pkt 2 ustawy). Tym samym, wpłaty Mieszkańców dokonywane na poczet montażu instalacji na ww. budynkach mieszkalnych o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowych będą opodatkowane 8% stawką podatku VAT. Ad 5. Podatek od towarów i usług od dotacji opisanych w zdarzeniach przyszłych powinien być określony według stawki właściwej dla czynności której ta dotacja dotyczy, a więc według stawki właściwej dla danej konkretnej kompleksowej usługi montażu instalacji OZE, która zostanie wykonana przez Stowarzyszenie na rzecz danego Mieszkańca. Ad 6. Z opisu zdarzeń przyszłych wynika, że po upływie okresu trwania Projektu OZE, instalacja OZE zostanie przekazana Mieszkańcowi na własność. Należy przyjąć, że przeniesienie własności Instalacji OZE na rzecz Mieszkańca po zakończeniu okresu trwałości Projektu nie będzie stanowić odrębnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Będzie ostatnim elementem kompleksowej usługi montażu instalacji OZE świadczonej przez Stowarzyszenie na rzecz Mieszkańca. Będzie końcowym elementem tej kompleksowej usługi. W konsekwencji, po opodatkowaniu wpłat dokonanych przez Mieszkańców z tytułu wkładu własnego w kosztach montażu instalacji OZE oraz po opodatkowaniu kwoty otrzymanej dotacji, Stowarzyszenie nie ma obowiązku odrębnego opodatkowania podatkiem od towarów i usług przekazania Mieszkańcom własności instalacji OZE po upływie okresu trwałości Projektu. Ad 7. Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy, należy przyjąć, że podstawą opodatkowania z tytułu kompleksowej usługi montażu instalacji OZE na rzecz Mieszkańca będzie zarówno kwota należna w postaci wpłat (wkładu) od Mieszkańca jak i dotacja, którą Stowarzyszenie otrzyma na sfinansowanie tego montażu. Stosownie do wspomnianego art. 29a ust. 1 ustawy, podstawą opodatkowania, (z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5 ustawy), jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Zgodnie z art. 29a ust. 6 ustawy, podstawa opodatkowania obejmuje: 1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku; 2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy. Z tego przepisu wynika m.in. że podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi wynagrodzenie, które usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku. Dla określenia, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są czy też nie są opodatkowane istotne są szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele realizowanego dofinansowania. Kryterium uznania dotacji za stanowiącą podstawę opodatkowania jest stwierdzenie, że dotacja dokonywana jest w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje nie dające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 29a ust. 1 ustawy. W dużym stopniu ocena dofinansowania w świetle art. 29a ust 1 ustawy sprowadza się więc do oceny czy ma ono charakter cenotwórczy i czy ma bezpośredni związek z usługą. Cytowany powyżej przepis art. 29a ust. 1 ustawy stanowi odzwierciedlenie art. 73 ww. Dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Według tego przepisu Dyrektywy, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia. Kluczem do wykładni art. 29a ust. 1 ustawy jest wyjaśnienie pojęcia „subwencja bezpośrednio związana z ceną”. Dla wyjaśnienia tego zwrotu istotne znaczenie ma orzecznictwo TSUE. W szczególności wyroki w sprawach C-184/00 Office des products wallons ASBL p-ko Belgii oraz C-353/00 Keeping Newcastle Warm Ltd. v. Commisioners of Customs and Excise. W wyroku C-184/00 Trybunał podał, że w celu ustalenia, czy dotacja stanowi wynagrodzenie, cena towarów i usług musi, co do zasady, być ustalana nie później, niż w momencie zdarzenia podlegającego opodatkowaniu. Zobowiązanie do zapłaty dotacji dokonane przez osobę, która jej udziela, rodzi korelat, jakim jest prawo beneficjenta do jej otrzymania, ponieważ dokonał on świadczenia podlegającego opodatkowaniu (dotacja została wypłacona z powodu że wyświadczył określoną usługę). Ten związek pomiędzy dotacją a ceną musi być jednoznacznie widoczny na podstawie indywidualnej analizy okoliczności stanowiących podstawę wypłaty tego wynagrodzenia. Z drugiej strony nie jest konieczne, aby cena towarów lub usług bądź część tej ceny została ustalona. Wystarczy by możliwe było jej ustalenie. Cena jaką płaci nabywca musi być ustalana w taki sposób, że zmniejsza się ona w proporcji do dotacji przyznanej sprzedawcy towarów lub świadczącemu usługi, co zatem stanowi element ustalenia ceny, jakiej żąda ten ostatni. Trybunał w sprawie C-184/00 podał belgijskiemu sądowi odsyłającemu szereg wskazówek, stwierdzając, że sąd krajowy musi zbadać obiektywnie, czy fakt, że dotacja jest wypłacana sprzedawcy lub świadczącemu pozwala mu sprzedawać towary lub świadczyć usługi po cenie niższej, niż musiałby on żądać w braku takiej dotacji. Zdaniem Trybunału nie jest zwłaszcza konieczne, by dotacja odpowiadała bezpośrednio zmniejszeniu ceny dostarczanych towarów, wystarczy by relacja pomiędzy zmniejszeniem ceny a dotacją, która może być wyrażona ryczałtowo, była istotna. W wyroku C-353/00 TSUE wyraził pogląd, że niezależnie od tego, czy dofinansowanie spełnia warunek bezpośredniego związku z ceną, czy też nie spełnia takiego warunku, zwiększać będzie podstawę opodatkowania, jeśli osoba trzecia (także organ władzy publicznej) wpłaca pewną kwotę pieniędzy na poczet usług świadczonych na rzecz osoby fizycznej. Orzeczenie to dotyczyło dopłat wypłacanych firmie zajmującej się usługami związanymi z doradztwem w dziedzinie energetyki. Związek dotacji z ceną nie został szczegółowo przeanalizowany w tym wyroku. Szersze uwagi na ten temat znalazły się natomiast w opinii rzecznika generalnego oraz pisemnym stanowisku rządu Wielkiej Brytanii, które zaaprobował Trybunał. Jak wskazał rzecznik, dotacje mogą mieć różną formę i charakter. Zwykle przez dotacje (subwencje) rozumie się sumy wypłacane danemu podmiotowi z funduszy publicznych w interesie ogólnym. W praktyce dotacje mogą mieć postać dopłat ogólnych do działalności przedsiębiorstwa (i wówczas nie podlegają opodatkowaniu) albo też stanowić subsydia do konkretnych dostaw lub usług danego przedsiębiorstwa, umożliwiając nabycie ich ostatecznemu odbiorcy po niższej cenie (lub w ogóle bez odpłatności z jego strony). W tym ostatnim przypadku podlegają podatkowi od towarów i usług. Tego rodzaju dotacje występowały właśnie w sprawie C-353/00 Keeping Newcastle Warm Ltd. v. Commisioners of Customs and Excise. Istniał bezpośredni związek pomiędzy usługami podatnika a otrzymywanymi dotacjami (dotacje były korelatem usług i wypłacano je tylko w razie wyświadczenia tych usług; również kwotowo zależały od liczby usług). Wpływ na cenę również był oczywisty: ostateczny odbiorca nie musiał płacić za usługę właśnie z powodu pokrycia jej dotacją. Mimo, że dotacje oczywiście wpływały na działalność przedsiębiorstwa i w sensie ekonomicznym pokrywały część kosztów jego funkcjonowania, przede wszystkim były one związane z ceną. Dlatego też nie można było ich traktować jako pozostających poza podatkiem VAT. W wyroku TSUE w sprawie C-144/02 Komisja Europejska p-ko RFN, przyjęto, że do podstawy opodatkowania podatkiem VAT zalicza się, w przypadkach które określa obecnie art. 73 dyrektywy 2006/112, m.in. przyznane podatnikom subwencje bezpośrednio związane z ceną dostawy lub świadczenia. Przepis ten zmierza do obciążenia podatkiem VAT całej wartości towarów lub usług, a przez to również do uniknięcia zmniejszenia przychodu z podatku na skutek przyznania subwencji. TSUE wskazywał wielokrotnie, że aby subwencja była uznana za bezpośrednio związaną z ceną danej transakcji, powinna ona być przyznawana konkretnie podmiotowi subwencjonowanemu po to, by dostarczał on określony towar lub wykonywał określoną usługę. Jedynie w tym przypadku subwencja może być uznana za świadczenie wzajemne względem dostawy towaru lub świadczonej usługi, a w związku z tym podlegać opodatkowaniu (np. pkt 28 ww. ww. wyroku TSUE C-144/02). Reasumując dotacja będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdy dzięki niej świadczenie będzie mieć niższą cenę o konkretną kwotę, natomiast bezpośredni wpływ na cenę usługi zachodzi wtedy, gdy da się przyporządkować dotację konkretnej usłudze i jednocześnie dofinansowuje ona sprzedaż tych usług. W opisanych zdarzeniach przyszłych Projekt OZE będzie finansowany ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa w 60% kosztów kwalifikowanych, a Mieszkaniec zobowiązuje się do partycypacji w kosztach co najmniej w wysokości 40% kosztów kwalifikowanych. Dotacja ta nie jest przeznaczona ogólnie na pokrycie kosztów działalności Stowarzyszenia, ale na realizację zakresu rzeczowego Projektu, czyli na pokrycie wydatków na zakup i montaż urządzeń. Ma to docelowo doprowadzić do osiągnięcia wskaźników produktu i rezultatu założonych w Projekcie. Występuje zatem bezpośredni związek między usługą montażu instalacji OZE świadczoną przez Stowarzyszenie a otrzymaną dotacją. Występują określone wg docelowych parametrów świadczenia w zamian za określone wynagrodzenie, a dotacja przeznaczona na dofinansowanie projektu ma charakter cenotwórczy. Przyrzeczone Stowarzyszeniu środki nie będą mogły być przeznaczone na jego ogólną działalność, ale tylko i wyłącznie na określone działanie, tj. wykonanie instalacji o konkretnych parametrach. Świadczenie to jest więc ściśle i bezpośrednio związane ze świadczoną usługą wykonania instalacji. Dotacja ma wreszcie bezpośredni wpływ na cenę usługi. Zachodzi bowiem wyraźna ekonomiczna zależność pomiędzy dotacją a ceną wykonanej usługi. Należy więc uznać, iż kwota wpłaty Mieszkańca z tytułu realizacji usług świadczonych przez Stowarzyszenie, z uwagi na przyznane dofinansowanie, będzie niższa od kwoty, jaką Stowarzyszenie byłoby zmuszone zażądać od mieszkańca, gdyby przedmiotowego dofinansowania nie było. Reasumując, należy stwierdzić, że podstawą opodatkowania z tytułu świadczonych przez Stowarzyszenie usług montażu instalacji OZE będzie nie tylko kwota należna, w postaci wpłaty (wkładu) Mieszkańca na podstawie umowy ze Stowarzyszeniem (z wyłączeniem podatku od towarów i usług), ale również i dotacja otrzymana przez Stowarzyszenie w ramach RPO Województwa na realizację Projektu OZE (z wyłączeniem podatku od towarów i usług). Ad 8. Wpłaty Mieszkańców (z wyłączeniem podatku) stanowią podstawę opodatkowania podatkiem VAT i należy je traktować jako zaliczki (100%). Obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstanie z chwilą otrzymania kwoty ustalonej w umowie zawartej pomiędzy Mieszkańcem a Stowarzyszeniem. Zgodnie z art. 19a ust. 8 ustawy, jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Wpłatę dokonywaną przez Mieszkańca należy uznać za zaliczkę na poczet świadczonej usługi montażu instalacji OZE, której zakończenie nastąpi po upływie okresu trwałości projektu, wraz z przeniesieniem własności instalacji na rzecz Mieszkańca. Z kolei uzyskanie dotacji opisanej w zdarzeniach przyszłych rodzi obowiązek podatkowy z chwilą otrzymania całości lub części tej dotacji, niezależnie od tego, czy wpływ środków nastąpi: 1. przed wykonaniem usługi montażu instalacji OZE przez Stowarzyszenie czy też 2. po tym zdarzeniu. Wynika to z brzmienia art. 19a ust. 5 pkt 2 ustawy, który stanowi, że obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstaje z chwilą otrzymania całości lub części dotacji, subwencji lub innych dopłat o podobnym charakterze. Przez datę otrzymania dotacji należy rozumieć datę wpływu środków finansowych na rachunek bankowy Stowarzyszenia. O obowiązku podatkowym nie decyduje zatem sam fakt przyznania, ewentualnie zatwierdzenia wniosku o płatność dotacji. W opisanych zdarzeniach przyszłych, obowiązek podatkowy powstanie w odniesieniu do otrzymanej kwoty (art. 19a ust 6 ustawy). Ad 9. Z przepisu art. 106b ust. 1 ustawy wynika, że podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż na rzecz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą (w szczególności; na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem). Na podstawie z kolei art. 106b ust. 3 ustawy, (tylko) na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą: a) sprzedaż w rozumieniu art. 2 pkt 22 ustawy (z wyjątkiem czynności, o których mowa w art. 19 ust. 5 pkt 4 ustawy), oraz otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem tych czynności (z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów) - jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ww. art. 106b ust. 1 ustawy; b) sprzedaż zwolnioną przedmiotowo, jak i korzystającą ze zwolnienia uwarunkowanego wielkością osiąganych obrotów; - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty. Wynika z tego, że - co do zasady - podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika. Generalnie ustawodawca nie nakłada natomiast na podatników obowiązku wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż na rzecz nie-podatników, albo sprzedaż zwolnioną od podatku. Nie ma takiego obowiązku chyba że wystąpią przesłanki wskazane w art. 106b ust. 3 ustawy, tj. nabywca wystąpi w przepisanym terminie z żądaniem wystawienia faktury. Zgodnie z art. 106i ustawy, fakturę wystawia się nie później niż 15-tego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę, z zastrzeżeniem ust. 2-8 tego przepisu. Jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, (o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4 ustawy), fakturę wystawia się nie później niż 15-tego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymano całość lub część zapłaty od nabywcy (art. 106i ust. 2 ustawy). W przypadku więc gdy Stowarzyszenie kosztami lub częścią kosztów w postaci należnego podatku VAT do zapłaty od otrzymanej dotacji na realizację Projektu zdecydowałaby się obciążyć Mieszkańców, to wówczas podstawę opodatkowania z tytułu montażu instalacji OZE stanowić będzie zarówno wpłata wkładu własnego mieszkańca oraz równowartość całości lub części podatku należnego VAT od dofinansowania ze środków zewnętrznych na realizację projektu - wszystko to z wyłączeniem podatku. Zatem, w przypadku żądania wystawienia faktury zgłoszonego w przepisanym terminie, całość kwoty należnej od Mieszkańca Stowarzyszenie winno udokumentować fakturą. Z opisu zdarzeń przyszłych wynika, że Mieszkaniec przyjmuje zobowiązanie umowne do partycypacji w kosztach realizacji Projektu, poprzez zapłatę odpowiedniej kwoty Stowarzyszeniu. Wkład własny Mieszkańca płatny jest - po przeprowadzeniu przez Stowarzyszenie postępowania konkurencyjnego na realizację Projektu i po wyborze wykonawcy - w terminie określonym w umowie z Mieszkańcem. Oznacza to, że Mieszkaniec zapłaci Stowarzyszeniu zaliczkę (100%) na poczet nie wykonanej jeszcze usługi montażu instalacji OZE. W sytuacji gdy nabywca zażąda wystawienia faktury, wówczas Stowarzyszenie ma obowiązek wystawić fakturę na zaliczkę otrzymaną uwzględniając dane z art. 106f ust. 1 ustawy. Jeżeli więc Mieszkaniec - zgodnie z zawartą umową - dokona wpłaty całej kwoty związanej z realizowaną usługą przed jej wykonaniem i zażąda wystawienia faktury wówczas Stowarzyszenie jest zobowiązane wystawić fakturę zawierającą dane z art. 106f ustawy, bowiem w tej sytuacji dojdzie do zapłaty zaliczki. Jednocześnie jeżeli fakturą zaliczkową (fakturami zaliczkowymi) podatnik udokumentował już całą należność, po dokonaniu towaru czy wykonaniu usługi nie wystawia się już faktury końcowej. Ad 10. W przepisie art. 111 ust. 1 ustawy uregulowano obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących. Zgodnie z tym przepisem, podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących. Powyższy przepis określa generalną zasadę, z której wynika, że obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej dotyczy wszystkich podatników, którzy dokonują sprzedaży na rzecz określonych w nim odbiorców, tj. osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (oraz rolników ryczałtowych). Na podstawie art. 111 ust. 8 ustawy, minister właściwy do spraw finansów publicznych może zwolnić, w drodze rozporządzenia, na czas określony, niektóre grupy podatników oraz niektóre czynności z obowiązku, o którym mowa w ust. 1, oraz określić warunki korzystania ze zwolnienia, mając na uwadze interes publiczny, w szczególności sytuację budżetu państwa (...). Od dnia 1 stycznia 2019 r. kwestie dotyczące zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy użyciu kas rejestrujących niektórych czynności i niektórych grup podatników oraz terminów rozpoczęcia prowadzenia tej ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących reguluje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. z 2018 r., poz. 2519), zwane dalej rozporządzeniem. W myśl § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2019 r., zwalnia się z obowiązku ewidencjonowania w danym roku podatkowym, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2021 r., czynności wymienione w załączniku do rozporządzenia. W części II załącznika do ww. rozporządzenia - sprzedaż dotycząca szczególnych czynności - w pozycji 37 wymieniono świadczenie usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, jeżeli świadczący usługę otrzyma w całości zapłatę za wykonaną czynność za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo- kredytowej, której jest członkiem), a z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła. Niezależnie od wysokości osiągniętych obrotów czy też świadczonych czynności ustawodawca wykluczył jednak z prawa do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania sprzedaż usług i towarów, które szczegółowo zostały określone w § 4 powołanego rozporządzenia. Z powyższego wynika, że aby Stowarzyszenie miało możliwość skorzystać z prawa do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu przy zastosowaniu kasy rejestrującej na podstawie § 2 ust. 1 w powiązaniu z poz. 37 załącznika do ww. rozporządzenia muszą łącznie zostać spełnione następujące warunki: 1/ Stowarzyszenie otrzyma w całości zapłatę za usługę za pośrednictwem poczty lub banku na rachunek bankowy; 2/ z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła; 3/ Stowarzyszenie nie dokonuje dostaw towarów, ani nie świadczy usług określonych w § 4 rozporządzenia. Prawo do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących na mocy § 2 ust. 1 w powiązaniu z poz. 37 załącznika do ww. rozporządzenia, przysługuje więc w sytuacji, gdy zapłata za świadczone usługi w całości następuje za pośrednictwem poczty lub banku na rachunek bankowy podatnika. Istotne jest, aby było możliwe zidentyfikowanie transakcji, której zapłata dotyczy. Wyrażenie „w całości” odnosi się do poszczególnych usług świadczonych przez podatnika. Reasumując, w sytuacji, gdy Mieszkańcy dokonujący wpłat będą osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej, a wpłata wnoszona będzie w całości za pośrednictwem banku, bądź poczty na wyodrębniony rachunek bankowy Stowarzyszenia oraz z prowadzonej ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynikać będzie jakiej konkretnie czynności dotyczy, Stowarzyszenie będzie miało prawo do zwolnienia z obowiązku jej ewidencjonowania przy zastosowaniu kasy rejestrującej na podstawie § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, w powiązaniu z poz. 37 załącznika do ww. rozporządzenia. Zgodnie z przepisem art. 109 ust. 3 ustawy podatnicy, (z wyjątkiem podatników wykonujących wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 oraz podatników, u których sprzedaż jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 lub 9), są obowiązani prowadzić ewidencję zawierającą dane niezbędne do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej oraz informacji podsumowującej. Ewidencja powinna zawierać w szczególności dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokości kwoty podatku należnego, korekt podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżającej kwotę podatku należnego, korekt podatku naliczonego, kwoty podatku podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu, a także inne dane służące identyfikacji poszczególnych transakcji, w tym numer, za pomocą którego kontrahent jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej. W celu wypełnienia wymagań określonych przepisem art. 109 ust. 3 ustawy podatnicy dokonujący sprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (która nie wymaga dokumentowania fakturami) i jednocześnie niezobowiązani do prowadzenia ewidencji za pomocą kas rejestrujących prowadzą uproszczoną ewidencję sprzedaży polegającą na ewidencjonowaniu kwoty brutto utargu za dany miesiąc i następnie od kwoty tej wyliczają należny VAT. W tym celu konieczne jest ewidencjonowanie każdej sprzedaży (z oznaczeniem zastosowanej stawki podatku) w celu określenia kwoty utargu za dany dzień, a następnie zbiorczo za dany miesiąc z podziałem według zastosowanych stawek podatku. Zasady te odnoszą się do przypadku opisanego w zdarzeniach przyszłych. Ad 11. W opisach zdarzeń przyszłych, przekazywana Stowarzyszeniu dotacja będzie miała bezpośredni wpływ na cenę usługi świadczonej przez Stowarzyszenie. Zwiększą obrót, o którym mowa w art. 29a ust. 1 ustawy i podlegać będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług. Jeśli przyjąć, że przekazanie Stowarzyszeniu dotacji nie stanowi zapłaty z tytułu sprzedaży w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług dokonywanej przez Stowarzyszenie na rzecz Mieszkańców, to samego w sobie wpływu dotacji nie należy dokumentować fakturą. Tego typu czynność potwierdza się innymi dokumentami, np. notą księgową zawierającą wartość brutto dopłaty lub innym dowodem księgowym w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2016 r., poz. 1047, z późn. zm.). Odnosząc się do kwestii prawidłowego dokumentowania otrzymanej dotacji w rejestrze VAT (w tym także w celu późniejszego przesłania pliku JPK) należy wskazać, że od dnia 1 stycznia 2014 r. nie obowiązuje już przepis art. 106 ust. 7 ustawy umożliwiający podatnikom dokumentowanie określonych nim czynności za pomocą faktur wewnętrznych. Oznacza to, że w aktualnym stanie prawnym, w przypadku otrzymanych dotacji, taką podstawą może być odpowiedni (zasadniczo dowolny) dowód, który te czynności będzie odzwierciedlać. Odejście od obowiązku dokumentowania wskazanych w uchylonym przepisie art. 106 ust. 7 ustawy czynności fakturami wewnętrznymi, oznacza możliwość prowadzenia przez podatnika dowolnej dokumentacji, która takie czynności będzie odzwierciedlać. Podatnicy nadal mogą wystawiać faktury wewnętrzne, jeśli taka będzie ich wola. Nie ma też przeszkód, aby ww. czynność była rozliczona na podstawie dowodu księgowego, który będzie zawierał wszystkie dane, które w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2013 r. zawierała faktura wewnętrzna. Ad 12. W stanie prawnym obowiązującym na dzień złożenia niniejszego wniosku podatnikami podatku od towarów i usług są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi wymienione w załączniku nr 14 do ustawy (art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy), jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki: 1/ usługodawcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9, 2/ usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Gdy warunki te są spełnione i świadczona usługa wymieniona została w Załączniku nr 14 do ustawy, usługodawca nie rozlicza podatku należnego (art. 17 ust. 2 ustawy). Rozliczenie podatku należnego dot. nabywanej usługi należy do usługobiorcy. Pod pozycjami 2-48 załącznika nr 14 do ustawy wymieniono szereg szeroko rozumianych usług budowlanych. W odniesieniu do tych usług, przewidziano dodatkowy warunek zastosowania zasad rozliczania podatku od towarów i usług w ramach „odwrotnego obciążenia”. Odwrotne obciążenie do tych usług stosuje się, jeżeli usługodawca świadczy te usługi budowlane jako podwykonawca (art. 17 ust. 1h ustawy). Lista usług budowlanych objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia ma charakter zamknięty. Usługi na liście zidentyfikowano przy pomocy Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU 2008). Tylko konkretne usługi sklasyfikowane pod danym symbolem, wymagają rozliczania podatku na zasadzie odwrotnego obciążenia. Reasumując, mechanizm polegający na przerzuceniu obowiązku rozliczenia podatku od towarów i usług na podatnika, na rzecz którego świadczona jest usługa budowlana wymieniona w załączniku nr 14 do ustawy w poz. 2-48 znajduje zastosowanie, jeżeli usługodawcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i ust. 9, natomiast usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Przy czym - zgodnie z art. 17 ust. 1h ustawy - mechanizm ten ma zastosowanie, jeżeli usługodawca świadczy te usługi jako podwykonawca. Natomiast transakcje, których przedmiotem jest świadczenie wymienionych w załączniku nr 14 do ustawy usług budowlanych, realizowane przez wykonawcę (generalnego wykonawcę) na rzecz inwestora podlegają opodatkowaniu według zasad ogólnych, tj. podatek od towarów i usług rozliczany jest przez wykonawcę (generalnego wykonawcę), natomiast inwestor (co do zasady) otrzymuje fakturę na kwotę należności za wykonane usługi zawierającą podatek. W przypadku inwestorów niebędących podatnikami faktura wystawiana jest tylko na żądanie uprawnionego. Ustawa o podatku od towarów i usług nie definiuje pojęcia „podwykonawca”, w związku z tym sięgnąć należy do potocznego znaczenia. Według internetowego wydania Słownika języka polskiego PWN, podwykonawca to firma lub osoba wykonująca pracę na zlecenie głównego wykonawcy. Z kolei przy dalszych „podzleceniach” przyjąć należy, że podwykonawca zlecający jest - w stosunku do swojego z kolei podwykonawcy - głównym wykonawcą swojego zakresu prac (i w konsekwencji rozliczy „podzlecone usługi budowlane na zasadzie odwrotnego obciążenia). Należy więc stwierdzić, że mechanizm odwrotnego obciążenia ma zastosowanie przy rozliczaniu podatku z tytułu świadczenia usług budowlanych wymienionych w załączniku nr 14 do ustawy (poz. 2-48), objętych wskazanymi w tym załączniku symbolami PKWiU, przez podwykonawcę. Podwykonawcą będzie każdy podmiot będący usługodawcą, który nie jest generalnym wykonawcą w ramach danej inwestycji budowlanej, przyjmującym zlecenie wykonania tej inwestycji bezpośrednio od inwestora. Z opisów zdarzeń przyszłych wynika, że usługi nabywane przez Stowarzyszenie i objęte Projektem OZE, tj. montaż instalacji OZE należy sklasyfikować w dziale 43 PKWiU 2008 „roboty budowlane specjalistyczne”, w grupie 43.22.12.0 - roboty związane z wykonaniem instalacji cieplnych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych oraz 43.21.10.2 - roboty związane z wykonywaniem pozostałych instalacji elektrycznych według PKWiU 2008. Wykonawca usług będzie podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ustawy, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 tej ustawy. Czynności wykonywane na rzecz Stowarzyszenia to usługi wymienione w załączniku 14 do ustawy o podatku od towarów i usług. W opisie zdarzeń przyszłych Stowarzyszenie wykonując kompleksową (złożoną) usługę montażu instalacji OZE na rzecz mieszkańców działa w charakterze głównego wykonawcy. Efektem prac, jakich oczekuje Mieszkaniec w ramach zawartej umowy, jest wykonanie instalacji. Z tego względu Mieszkaniec, a nie Stowarzyszenie, jest podmiotem zlecającym i oczekującym wykonania na własnej nieruchomości przedmiotowych usług budowlanych (tj. inwestorem). Stowarzyszenie jako główny wykonawca, nabywając usługi budowlane wymienione w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy, od podmiotu trzeciego, działającego w tym przypadku w charakterze podwykonawcy, zobowiązane będzie do rozliczenia podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 17 ust. 1h ustawy. W związku z realizacją Projektu OZE w odniesieniu do nabywanych usług budowlanych sklasyfikowanych w grupowaniu PKWIU 43.22.12.0 oraz 43.21.10.1, to Stowarzyszenie będzie podatnikiem VAT na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 17 ust. 1h ustawy dla świadczonych przez podwykonawców ww. usług (montażu ww. instalacji), a tym samym Stowarzyszenie, jako nabywca ww. usług, będzie zobowiązane do wykazania w deklaracji podatkowej podatku należnego z tytułu nabytych od wykonawcy usług montażu instalacji OZE. Wykonawcy (podwykonawcy) tych usług będą zobowiązani do wystawienia faktury na rzecz Stowarzyszenia w odniesieniu do wykonanych przez siebie robót budowlanych z zastosowaniem mechanizmu odwrotnego obciążenia. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z dnia (Dz.U. z 2019 r. poz. 1751) mechanizm odwrotnego obciążenia ma być zastąpiony obowiązkiem stosowania przepisów o podzielonej płatności. Przepisami ww. ustawy nowelizującej uchylono m.in. art. 17 ust. 1 pkt 8, ust. 1h ustawy, czyli podstawowe przepisy określające zasady rozliczania podatku od towarów i usług dla usług budowlanych świadczonych przez podwykonawców, w ramach procedury odwrotnego obciążenia. Uchylono również Załącznik nr 14 do ustawy o podatku od towarów i usług ze spisem usług budowlanych świadczonych przez podwykonawców objętych dotychczasowymi przepisami o odwrotnym obciążeniu. Wprowadzono nowy załącznik nr 15 do ustawy o podatku od towarów i usług m.in. ze spisem usług budowlanych objętych obowiązkiem stosowania przepisów o podzielonej płatności (poz. 98 - 144 załącznika). Spis usług obejmuje te same 46 pozycji i jest tożsamy z brzmieniem pozycji 2-48 dotychczas obowiązującego Załącznika nr 14 do ustawy. Utrzymano identyfikację usług przy pomocy klasyfikacji PKWiU 2008. Montaż instalacji OZE sklasyfikowany w dziale 43 PKWiU 2008 „roboty budowlane specjalistyczne”, w grupie 43.22.12.0 - roboty związane z wykonaniem instalacji cieplnych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych oraz 43.21.10.2 - roboty związane z wykonywaniem pozostałych instalacji elektrycznych został więc ujęty pod pozycjami nr 121 i 119 nowego Załącznika nr 15 do ustawy o podatku od towarów i usług. Wprowadzono nową podstawową zasadę, że podatnicy są obowiązani zastosować mechanizm podzielonej płatności przy dokonywaniu płatności za usługi wymienione w nowym załączniku nr 15 do ustawy, udokumentowane fakturą, w której kwota należności ogółem stanowi (przewyższa) kwotę 15.000 zł (o której mowa w art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców). Dotyczyć to będzie również ww. montażu instalacji OZE sklasyfikowanego w dziale 43 PKWiU 2008 w grupie 43.22.12.0 oraz 43.21.10.2 pod pozycjami nr 121 i 119 nowego Załącznika nr 15 do ustawy o podatku od towarów i usług. Termin wejścia w życie nowych przepisów przypadnie na dzień (...) r. W ww. ustawie przewidziano następujące brzmienie przepisu międzyczasowego, który określa zasady stosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług dotychczas obowiązujących i przepisów nowych. W art. 10 ustawy z dnia 9 sierpnia 2019 r. przyjęto, że w przypadku dostaw towarów lub świadczenia usług, wymienionych w załączniku nr 11 lub załączniku nr 14 do ustawy o podatku od towarów i usług, w brzmieniu dotychczasowym, dokonanych: 1) przed dniem (...) r., dla których obowiązek podatkowy powstał lub faktura została wystawiona po dniu (...) r., 2) po dniu (...) r., dla których faktura została wystawiona przed dniem (...) r. - stosuje się przepisy art. 17 ust. 1 pkt 7 i 8, ust. 1 c—1 h i 2-2b, art. 18c ust. 1 pkt 1, art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a i b, art. 99 ust. 9, art. 101 a, art. 102 ust. 3, art. 106e ust. 1 pkt 18 i ust. 4 pkt 1 oraz art. 108 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. W tym zakresie stosuje się więc dotychczasowe zasady rozliczania usług budowlanych świadczonych przez podwykonawców według odwrotnego obciążenia. Reasumując, w przypadku świadczenia przez podwykonawców usług budowlanych objętych przepisami o odwrotnym obciążeniu: 1) dokonanych przed dniem (...) r., dla których obowiązek podatkowy powstał lub faktura została wystawiona po dniu (...) r., 2) dokonanych po dniu (...) r., dla których faktura została wystawiona przed dniem (...) r. - stosuje się przepisy i zasady dotychczasowe. W tym zakresie stosuje się więc dotychczasowe zasady rozliczania usług budowlanych świadczonych przez podwykonawców według odwrotnego obciążenia. Ad 13. Zgodnie z przepisem art. 86 ust. 1 ustawy, w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 ustawy, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, (z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124 ustawy). W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Wynika z tego, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy odliczenia dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, tzn. w szczególności takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego). Zasada ta wyklucza zatem możliwość obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi. Należy również podkreślić, iż prawo do odliczenia podatku naliczonego, jako integralna część systemu rozliczania VAT, w zasadzie nie może być ograniczane, ani pod względem czasu, ani też pod względem zakresu przedmiotowego. Nie jest to bowiem wyjątkowy przywilej podatnika, lecz jego prawo leżące u podstaw systemy podatku VAT. Możliwość wykonania tego prawa powinna być zapewniona niezwłocznie i względem wszystkich kwot podatku, które zostały pobrane (naliczone) od transakcji związanych z zakupami. Decydujące znaczenie dla oceny istnienia prawa do odliczenia ma zamierzony (deklarowany) związek podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi. Powyższe zasady odnoszą się również do przypadków, w których stosować należy mechanizm odwrotnego obciążenia, czyli sytuacje, w których usługodawca nie rozlicza podatku należnego (art. 17 ust. 2 ustawy) i rozliczenie podatku należnego dot. nabywanej usługi należy do usługobiorcy (art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy). Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy, kwotę podatku naliczonego stanowi kwota podatku należnego z tytułu świadczenia usług, dla którego m.in. zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 8 podatnikiem jest ich usługobiorca. Podatnikowi służy prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Z opisu zdarzeń przyszłych wynika, że Stowarzyszenie jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, a nabywane w ramach Projektu OZE towary i usługi mają służyć Stowarzyszeniu do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług - do wykonania montażu instalacji OZE na rzecz poszczególnych Mieszkańców, to jest do wyświadczenia usług podlegających podatkowi od towarów i usług. Skoro więc nabywane towary i usługi związane z realizacją Projektu będą wykorzystywane przez Stowarzyszenie do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, to Stowarzyszeniu będzie przysługiwało pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu poniesionych wydatków z otrzymanych faktur w związku z realizacją projektu, o ile faktury te będą dokumentowały zakup towarów lub usług opodatkowanych na zasadach ogólnych. W przypadku gdy przedmiotem nabycia będą usługi podlegające opodatkowaniu na zasadzie odwrotnego obciążenia (art. 17 ust. 1 pkt 8 i ust. 1h ustawy), to podstawą do dokonania odliczenia nie będzie faktura wystawiona przez usługodawcę, lecz odliczenia należy dokonać na zasadach wynikających z art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy. Jak wyżej wskazano, obowiązek zastosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia ma wpływ na sposób skorzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego. Natomiast powyższy mechanizm rozliczeń w żaden sposób nie wpływa na sam zakres prawa do odliczenia podatku naliczonego. Również w tym przypadku Stowarzyszeniu będzie służyło pełne prawo do odliczenie podatku naliczonego. Ad 14. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi podatku od towarów i usług - co do zasady - przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zgodnie z art. 86 ust. 2a ustawy, w przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, (z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 ustawy - w przypadku, o którym mowa w tym przepisie), gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do celów działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej. Przypisanie towarów i usług następuje zgodnie z tzw. „sposobem określenia proporcji”. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć. Cele prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisu art. 86 ust. 2a ustawy należy rozumieć zgodnie z definicją działalności gospodarczej, określoną w art. 15 ust. 2 i 3 ustawy. Zastrzec przy tym należy, że w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania podatkiem VAT i mimo to jednak „towarzyszą” prowadzonej działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika. Nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT, jednakże ich istnienie nie oznacza, że u podatnika występują czynności wykonywane poza działalnością gospodarczą (albo poszerza się obszar działalności innej niż działalność gospodarcza). Z tak rozumianymi celami działalności gospodarczej należy zestawić rozumienie celów innych niż działalność gospodarcza. Przez te inne cele rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i 3 ustawy (przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy czy nieodpłatną działalność statutową). Z opisu zdarzeń przyszłych wynika, że Stowarzyszenie będzie realizowało Projekt OZE działając w charakterze czynnego podatnika VAT. W czasie realizacji Projektu OZE działalność Stowarzyszenia dzielić się będzie na dwa obszary: 1. obszar nieodpłatnej działalności statutowej obejmującej realizację Lokalnej Strategii Działania w ramach PROW oraz pozostałą nieodpłatną działalność statutową (pierwszy obszar), 2. działalność gospodarczą w ramach Projektu OZE (drugi obszar). Z opisu zdarzeń przyszłych wynika, że w ramach Projektu OZE realizowanego w ramach działalności gospodarczej Stowarzyszenia na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług występować będą czynności opodatkowane polegające na świadczeniu usługi montażu instalacji OZE oraz szereg innych potrzebnych czynności towarzyszących tym usługom. W szczególności wystąpią czynności dot. pozyskania i obsługi dotacji, projektowania, rozliczeń, monitorowania itp. Wśród tego Stowarzyszenie jako Lider Projektu zobowiązane jest wykonywać szereg czynności w ramach współpracy z partnerami projektu - z gminami (...) i (...). Stowarzyszenie przyjmuje, że do czynności towarzyszących usługom montażu instalacji OZE w ramach działalności gospodarczej zalicza się szereg czynności podejmowanych we wspólnym interesie partnerów projektu w ramach projektu OZE. Stowarzyszenie przyjmuje, że współpraca partnerska z gminami (...) i (...) była niezbędna do pozyskania finansowania czynności opodatkowanych. Bez tej współpracy żaden z partnerów nie byłby w stanie samodzielnie pozyskać przyznanego finansowania. Sprawia to, że ten zakres działalności Stowarzyszenia miał charakter subsydiarny i zależny wobec głównego obszaru działalności Stowarzyszenia w ramach Projektu OZE nakierowanego na montaż instalacji OZE na rzecz Mieszkańców. Tej współpracy partnerskiej nie należy więc uznawać za działalność inną niż działalność gospodarcza. Z opisu zdarzeń przyszłych wynika, że wszystkie czynności wykonywane przez Stowarzyszenie będą przyporządkowane do jednego z dwóch oddzielonych od siebie obszarów działalności. Stowarzyszenie zakłada ścisłe rozdzielenie, wydatków, nabyć, zakupów i zasobów wykorzystywanych w obu ww. obszarach działalności Stowarzyszenia z podziałem na odrębne centra kosztowe i odrębne lokale dla obu obszarów działalności Stowarzyszenie. Dlatego Stowarzyszenie nie będzie zobowiązany do zastosowania obowiązków przewidzianych w przepisie art. 86 ust. 2a-2h ustawy. Ad 15. Obliczenie podstawy opodatkowania w przypadku przyznanej dotacji i wkładu Mieszkańca powinno nastąpić przy zastosowaniu metody „w stu”, ponieważ otrzymane dofinansowanie w części dotyczącej nieruchomości mieszkańców oraz wkład danego Mieszkańca - jako wszystko co stanowi zapłatę za świadczenie usługi montażu instalacji OZE - obejmuje wartość podatku od towarów i usług. W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się: - za prawidłowe w zakresie pytania czy otrzymane wpłaty pochodzące od Mieszkańców wniesione jako wkład do Projektu OZE i jako zapłata za usługę montażu instalacji OZE w na podstawie umowy zawartej ze Stowarzyszeniem należy uznać za wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług przez Stowarzyszenie na rzecz Mieszkańców, które podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (pytanie nr 1), - za prawidłowe w zakresie pytań jaką stawkę podatku od towarów i usług należy zastosować do usług montażu instalacji fotowoltaicznych, solarnych i pomp ciepła świadczonych przez Stowarzyszenie na rzecz Mieszkańca w przypadku montażu na jednorodzinnym budynku mieszkalnym, budynku gospodarczym, na gruncie, na budynku mieszkalnym o dwóch mieszkaniach i na budynku wielomieszkaniowym (pytania nr 2, 3 i 4), - za prawidłowe w zakresie pytania jaką stawkę podatku od towarów i usług należy zastosować do dotacji przyznanej Stowarzyszeniu na montaż instalacji OZE na rzecz Mieszkańców (pytanie nr 5), - za prawidłowe w zakresie pytania czy przekazanie prawa własności instalacji OZE na rzecz Mieszkańców po upływie okresu trwałości Projektu podlega odrębnemu opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (pytanie nr 6), - za prawidłowe w zakresie pytania jak należy określić podstawę opodatkowania usługi montażu instalacji OZE, która będzie wykonywana przez Stowarzyszenie (pytanie nr 7), - za prawidłowe w zakresie pytania kiedy powstanie obowiązek podatkowy dla usług świadczonych przez Stowarzyszenie na rzecz mieszkańców (pytanie nr 8), - za prawidłowe w zakresie pytania czy Stowarzyszenie będzie mieć obowiązek dokumentowania fakturą VAT wpłat Mieszkańców w poczet ich wkładu do Projektu, - za prawidłowe w zakresie pytania czy Stowarzyszenie będzie mieć obowiązek ewidencjonowania na kasie rejestrującej oraz w rejestrze VAT wpłat Mieszkańców w poczet ich wkładu do Projektu (pytanie nr 10), - za prawidłowe w zakresie pytania czy Stowarzyszenie będzie mieć obowiązek dokumentowania fakturą VAT kwot wypłaconej na rzecz Stowarzyszenia dotacji (pytanie nr 11), - za prawidłowe w zakresie pytania czy wykonawcy wyłonieni przez Stowarzyszenie w postępowaniu konkurencyjnym, którzy zrealizują montaż instalacji OZE będą traktowani jako podwykonawcy Stowarzyszenia (dla celów stosowania art. 17 ust. 1 pkt 8 w zw. z ust. 1h ustawy o podatku od towarów i usług), i tym samym czy Stowarzyszenie będzie zobowiązane stosować tzw. procedurę odwrotnego obciążenia określoną w art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku od towarów i usług (pytanie nr 12), - za prawidłowe w zakresie pytania czy Stowarzyszenie będzie miało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od zakupu wszystkich towarów i usług nabywanych przez Stowarzyszenie na cele realizowanego Projektu (pytanie nr 13), - za prawidłowe w zakresie pytania czy Stowarzyszenie będzie zobowiązane do zastosowania przepisów o tzw. prewspółczynniku (pytanie nr 14), - za prawidłowe w zakresie pytania czy otrzymana dotacja oraz wpłata mieszkańca stanowią podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług w kwocie netto czy brutto (pytanie nr 15). Na wstępie należy zaznaczyć, że z uwagi na fakt ścisłego powiązania ze sobą zagadnień będących przedmiotem zapytań Wnioskodawcy, Organ udzielił na nie odpowiedzi w jednej interpretacji indywidualnej. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm.), zwanej dalej „ustawą” opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez sprzedaż, zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy, rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów. Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Towarami – w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy – są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: 1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; 2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; 3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa. Stosownie do art. 8 ust. 2a ustawy, w przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi. Zauważyć należy, że pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Zauważyć również należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. Zatem czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie. Z kolei z przepisu art. 8 ust. 2a ustawy wynika, że podmiot świadczący (sprzedający) daną usługę nabytą we własnym imieniu, lecz na rzecz osoby trzeciej traktowany jest najpierw jako usługobiorca, a następnie jako usługodawca tej samej usługi. Przeniesienie ciężaru kosztów na inną osobę, nie może być zatem w żaden inny sposób potraktowane niż jako świadczenie usługi w tym samym zakresie. Konsekwencją uznania podatnika biorącego udział w odsprzedaży usługi za świadczącego, jest wystawienie przez niego faktury dokumentującej wyświadczenie tej usługi. Przepis ten jest źródłem praw i obowiązków podatników w odniesieniu do świadczeń określanych mianem „odsprzedaży” lub „refakturowania” usług. W związku z tym należy stwierdzić, że nabycie usług oraz ich późniejsza odsprzedaż powinny być zawsze traktowane jako dwie odrębne transakcje usługowe. W świetle art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Z opisu sprawy wynika, że Wnioskodawca - jako Lider - będzie realizować Projekt partnerski w rozumieniu art. 33 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie (...), w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego (RPO) Województwa na lata (...), w ramach osi priorytetowej pn. (...). „(...)”. W dniu (...) r. w celu realizacji Projektu OZE Wnioskodawca zawarł umowę partnerską z gminami (...) i (...). Celem partnerstwa jest wspólne przygotowanie, realizacja oraz rozliczenie Projektu w ramach RPO Województwa. Projekt OZE dzieli się na dwie części. Na część realizowaną przez Wnioskodawcę oraz na część realizowaną przez gminy. Projekt OZE w części realizowanej przez Wnioskodawcę polega na (...). Finansowanie części Projektu realizowanego przez Stowarzyszenie pochodzi w części ze środków europejskich przyznanych w ramach RPO województwa oraz w części z wkładów mieszkańców. Projekt OZE w części realizowanej przez gminy polega na (...). Finansowanie części Projektu realizowanego przez gminy pochodzi; w części ze środków europejskich przyznanych w ramach RPO województwa oraz w części od tych gmin. W przedmiotowej sprawie w zakresie pytania nr 1 wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą ustalenia, czy otrzymane przez Wnioskodawcę wpłaty pochodzące od Mieszkańców wniesione jako wkład do Projektu OZE i jako zapłata za usługę montażu instalacji OZE w na podstawie umowy zawartej z Wnioskodawcą należy uznać za wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług przez Stowarzyszenie na rzecz Mieszkańców, które podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Jak wyżej wskazano, aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy dostawcą towarów lub usługodawcą a odbiorcą, a w zamian za wykonanie świadczenia powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczeniem i przekazanym za nie wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest dana czynność, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz dokonującego dostawy lub świadczącego usługę. Jednocześnie należy wskazać, że czynność może być odpłatna albo nieodpłatna. Na gruncie podatku od towarów i usług nie występują czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych koszów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie. W istocie okoliczność, czy transakcja została dokonana po cenie niższej, czy też wyższej od kosztu świadczenia, nie ma znaczenia dla zakwalifikowania transakcji jako „transakcji odpłatnej” w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, ponieważ to ostatnie pojęcie wymaga wyłącznie istnienia bezpośredniego związku między dostawą towarów lub świadczeniem usług a świadczeniem wzajemnym (wynagrodzeniem) rzeczywiście otrzymanym przez podatnika. Ponadto należy wskazać, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega konkretna czynność (dostawa towaru lub usługa), a nie zapłata. Wyjątkiem jest uiszczenie zaliczki na poczet przyszłej dostawy towarów czy świadczenia usług. Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że wpłaty Mieszkańców z tytułu udziału w projekcie pozostają w bezpośrednim związku ze świadczeniem usług realizowanym na rzecz tychże Mieszkańców. Ww. wpłaty nie są „oderwane” od czynności, które są wykonywane przez Wnioskodawcę – zachodzi bowiem związek pomiędzy dokonywanymi wpłatami a zobowiązaniem się Wnioskodawcy do wykonania Instalacji w ramach Projektu. Należy zauważyć, że we wskazanej sytuacji istnieje bezpośredni związek pomiędzy dokonaniem wpłaty, a zindywidualizowanym świadczeniem Wnioskodawcy na rzecz konkretnego Mieszkańca – uczestnika projektu. Ponadto należy wskazać, że stosownie do art. 8 ust. 2a ustawy, Wnioskodawca dokonując zakupu usług od innych podmiotów w celu realizacji Projektu oraz zawierając Umowy z Mieszkańcami, wchodzi w rolę świadczącego usługi. Tym samym wpłaty otrzymywane przez Wnioskodawcę od Mieszkańców stanowią wynagrodzenie z tytułu świadczonych przez niego usług na rzecz Mieszkańców. W związku z powyższym, dokonywane przez Mieszkańców wpłaty z tytułu wkładu własnego dotyczą usług realizowanych na ich rzecz w ramach Projektu, co wskazuje, że świadczenia, co do których Wnioskodawca zobowiązuje się w ramach podpisanych z Mieszkańcami Umów stanowią odpłatne świadczenie usług, które zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem stanowisko Wnioskodawcy zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe. Kolejne wątpliwości w przedmiotowej sprawie (pytania nr 2-4) dotyczą tego, jaką stawkę podatku od towarów i usług należy zastosować do usługi montażu instalacji OZE świadczonej przez Wnioskodawcę na rzecz Mieszkańca w przypadku montażu na jednorodzinnym budynku mieszkalnym, na budynku gospodarczym lub na gruncie, na budynku mieszkalnym o dwóch mieszkaniach i na budynku wielomieszkaniowym? Stosownie do art. 41 ust. 1 ustawy, stawka podatku wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i ust. 3, art. 122 i art. 129 ust. 1. Jednocześnie, w świetle art. 146aa ust. 1 pkt 1 ustawy, w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do końca roku następującego po roku, dla którego wartość relacji, o której mowa w art. 38a pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, jest nie większa niż 43% oraz wartość, o której mowa w art. 112aa ust. 5 tej ustawy, jest nie mniejsza niż – 6% stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110, wynosi 23%. Zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy, dla towarów i usług, wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy, stawka podatku wynosi 7%, z zastrzeżeniem ust. 12 i art. 114 ust. 1. Natomiast stosownie do art. 146aa ust. 1 pkt 2 ustawy, w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r. do końca roku następującego po roku, dla którego wartość relacji, o której mowa w art. 38a pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, jest nie większa niż 43% oraz wartość, o której mowa w art. 112aa ust. 5 tej ustawy, jest nie mniejsza niż - 6% stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 2, art. 120 ust. 2 i 3 oraz tytule załącznika nr 3 do ustawy, wynosi 8%. Zgodnie z obowiązującymi do (...) r. przepisami art. 41 ust. 12, 12a, 12b, 12c ustawy, stawkę podatku, o której mowa w ust. 2, stosuje się do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym (art. 41 ust. 12 ustawy). Przez budownictwo objęte społecznym programem mieszkaniowym rozumie się obiekty budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych, oraz lokale mieszkalne w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w dziale 12, a także obiekty sklasyfikowane w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w klasie ex 1264 – wyłącznie budynki instytucji ochrony zdrowia świadczących usługi zakwaterowania z opieką lekarską i pielęgniarską, zwłaszcza dla ludzi starszych i niepełnosprawnych, z zastrzeżeniem ust. 12b (art. 41 ust. 12a ustawy). W myśl art. 41 ust. 12b ustawy, do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym określonego w ust. 12a nie zalicza się: 1. budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 m 2; 2. lokali mieszkalnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 150 m2. W przypadku budownictwa mieszkaniowego o powierzchni przekraczającej limity określone w ust. 12b, stawkę podatku, o której mowa w ust. 2, stosuje się tylko do części podstawy opodatkowania odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej kwalifikującej do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w całkowitej powierzchni użytkowej (art. 41 ust. 12c ustawy). Zgodnie z obowiązującymi od (...) r. przepisami art. 41 ust. 12, 12c,12d, 12e ustawy stawkę podatku, o której mowa w ust. 2, stosuje się do: 1) dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji, przebudowy lub robót konserwacyjnych dotyczących obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym; 2) robót konserwacyjnych dotyczących: a) obiektów budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych, b) lokali mieszkalnych w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w dziale 12 - w zakresie, w jakim wymienione roboty nie są objęte tą stawką na podstawie pkt 1 (art. 41 ust. 12 ustawy). W przypadku budownictwa mieszkaniowego o powierzchni przekraczającej limity określone w ust. 12b stawkę podatku, o której mowa w ust. 2, stosuje się tylko do części podstawy opodatkowania odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej kwalifikującej do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w całkowitej powierzchni użytkowej, z zastrzeżeniem ust. 12 pkt 2 (art. 41 ust. 12c ustawy). Przez roboty konserwacyjne, o których mowa w ust. 12, rozumie się roboty mające na celu utrzymanie sprawności technicznej elementów budynku lub jego części, inne niż remont (art. 41 ust. 12d ustawy). Przepisu ust. 12 pkt 2 nie stosuje się, jeżeli wartość towarów bez podatku wliczanych do podstawy opodatkowania świadczenia robót konserwacyjnych przekracza 50% tej podstawy (art. 41 ust. 12e ustawy). Przepisy art. 41 ust. 12c, 12d i 12e w brzmieniu obowiązującym od (...) r. stosuje się od 1 kwietnia 2020 r. (art. 7 ust. 1 ustawy z 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1751) Zgodnie z obowiązującymi od (...) r. przepisem art. 41 ust. 12a ustawy przez budownictwo objęte społecznym programem mieszkaniowym rozumie się obiekty budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych, oraz lokale mieszkalne w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w dziale 12, oraz obiekty sklasyfikowane w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w klasie ex 1264 - wyłącznie budynki instytucji ochrony zdrowia świadczących usługi zakwaterowania z opieką lekarską i pielęgniarską, zwłaszcza dla ludzi starszych i niepełnosprawnych, a także mikroinstalację, o której mowa w art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2018 r. poz. 2389, z późn. zm.), funkcjonalnie z nimi związaną, z zastrzeżeniem ust. 12b. Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęć wymienionych w art. 41 ust. 12 ustawy, dlatego też w tym zakresie należy odwołać się do rozumienia tych terminów przyjętego w języku potocznym. Według Słownika języka polskiego (Elżbieta Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2005, str. 70, kol. 2), przez budowę należy rozumieć m.in. wznoszenie budowli, budowanie. Natomiast „budować” to znaczy wznosić budowle, pomieszczenia, ich części lub zespoły. Pojęcie „modernizacja” oznacza unowocześnienie i usprawnienie czegoś, natomiast termomodernizacja to modernizacja dotycząca ocieplenia budynku (pierwszy człon wyrazu wskazuje na związek z ciepłem tego, co oznacza człon drugi) – według internetowego słownika języka polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.). Ponadto należy wskazać, że również w uchwale z 24 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 2/13 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził że „czynności wymienione w art. 41 ust. 12 ustawy o VAT, w tym pojęcie modernizacji, zostały wprowadzone do tej ustawy w rozumieniu przyjętym w języku powszechnym. W takim znaczeniu modernizacja oznacza unowocześnienie, ulepszenie, udoskonalenie, podniesienie standardu obiektu budowlanego lub jego części”. Natomiast „przebudowa” – zgodnie z ww. Słownikiem języka polskiego (str. 770, kol. 1) – to zmiana istniejącego stanu czegoś na inny; ulepszenie, poprawienie czegoś. W znaczeniu słownikowym („Współczesny słownik języka polskiego”, red. Bogusław Dunaj, wyd. Langenscheidt Polska Sp. z o.o.), „remont” oznacza zespół czynności, w których wyniku przywraca się sprawność, wartość użytkową jakiegoś obiektu, urządzenia. Montaż – według powyższego słownika – to „składanie maszyn, urządzeń z gotowych części; zakładanie instalacji, łączenie oddzielnych części w jedną artystyczną, kompozycyjną całość”. W związku z przytoczoną definicją stwierdzić należy, że pojęcie „montaż” odnosi się do takiego sposobu działania, w efekcie którego z niezależnie od siebie istniejących części powstaje wytwór będący zupełnie nową całością. Natomiast w świetle art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów (Dz.U. z 2018 r., poz. 966, ze zm.), przez przedsięwzięcie termomodernizacyjne rozumie się przedsięwzięcie, którego przedmiotem jest: a. ulepszenie, w wyniku którego następuje zmniejszenie zapotrzebowania na energię dostarczaną na potrzeby ogrzewania i podgrzewania wody użytkowej oraz ogrzewania do budynków mieszkalnych, budynków zbiorowego zamieszkania oraz budynków stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego służących do wykonywania przez nie zadań publicznych, b. ulepszenie, w wyniku którego następuje zmniejszenie strat energii pierwotnej w lokalnych sieciach ciepłowniczych oraz zasilających je lokalnych źródłach ciepła, jeżeli budynki wymienione w lit. a, do których dostarczana jest z tych sieci energia, spełniają wymagania w zakresie oszczędności energii, określone w przepisach prawa budowlanego, lub zostały podjęte działania mające na celu zmniejszenie zużycia energii dostarczanej do tych budynków, c. wykonanie przyłącza technicznego do scentralizowanego źródła ciepła, w związku z likwidacją lokalnego źródła ciepła, w wyniku czego następuje zmniejszenie kosztów pozyskania ciepła dostarczanego do budynków wymienionych w lit. a, d. całkowita lub częściowa zamiana źródeł energii na źródła odnawialne lub zastosowanie wysokosprawnej kogeneracji. Budowa, modernizacja, przebudowa, podobnie jak w przypadku innych wymienionych w art. 41 ust. 12 ustawy czynności, powinny zatem dotyczyć elementów konstrukcyjnych obiektów lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Jak wynika z powołanych wyżej przepisów, ustawa o podatku od towarów i usług, poprzez podanie klasyfikacji, odwołuje się do Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych, która stanowi usystematyzowany wykaz obiektów budowlanych. Zatem, dla celów podatku od towarów i usług stosuje się przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz.U. Nr 112, poz. 1316, z późn. zm.), stanowiącego usystematyzowany wykaz obiektów budowlanych. Zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia, budynki to zadaszone obiekty budowlane wraz z wbudowanymi instalacjami i urządzeniami technicznymi, wykorzystywane dla potrzeb stałych. Natomiast budynki mieszkalne to obiekty budowlane, których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. W przypadku, gdy mniej niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne, budynek taki klasyfikowany jest jako niemieszkalny, zgodnie z jego przeznaczeniem. Według podziału obiektów budowlanych na sekcje i działy w PKOB w dziale 11 mieszczą się budynki mieszkalne, natomiast w dziale 12 budynki niemieszkalne. Dział 11 PKOB obejmuje trzy grupy: § Budynki mieszkalne jednorodzinne – 111, § Budynki o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe – 112, § Budynki zbiorowego zamieszkania – 113. Analiza powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że warunkiem zastosowania 8% stawki, na podstawie art. 41 ust. 12 ustawy, jest spełnienie dwóch przesłanek. Po pierwsze zakres wykonywanych czynności musi dotyczyć budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy budynków lub ich części. Po drugie, budynki lub ich części, których dotyczą ww. czynności, muszą być zaliczane do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Niespełnienie chociażby jednej z ww. przesłanek powoduje, że transakcja nie może korzystać z preferencyjnej, 8% stawki podatku. Natomiast w przypadku budownictwa nieobjętego społecznym programem mieszkaniowym (budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 m2 oraz lokali mieszkalnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 150 m2), preferencyjną stawkę VAT w wysokości 8% stosuje się tylko do części podstawy opodatkowania odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej kwalifikującej te obiekty do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w całkowitej powierzchni użytkowej. Z uregulowań zawartych w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1186, ze zm.), wynika, że pod pojęciem obiektu budowlanego rozumie się budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych; budynkiem natomiast jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 1 i pkt 2). Stwierdzić należy, że w powyższej definicji budynku nie mieszczą się elementy infrastruktury towarzyszącej budownictwu mieszkaniowemu. Oznacza to, że stawka preferencyjna, przewidziana ww. przepisami art. 41 ust. 12 w związku z art. 41 ust. 2 i art. 146aa ust. 1 pkt 2 ustawy, dotyczy czynności tam wymienionych wykonywanych wyłącznie w budynkach, rozumianych jako obiekty budowlane wraz z wbudowanymi w bryle budynku instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania go zgodnie z jego przeznaczeniem. Stawki tej ustawodawca nie przewidział dla ww. czynności wykonywanych poza tymi obiektami, w tym również dotyczących elementów infrastruktury towarzyszącej budownictwu mieszkaniowemu. Do usług wykonywanych poza bryłą budynku zastosowanie ma podstawowa stawka podatku w wysokości 23%. Zatem obniżoną stawkę VAT w wysokości 8% stosuje się do czynności wymienionych w art. 41 ust. 12 ustawy, wykonywanych w obiektach budowlanych lub w ich częściach zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Przy czym przez budownictwo objęte społecznym programem mieszkaniowym rozumie się m.in. obiekty budownictwa mieszkaniowego lub ich części, a także mikroinstalację, o której mowa w art. 2 pkt 19 ustawy OZE funkcjonalnie z nimi związaną. Z przedstawionego zdarzenia przyszłego wynika, że Projekt OZE w części realizowanej przez Stowarzyszenie polega na montażu przez Stowarzyszenie instalacji fotowoltaicznych, instalacji solarnych oraz pomp ciepła CWU, w prywatnych budynkach mieszkalnych położonych na obszarze działalności Stowarzyszenia. Jak wskazano w opisie sprawy instalacje solarne będą montowane: - w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2 (większość przypadków), - w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2, - na gruncie (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2), - na gruncie (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2), - na budynkach gospodarczych (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2), - na budynkach gospodarczych (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2), Natomiast pompy ciepła (CWU) będą montowane: - w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2 (większość przypadków), - w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2. Mając na uwadze opis sprawy oraz przywołane przepisy należy stwierdzić, że w sytuacji gdy realizowany w ramach projektu montaż instalacji solarnych i pomp ciepła w bryle budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej nieprzekraczającej 300 m2, będzie dokonywany w ramach czynności wymienionych w art. 41 ust. 12 ustawy, wówczas będzie on opodatkowany 8% stawką podatku, zgodnie z art. 41 ust. 12 w związku z art. 146aa ust. 1 pkt 2 ustawy. Tym samym wpłaty mieszkańców na montaż instalacji solarnych i pomp ciepła w bryle budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej nieprzekraczającej 300 m2, będą opodatkowane 8% stawką podatku VAT. Z kolei montaż instalacji solarnych i pomp ciepła w bryle budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 m2, dokonywany w ramach czynności wymienionych w art. 41 ust. 12 ustawy, w części obejmującej powierzchnię do 300 m2 będzie objęty preferencyjną 8% stawką podatku VAT, natomiast w pozostałej części obejmującej powierzchnię użytkową powyżej 300 m2 będzie opodatkowany podstawową 23% stawką podatku VAT. We wniosku wskazano ponadto, że mogą zdarzyć się przypadki, że instalacje będą montowane na budynkach mieszkalnych o dwóch mieszkaniach i na budynkach wielomieszkaniowych. Przy czym w Wnioskodawca wskazał, że w budynkach dwumieszkaniowych i wielomieszkaniowych nie będzie mieszkań o powierzchni przekraczającej 150m2. Zatem montaż instalacji solarnych i pomp ciepła na budynkach mieszkalnych o dwóch mieszkaniach i na budynkach wielomieszkaniowych dokonywany w ramach czynności wymienionych w art. 41 ust. 12 ustawy będzie również opodatkowany 8% stawką podatku, zgodnie z art. 41 ust. 12 w związku z art. 146aa ust. 1 pkt 2 ustawy. Odnosząc się natomiast do opodatkowania usługi montażu instalacji solarnych na budynkach gospodarczych, (niezależnie od tego czy będzie na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do czy powyżej 300 m2) należy stwierdzić, że będzie ona opodatkowana 23% stawką podatku VAT zgodnie z art. 41 ust. 1 w związku z art. 146aa ust. 1 pkt 1, bowiem tego typu obiektów nie zalicza się do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym, o którym mowa w art. 41 ust. 12a ustawy. W związku z powyższym wpłaty mieszkańców na montaż instalacji solarnych na budynkach gospodarczych będą opodatkowane 23% stawką podatku VAT. W odniesieniu natomiast do usługi montażu instalacji solarnych poza bryłą budynku mieszkalnego – na gruncie, należy stwierdzić, że w świetle wcześniejszych wyjaśnień, jako wykonywana poza bryłą budynku, nie może ona również korzystać ze stawki w wysokości 8%, o której mowa w art. 41 ust. 12 ustawy i jest opodatkowana według stawki 23%, na podstawie art. 41 ust. 1 w związku z art. 146aa ust. 1 pkt 1 ustawy. Zatem wpłaty mieszkańców dokonane na montaż instalacji solarnych poza bryłą budynku – na gruncie, będą opodatkowane podstawową 23% stawką podatku VAT. Ponadto z wniosku wynika, że w ramach Projektu OZE montowane będą również instalacje fotowoltaiczne. Instalacje fotowoltaiczne będą montowane: - w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2 (większość przypadków), - w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2, - na gruncie (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2), - na gruncie (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2), - na budynkach gospodarczych (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2), - na budynkach gospodarczych (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2), Jak już wskazano z przepisów art. 41 ust. 12 i ust. 12a ustawy o VAT wynika, że stawkę podatku o której mowa w art. 41 ust. 2 ustawy stosuje się do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczanych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Przy czym przez budownictwo objęte społecznym programem mieszkaniowym uważa się również mikroinstalację o której mowa w art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. z 2018 r. poz. 2389, z późn. zm.), funkcjonalnie z nimi związaną, z zastrzeżeniem ust. 12b. Za mikroinstalację, o której mowa w art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii rozumie się instalację odnawialnego źródła energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączoną do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV albo o mocy osiągalnej cieplnej w skojarzeniu nie większej niż 150 kW, w której łączna moc zainstalowana elektryczna jest nie większa niż 50 kW. W odniesieniu do montowanych instalacji fotowoltaicznych Wnioskodawca wskazał, że instalacje fotowoltaiczne będą mikroinstalacjami, o których mowa w art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Ponadto Wnioskodawca nie dokona usług montażu fotowoltaicznych instalacji OZE, przed (...) r. Nie dokona również usług montażu fotowoltaicznych instalacji OZE, po (...) r. dla których obowiązek podatkowy powstanie przed (...) r. Jednocześnie Wnioskodawca podał, że wskazane we wniosku instalacje fotowoltaiczne (mikroinstalacje) będą użyteczne (spełniać będą funkcję użytkową) dla budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w rozumieniu art. 41 ust. 12a ustawy oraz będą funkcjonalnie związane z tym budownictwem. Zatem mając na uwadze opis sprawy oraz przywołane przepisy należy stwierdzić, że w sytuacji gdy faktycznie realizowany w ramach projektu montaż dotyczy instalacji fotowoltaicznych, które jak podaje Wnioskodawca będą mikroinstalacjami, o których mowa w art. 2 pkt 19 ustawy OZE: w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2, na gruncie (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2), na budynkach gospodarczych (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej do 300m2) i będzie dokonywany w ramach czynności wymienionych w art. 41 ust. 12 ustawy oraz przedmiotowe instalacje będą jak wskazał Wnioskodawca funkcjonalnie związane z budownictwem objętym społecznym programem mieszkaniowym, wówczas będzie on opodatkowany 8% stawką podatku, zgodnie z art. 41 ust. 12 w związku z art. 146aa ust. 1 pkt 2 ustawy. Tym samym wpłaty mieszkańców na montaż instalacji fotowolaicznych w przedmiotowych opisanych przez Wnioskodawcę przypadkach, będą opodatkowane 8% stawką podatku VAT. Z kolei montaż przedmiotowych instalacji fotowoltaicznych: w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2, na gruncie (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2), na budynkach gospodarczych (na potrzeby budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni użytkowej powyżej 300m2), dokonywany w ramach czynności wymienionych w art. 41 ust. 12 ustawy, gdy przedmiotowe instalacje fotowoltaiczne będą jak wskazał Wnioskodawca będą mikroinstalacjami, o których mowa w art. 2 pkt 19 ustawy OZE oraz funkcjonalnie związane będą z budownictwem objętym społecznym programem mieszkaniowym, w części obejmującej powierzchnię do 300 m2 będzie objęty preferencyjną 8% stawką podatku VAT, natomiast w pozostałej części obejmującej powierzchnię użytkową powyżej 300 m2 będzie opodatkowany podstawową 23% stawką podatku VAT. Zatem stanowisko Wnioskodawcy w zakresie stawki podatku od towarów i usług, którą należy zastosować do usługi montażu instalacji OZE czyli opisanych we wniosku instalacji solarnych, pomp ciepła oraz instalacji fotowoltaicznych świadczonych przez Wnioskodawcę na rzecz Mieszkańca we wskazanych przypadkach (pytania 2, 3 i 4) jest prawidłowe. Następne wątpliwości Wnioskodawcy, w przedmiotowej sprawie (pytania nr 7 i 15) dotyczą tego jak należy określić podstawę opodatkowania usługi montażu instalacji OZE, która będzie wykonywana przez niego oraz czy otrzymana dotacja i wpłata mieszkańca stanowią podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług w kwocie netto czy brutto? W myśl art. 29a ustawy, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Według art. 29a ust. 6 ustawy, podstawa opodatkowania obejmuje: 1. podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku; 2. koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy. Z powołanego wyżej przepisu art. 29a ustawy wynika, że do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług wlicza się tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które mają bezpośredni wpływ na kwotę należną (cenę) z tytułu dostawy lub świadczenia usługi. Elementem zasadniczym wpływającym na objęcie uzyskanej przez podatnika dotacji definicją podstawy opodatkowania jest stwierdzenie, czy dotacja udzielana jest w celu sfinansowania, czy też dofinansowania dostawy konkretnych towarów lub świadczenia konkretnych usług. Oznacza to, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają dotacje o charakterze przedmiotowym, a nie te, które mają charakter podmiotowy. Dla określenia, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są, czy też nie są opodatkowane istotne są szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele realizowanego w określonej formie dofinansowania. Kryterium uznania dotacji za stanowiącą podstawę opodatkowania jest zatem stwierdzenie, że dotacja dokonywana jest w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje nie dające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu przepisu art. 29a ust. 1 ustawy. Włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana bezpośrednio z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. Do podstawy opodatkowania zaliczane są tylko takie dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, które są bezpośrednio przeznaczone na dofinansowanie konkretnego towaru czy też konkretnego rodzaju usługi. Nie jest więc podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. W przypadku natomiast, gdy podatnik otrzymuje dofinansowanie, które jest związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taką należy zaliczyć do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Zatem, podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług zwiększa się tylko o takie dotacje, które w sposób bezwzględny i bezpośredni są związane z daną dostawą towarów lub świadczeniem usług. Jeżeli jednak taki bezpośredni związek nie występuje, dofinansowanie ogólne – na pokrycie kosztów działalności nie zwiększa podstawy opodatkowania, a tym samym nie podlega opodatkowaniu. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której występują skonkretyzowane świadczenia w zamian za określone wynagrodzenie. W opinii tut. Organu, przekazane dla Wnioskodawcy środki z UE w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego (RPO) Województwa na lata (...), na realizację projektu „(...)”, należy uznać za środki otrzymane od osoby trzeciej (dotacje, subwencje lub dopłaty o podobnym charakterze), które mają bezpośredni wpływ na cenę świadczonych przez Wnioskodawcę usług. Bowiem, jak wynika z wniosku, realizacja przedmiotowej inwestycji jest uwarunkowana otrzymaniem dofinansowania ze środków UE w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata (...). Otrzymana dotacja ma związek z realizowanym projektem. Otrzymane dofinansowanie jest przeznaczone wyłącznie na realizację projektu, nie może być przeznaczone na inny cel niż ten, o którym mowa we wniosku, a otrzymane środki publiczne podlegają kontroli wielu instytucji. Tym samym, należy zauważyć, że okoliczności sprawy nie potwierdzają, iż otrzymane przez Wnioskodawcę środki zostaną przeznaczone na ogólną działalność Wnioskodawcy, lecz będą mogły zostać wykorzystane tylko i wyłącznie na określone działanie, tj. na wykonanie konkretnej instalacji na rzecz konkretnego mieszkańca. Jak wynika z opisu sprawy, z otrzymanego dofinansowania Wnioskodawca pokryje wszystkie rodzajowe wydatków związane z realizacją zadania. W świetle powyższego należy uznać, iż kwota obowiązkowej wpłaty ostatecznego odbiorcy świadczenia, tj. mieszkańca, z tytułu budowy instalacji fotowoltanicznych, solarnych oraz pomp ciepła CWU, z uwagi na przyznane dofinansowanie, będzie niższa od kwoty, jaką Wnioskodawca musiałby żądać od mieszkańca, gdyby przedmiotowego dofinansowania nie było. Zatem, należy stwierdzić, iż realizacja projektu jest uzależniona od otrzymanego dofinansowania. Tym samym, uwzględniając w rozpatrywanej sprawie treść ww. art. 29a ust. 1 ustawy należy stwierdzić, że podstawą opodatkowania z tytułu świadczonych przez Wnioskodawcę usług zaprojektowania i budowy ww. instalacji fotowoltanicznych, solarnych oraz pomp ciepła CWU, będzie nie tylko kwota należna w postaci wpłaty, którą uiszcza mieszkaniec biorący udział w projekcie zgodnie z zawartą umową, ale także środki otrzymane przez Wnioskodawcę od podmiotu trzeciego na realizację ww. projektu w części, w jakiej mają one bezpośredni wpływ na cenę świadczonych na rzecz mieszkańców usług, pomniejszone o kwotę podatku należnego. W przedmiotowej sprawie otrzymane przez Wnioskodawcę dofinansowanie ze środków UE w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata (...) na realizację projektu pn. „(...)”, w części będzie miało bezpośredni wpływ na kwotę należną (cenę) z tytułu świadczenia przez Wnioskodawcę usług, a zatem stanowi zapłatę otrzymaną od osoby trzeciej. W konsekwencji ww. dofinansowanie w tej części stanowi podstawę opodatkowania w myśl art. 29a ust. 1 z uwzględnieniem art. 29a ust. 6 ustawy – i co do zasady – podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Przechodząc natomiast do kwestii ustalenia, czy podstawę opodatkowania dla świadczenia Wnioskodawcy na rzecz Mieszkańców stanowić będzie kwota otrzymywanego od Mieszkańców wynagrodzenia przewidzianego w Umowach oraz kwota otrzymanego dofinansowania pomniejszonego o podatek VAT należy zauważyć, że dokonywane przez mieszkańców wpłaty z tytułu uczestnictwa w Projekcie, jak również otrzymane przez Wnioskodawcę dofinansowanie na realizację Projektu stanowią wynagrodzenie z tytułu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Tak więc kwota podatku należnego powinna być wyliczona metodą „w stu”, traktując należne wpłaty Mieszkańców (stanowiące całość wynagrodzenia, w tym podatek VAT) wraz z otrzymanym dofinansowaniem jako kwotę brutto, tj. kwotę zawierającą podatek należny. Podsumowując, podstawą opodatkowania z tytułu świadczenia Wnioskodawcy na rzecz Mieszkańców będzie stanowić suma należnej od Mieszkańców kwoty wynagrodzenia przewidzianego w Umowach oraz kwoty otrzymanego dofinansowania w części w jakiej stanowi dopłatę do ceny świadczenia przez Wnioskodawcę na rzecz mieszkańca, pomniejszona o kwotę podatku należnego (tj. kwota podatku należnego powinna być wyliczona metodą „w stu”, a należne wpłaty i dofinansowanie należy traktować jako kwotę obejmującą już podatek VAT). Zatem stanowisko Wnioskodawcy, że podstawą opodatkowania z tytułu świadczonych przez niego usług montażu instalacji OZE będzie nie tylko kwota należna, w postaci wpłaty (wkładu) Mieszkańca na podstawie umowy z Wnioskodawcą (z wyłączeniem podatku od towarów i usług), ale również i dotacja otrzymana przez Wnioskodawcę w ramach RPO Województwa na realizację Projektu OZE (z wyłączeniem podatku od towarów i usług) jest prawidłowe. W konsekwencji prawidłowe jest również stanowisko, że obliczenie podstawy opodatkowania w przypadku przyznanej dotacji i wkładu Mieszkańca powinno nastąpić przy zastosowaniu metody „w stu”, ponieważ otrzymane dofinansowanie w części dotyczącej nieruchomości mieszkańców oraz wkład danego Mieszkańca - jako wszystko co stanowi zapłatę za świadczenie usługi montażu instalacji OZE - obejmuje wartość podatku od towarów i usług. Kolejne wątpliwości Wnioskodawcy związane z niniejszą sprawą (pytanie nr 5) dotyczą tego jaką stawkę podatku od towarów i usług należy zastosować do dotacji przyznanej Wnioskodawcy na montaż instalacji OZE na rzecz Mieszkańców. Odnosząc się do powyższej kwestii, należy wskazać, że jak już stwierdzono podstawą opodatkowania z tytułu świadczonych przez Wnioskodawcę usług montażu instalacji OZE będzie nie tylko kwota należna, w postaci wpłaty (wkładu) Mieszkańca na podstawie umowy z Wnioskodawcą (z wyłączeniem podatku od towarów i usług), ale również i dotacja otrzymana przez Wnioskodawcę w ramach RPO Województwa w części związanej z realizacją przez Wnioskodawcę Projektu OZE. Zatem podatek od towarów i usług dla przedmiotowego dofinansowania powinien być określony według stawek właściwych dla czynności, z którą dofinansowanie to jest związane – a więc według stawki właściwej dla usługi montażu urządzeń OZE (mikroinstalacji, instalacji solarnych i pomp ciepła) na poszczególnych obiektach wskazanych we wniosku. Przy czym stawki właściwe dla przedmiotowych usług wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 2, 3 i 4. Zatem stanowisko Wnioskodawcy, że „podatek od towarów i usług od dotacji opisanych w zdarzeniach przyszłych powinien być określony według stawki właściwej dla czynności której ta dotacja dotyczy, a więc według stawki właściwej dla danej konkretnej kompleksowej usługi montażu instalacji OZE, która zostanie wykonana przez Stowarzyszenie na rzecz danego Mieszkańca”, jest prawidłowe. Następne wątpliwości Wnioskodawcy (pytanie nr 8) dotyczą tego kiedy powstanie obowiązek podatkowy dla usług świadczonych przez niego na rzecz mieszkańców w związku z otrzymaniem wpłaty od mieszkańców i otrzymaniem dofinansowania. Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1. W myśl art. 19a ust. 5 pkt 2 ustawy, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa w art. 29a ust. 1 ustawy. Na podstawie art. 19a ust. 8 ustawy, jeżeli przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi otrzymano całość lub część zapłaty, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty, z zastrzeżeniem ust. 5 pkt 4. Mając powyższe na uwadze należy raz jeszcze podkreślić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega konkretna czynność (dostawa towaru lub usługa), a nie zapłata. Wyjątek polega na tym, że fakturą dokumentującą zapłatę jest faktura dokumentująca uiszczenie zaliczki na poczet przyszłej dostawy towarów czy świadczenia usług, natomiast w pozostałych przypadkach faktura zawsze dokumentuje czynność, a nie płatność, gdyż opodatkowaniu podlega wykonana czynność. W niniejszej sprawie czynnością, jakiej Wnioskodawca dokona na rzecz mieszkańca, będzie – zgodnie z zawartą umową – usługa montażu instalacji OZE. Wnioskodawca zawrze z mieszkańcami umowy, na podstawie których mieszkańcy będą zobowiązani do wniesienia wkładu własnego do przedmiotowej inwestycji. Umowa organizacyjno-finansowa wprowadza obwiązek uiszczenia przez mieszkańca zaliczek na wykonanie przez Wnioskodawcę na rzecz mieszkańca instalacji OZE. Mając na uwadze powyższe w kontekście powołanych wyżej przepisów prawa należy stwierdzić, że wpłaty mieszkańców pozostają w bezpośrednim związku ze świadczeniem usług realizowanym na rzecz tychże mieszkańców. Wpłaty wnoszone przez mieszkańców nie pozostają „w oderwaniu” od czynności, które będą wykonywane przez Wnioskodawcę – zachodzi bowiem związek pomiędzy dokonywanymi wpłatami a zobowiązaniem się Wnioskodawcy do wykonania usługi polegającej na montażu instalacji OZE. Należy zauważyć, że we wskazanej sytuacji istnieje bezpośredni związek pomiędzy dokonaniem wpłaty, a zindywidualizowanym świadczeniem Wnioskodawcy na rzecz konkretnego mieszkańca. Tym samym wpłaty dokonywane przez mieszkańców na poczet wykonania przez Wnioskodawcę przedmiotowej usługi będą stanowić wynagrodzenie, w związku z otrzymaniem którego po stronie Wnioskodawcy powstanie obowiązek podatkowy. Zatem wpłaty dokonywane przez mieszkańców należy uznać za zaliczkę na poczet świadczonej usługi montażu instalacji OZE. W związku z powyższym, obowiązek podatkowy z tytułu wniesienia wkładu własnego przez mieszkańca na poczet wykonania usługi montażu instalacji OZE, zgodnie z art. 19a ust. 8 ustawy, powstanie z chwilą otrzymania tej wpłaty (zaliczki). Jednocześnie zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa wart.29a ust. 1. Natomiast zgodnie z art. 19a ust. 6 ustawy w przypadkach, o których mowa w ust. 5 pkt 1 i 2, obowiązek podatkowy powstaje w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Zatem obowiązek podatkowy w odniesieniu do otrzymanej dotacji powstanie z chwilą otrzymania jej przez Wnioskodawcę. Zatem stanowisko Wnioskodawcy zakresie pytania nr 8 jest prawidłowe. Ponadto Wnioskodawca ma wątpliwości (pytanie nr 6) czy przekazanie prawa własności instalacji OZE na rzecz Mieszkańców po upływie okresu trwałości Projektu podlega odrębnemu opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Z opisu zdarzeń przyszłych wynika, że po upływie okresu trwania Projektu OZE, instalacja OZE zostanie przekazana Mieszkańcowi na własność. Wskazać należy, że do zagadnienia opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności wykonywanych na rzecz mieszkańców przez Wnioskodawcę w ramach projektu trzeba odnieść się w sposób całościowy. Działania Wnioskodawcy wykonywane po okresie trwałości projektu polegające na przeniesieniu przez Wnioskodawcę własności ww. instalacji na mieszkańców nie będą stanowić odrębnych czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ale będą elementami całościowych usług świadczonych przez Wnioskodawcę na rzecz mieszkańców. W przedmiotowej sprawie czynnością podlegającą opodatkowaniu nie będzie samo przekazanie przez Wnioskodawcę po okresie trwałości projektu prawa własności wybudowanych instalacji, lecz świadczenie przez Wnioskodawcę usługi montażu ww. instalacji. Zatem stanowisko Wnioskodawcy, że po opodatkowaniu wpłat dokonanych przez Mieszkańców z tytułu wkładu własnego w kosztach montażu instalacji OZE oraz po opodatkowaniu kwoty otrzymanej dotacji, Wnioskodawca nie ma obowiązku odrębnego opodatkowania podatkiem od towarów i usług przekazania Mieszkańcom własności instalacji OZE po upływie okresu trwałości Projektu, jest prawidłowe. Kolejne wątpliwości Wnioskodawcy (pytania nr 9) związane są z tym czy Wnioskodawca będzie miał obowiązek dokumentowania fakturą VAT wpłat Mieszkańców na poczet ich wkładu do Projektu. Przez „fakturę” – stosownie do zapisu art. 2 pkt 31 ustawy – rozumie się dokument w formie papierowej lub w formie elektronicznej zawierający dane wymagane ustawą i przepisami wydanymi na jej podstawie. Zgodnie z art. 106a pkt 1 ustawy, przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do sprzedaży, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1a, w których usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego i faktura dokumentująca te transakcje nie jest wystawiana przez usługobiorcę lub nabywcę towarów w imieniu i na rzecz usługodawcy lub dokonującego dostawy towarów. Stosownie do art. 106b ust. 1 ustawy, podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą: - sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem; - sprzedaż wysyłkową z terytorium kraju i sprzedaż wysyłkową na terytorium kraju na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1; - wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1; - otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów lub czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4. Faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Faktura pełni szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku od towarów i usług, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich elementów faktury. Stosownie do art. 106b ust. 2 ustawy podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3. Na podstawie art. 106b ust. 3 ustawy, na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą: a) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, z wyjątkiem czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4, oraz otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem tych czynności, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów - jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, b) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art. 118 - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty. Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów – co do zasady – podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika. Generalnie ustawodawca nie nakłada na podatników obowiązku wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż zwolnioną od podatku na podstawie przepisów ustawy lub rozporządzeń wykonawczych do niej oraz sprzedaż realizowaną na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT, chyba że wystąpią przesłanki wskazane w art. 106b ust. 3 ustawy, tj. osoba ta (nabywca) wystąpi w przewidywanym w przepisie terminie z żądaniem wystawienia faktury. Mając na uwadze przywołane przepisy należy stwierdzić, że jeżeli usługa montażu instalacji OZE na rzecz mieszkańców biorących udział w projekcie, zostanie wykonana na rzecz innego podmiotu niż ten, o którym mowa w art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy, Wnioskodawca będzie zobowiązany do udokumentowania takiej sprzedaży fakturą tylko na żądanie nabywcy (mieszkańca), w przeciwnym wypadku Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do wystawiania faktur VAT. Reasumując, Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do wystawienia faktury VAT w związku z świadczeniem usługi montażu instalacji OZE na rzecz mieszkańców (osób fizycznych) biorących udział w projekcie, chyba że mieszkaniec zażąda jej wystawienia zgodnie z art. 106b ust. 3 ustawy o VAT. Zatem stanowisko Wnioskodawcy zakresie pytania nr 9 jest prawidłowe. Ponadto Wnioskodawca ma wątpliwości (pytania nr 10) w zakresie tego czy Wnioskodawca będzie miał obowiązek ewidencjonowania na kasie rejestrującej oraz w rejestrze VAT wpłat Mieszkańców w poczet ich wkładu do Projektu. Obowiązek stosowania kas rejestrujących wynika bezpośrednio z art. 111 ustawy o podatku od towarów i usług. Nadmienia się, że od dnia 1 maja 2019 r. obowiązuje ustawa z dnia 15 marca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo o miarach (Dz.U. z 2019 r., poz. 675) wprowadzająca zmiany m.in. w przepisach art. 111 ustawy o VAT. I tak, zgodnie art. 111 ust. 1 ustawy, w brzmieniu od dnia 1 maja 2019 r., podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani prowadzić ewidencję sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących. Powyższy przepis określa generalną zasadę, z której wynika, że obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej dotyczy wszystkich podatników, którzy dokonują sprzedaży na rzecz określonych w nim odbiorców, tj. osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych. Zatem podstawowym kryterium decydującym o obowiązku stosowania ewidencji za pomocą kas rejestrujących jest status nabywcy wykonywanych przez podatnika świadczeń. Wskazać w tym miejscu należy, że od dnia 1 maja 2019 r. został uchylony przepis art. 111 ust. 1a ustawy i dodano przepis art. 111 ust. 1b, zgodnie z którym, w ewidencji, o której mowa w ust. 1, wykazuje się dane o sprzedaży, zawarte w dokumentach wystawianych przy zastosowaniu kas rejestrujących, w tym określające przedmiot opodatkowania, wysokość podstawy opodatkowania i podatku należnego oraz dane służące identyfikacji poszczególnych sprzedaży, w tym numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku albo podatku od wartości dodanej. W myśli, art. 2 pkt 22 ustawy wskazuje, że przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów. Na podstawie art. 111 ust. 8 ustawy, minister właściwy do spraw finansów publicznych może zwolnić, w drodze rozporządzenia, na czas określony, niektóre grupy podatników oraz niektóre czynności z obowiązku, o którym mowa w ust. 1, oraz określić warunki korzystania ze zwolnienia, mając na uwadze interes publiczny, w szczególności sytuację budżetu państwa (…). Kwestie dotyczące zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy użyciu kas rejestrujących niektórych czynności i niektórych grup podatników oraz terminów rozpoczęcia prowadzenia tej ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących od 1 stycznia 2019 r. reguluje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz. U. z 2018 r., poz. 2519), zwane dalej rozporządzeniem. Regulacje zawarte w powołanym rozporządzeniu przewidują zwolnienie z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących ze względu na wysokość obrotu – do określonej tym przepisem wysokości obrotów (zwolnienie podmiotowe) oraz zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia (zwolnienie przedmiotowe). Według § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia, zwalnia się z obowiązku ewidencjonowania w danym roku podatkowym, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2021 r.: 1. podatników, u których obrót zrealizowany na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych nie przekroczył w poprzednim roku podatkowym kwoty 20 000 zł, a w przypadku podatników rozpoczynających w poprzednim roku podatkowym dostawę towarów lub świadczenie usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, jeżeli obrót z tego tytułu nie przekroczył, w proporcji do okresu wykonywania tych czynności w poprzednim roku podatkowym, kwoty 20 000 zł. 2. podatników rozpoczynających po dniu 31 grudnia 2018 r. dostawę towarów lub świadczenie usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, jeżeli przewidywany przez podatnika obrót z tego tytułu nie przekroczy, w proporcji do okresu wykonywania tych czynności w danym roku podatkowym, kwoty 20 000 zł. W myśli § 3 ust. 2 rozporządzenia, zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, nie stosuje się do podatników, którzy w poprzednim roku podatkowym byli obowiązani do ewidencjonowania lub przestali spełniać warunki do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania. W świetle § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, w przypadku podatników korzystających ze zwolnienia, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1, zwolnienie to traci moc po upływie dwóch miesięcy następujących po miesiącu, w którym podatnik przekroczył obrót realizowany na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych w kwocie 20 000 zł. W przypadku podatników korzystających ze zwolnienia, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, zwolnienie to traci moc po upływie dwóch miesięcy następujących po miesiącu, w którym podatnik przekroczył obrót z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, w proporcji do okresu wykonywania tych czynności, w kwocie 20 000 zł. Powyższe zwolnienie z obowiązku ewidencjonowania obrotu za pomocą kasy rejestrującej ma charakter podmiotowy, tj. dotyczy podmiotu. W myśl § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2019 r., zwalnia się z obowiązku ewidencjonowania w danym roku podatkowym, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2021 r., czynności wymienione w załączniku do rozporządzenia. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, w odniesieniu do niektórych czynności wymienionych w załączniku do rozporządzenia zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się zgodnie z warunkami określonymi w tym załączniku. Powyższe zwolnienie jest zwolnieniem przedmiotowym z obowiązku ewidencjonowania obrotu za pomocą kasy rejestrującej, tj. dotyczy przedmiotu działalności. Jak już wcześniej wspomniano – w kwestii prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej – ustawodawca przewidział zwolnienia podmiotowe (§ 3 rozporządzenia), jak i przedmiotowe (§ 2 rozporządzenia) z tego obowiązku. Należy jednak zauważyć, że wykonywanie przez podatnika czynności wymienionych w § 4 rozporządzenia wyklucza możliwość zastosowania przez niego zwolnień określonych w § 2 i § 3 rozporządzenia. Zatem bezwzględnemu obowiązkowi ewidencjonowania przy zastosowaniu kas rejestrujących, niezależnie od przysługującego podatnikowi zwolnienia od tego obowiązku na podstawie § 2 i § 3 powołanego rozporządzenia, podlegają czynności wymienione w § 4 rozporządzenia, dokonywane na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych. W tym miejscu należy wskazać, że w części II załącznika do ww. rozporządzenia – sprzedaż dotycząca szczególnych czynności – w pozycji 37 wymieniono świadczenie usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, jeżeli świadczący usługę otrzyma w całości zapłatę za wykonaną czynność za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem), a z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła. Niezależnie od wysokości osiągniętych obrotów czy też świadczonych czynności ustawodawca wykluczył jednak z prawa do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania sprzedaż usług i towarów, które szczegółowo zostały określone w § 4 powołanego rozporządzenia. Z powyższego wynika, że aby podatnik miał możliwość skorzystać z prawa do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu przy zastosowaniu kasy rejestrującej na podstawie § 2 ust. 1 w powiązaniu z poz. 37 załącznika do ww. rozporządzenia muszą łącznie zostać spełnione następujące warunki: § świadczący usługę otrzyma w całości zapłatę za wykonaną czynność za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem); § z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła; § podatnik nie dokonuje dostaw towarów, ani nie świadczy usług określonych w § 4 rozporządzenia. Niewystąpienie jednego z ww. warunków oznacza brak możliwości zastosowania zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu przy zastosowania kasy rejestrującej. Biorąc pod uwagę treść powyżej powołanych przepisów prawa należy stwierdzić, że prawo do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących na mocy § 2 ust. 1 w powiązaniu z poz. 37 załącznika do ww. rozporządzenia, przysługuje więc w sytuacji, gdy zapłata za świadczone usługi w całości następuje za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem). Istotne jest, aby było możliwe zidentyfikowanie transakcji, której zapłata dotyczy. Wyrażenie „w całości” odnosi się do poszczególnych usług świadczonych przez podatnika. Taka konstrukcja przepisu powoduje, że zwolnieniu nie podlega usługa, za którą zapłacono częściowo gotówką, a częściowo za pośrednictwem banku lub poczty. Warunkiem zwolnienia jest bowiem to, aby konkretna usługa została w całości zapłacona za pośrednictwem banku lub poczty oraz by było możliwe zidentyfikowanie transakcji, której zapłata dotyczy. Wnioskodawca wskazał, że Mieszkaniec na podstawie umowy będzie zobowiązany do zapłaty wynagrodzenia za montaż instalacji OZE. Zapłata za usługi, które świadczy Wnioskodawca na rzecz mieszkańców będzie dokonana przelewem bankowym, przekazem bankowym, albo w placówce banku – w każdym przypadku na rachunek bankowy Wnioskodawcy. Ponadto z wniosku wynika, że płatność będzie dokonana przez Mieszkańca będącego stroną umowy z Wnioskodawcą, a więc będzie wynikało jednoznacznie jakiej czynności i na czyją rzecz została dokonana. Mając na uwadze przedstawiony stan prawny i opis sprawy należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy mieszkańcy dokonujący wpłat będą osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej lub rolnikami ryczałtowymi, a wpłata wnoszona będzie w całości za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej na wyodrębniony rachunek bankowy oraz z prowadzonej ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynikać będzie jakiej konkretnie czynności dotyczy, Wnioskodawca będzie miała prawo do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania przy zastosowaniu kasy rejestrującej świadczonych usług na podstawie § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, w powiązaniu z poz. 37 załącznika do ww. rozporządzenia. Odnosząc się z kolei do wątpliwości Wnioskodawcy w zakresie obowiązku ujmowania w rejestrze sprzedaży wpłat od Mieszkańców z tytułu wkładu własnego w związku z realizacją projektu, wskazać należy, że kwestię ewidencji (rejestrów) reguluje art. 109 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym podatnicy, z wyjątkiem podatników wykonujących wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 oraz podatników, u których sprzedaż jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 lub 9, są obowiązani prowadzić ewidencję zawierającą dane niezbędne do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej oraz informacji podsumowującej. Ewidencja powinna zawierać w szczególności dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokości kwoty podatku należnego, korekt podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżającej kwotę podatku należnego, korekt podatku naliczonego, kwoty podatku podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu, a także inne dane służące identyfikacji poszczególnych transakcji, w tym numer, za pomocą którego kontrahent jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej. Ustawodawca przepisem art. 109 ust. 3 ustawy, nakłada na podatnika obowiązek prowadzenia ewidencji zawierającej dane niezbędne do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej, obejmującej m.in. dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania oraz wysokości podatku należnego. Ewidencja jest odzwierciedleniem stanu rzeczywistego, powinna zatem obejmować wszystkie dokonane przez podatnika czynności podlegające opodatkowaniu jak i dane dotyczące podatku naliczonego podlegającego odliczeniu. Dane, które podatnik wpisuje do deklaracji podatkowej składanej w urzędzie skarbowym stanowią odzwierciedlenie danych wynikających z prowadzonej przez niego ewidencji sprzedaży i ewidencji zakupów VAT. W świetle art. 109 ust. 3 ustawy, podatnik jest zobowiązany prowadzić ewidencję dotyczącą podatku od towarów i usług w taki sposób, aby ewidencja ta zawierała wszystkie dane niezbędne do poprawnego sporządzenia deklaracji podatkowej. Mając zatem na uwadze powołane wyżej przepisy prawa stwierdzić należy, iż Wnioskodawca będzie zobowiązany ujmować w rejestrze sprzedaży otrzymywane wpłaty od Mieszkańców z tytułu wkładu własnego w związku ze świadczoną na ich rzecz usługą w ramach projektu, o którym mowa we wniosku. W konsekwencji stanowisko Wnioskodawcy, w zakresie prawa do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania świadczonych usług, za które otrzyma wpłaty od mieszkańców, przy zastosowaniu kasy rejestrującej oraz w rejestrze VAT, jest prawidłowe (pytanie nr 10). Kolejne wątpliwości Wnioskodawcy (pytanie nr 11) dotyczą tego czy Wnioskodawca będzie miał obowiązek dokumentowania fakturą VAT kwot wypłacanych na jego rzecz dotacji. Odnosząc się do kwestii prawidłowego dokumentowania otrzymanej przez Wnioskodawcę dotacji w części w której stanowi ona dopłatę do ceny świadczonych na rzecz mieszkańców przez Wnioskodawcę czynności należy wskazać, że z uwagi na to, że od dnia 1 stycznia 2014 r. uchylono art. 106 ust. 7 ustawy, umożliwiający podatnikom dokumentowanie określonych nim czynności za pomocą faktur wewnętrznych, w przypadku otrzymanych dotacji, taką podstawą może być odpowiedni dowód, który te czynności będzie odzwierciedlać. Odejście od obowiązku dokumentowania wskazanych w uchylonym przepisie art. 106 ust. 7 ustawy czynności fakturami wewnętrznymi, oznacza możliwość prowadzenia przez podatnika dowolnej dokumentacji, która takie czynności będzie odzwierciedlać, tj. udokumentowanie dotacji na dofinansowanie projektu dowolnym dowodem księgowym. Tym samym stanowisko Wnioskodawcy w zakresie dokumentowania otrzymanej dotacji dowolnym dowodem księgowym jest prawidłowe. Jednocześnie w niniejszej interpretacji nie udzielono odpowiedzi na pytanie w części dotyczącej ewidencjonowania na kasie rejestrującej kwot wypłacanych na rzecz Wnioskodawcy dotacji bo w tym zakresie Wnioskodawca nie przedstawił we wniosku swojego stanowiska. Następne wątpliwości Wnioskodawcy (pytanie nr 12) dotyczą tego czy wykonawcy wyłonieni przez Wnioskodawcę w postępowaniu konkurencyjnym, którzy zrealizują montaż instalacji OZE będą traktowani jako podwykonawcy Wnioskodawcy (dla celów stosowania art. 17 ust. 1 pkt 8 w zw. z ust. 1h ustawy o podatku od towarów i usług), i tym samym czy Wnioskodawca będzie zobowiązany stosować tzw. procedurę odwrotnego obciążenia określoną w art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku od towarów i usług. Zgodnie z obowiązującym do (...) r. art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy podatnikami podatku od towarów i usług są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi wymienione w załączniku nr 14 do ustawy, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki: 1) usługodawcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9, 2) usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Gdy warunki te są spełnione i świadczona usługa wymieniona została w Załączniku nr 14 do ustawy, usługodawca nie rozlicza podatku należnego (art. 17 ust. 2 ustawy). Rozliczenie podatku należnego dot. nabywanej usługi należy do usługobiorcy. Pod pozycjami 2-48 załącznika nr 14 do ustawy wymieniono szereg szeroko rozumianych usług budowlanych. W odniesieniu do tych usług, przewidziano dodatkowy warunek zastosowania zasad rozliczania podatku od towarów i usług w ramach „odwrotnego obciążenia”. Odwrotne obciążenie do tych usług stosuje się, jeżeli usługodawca świadczy te usługi budowlane jako podwykonawca (art. 17 ust. 1h ustawy). Przy identyfikacji zarówno towarów, jak i usług podlegających do (...) r. mechanizmowi odwrotnego obciążenia trzeba mieć na uwadze, że dla celów podatku VAT, do 31 marca 2020 roku należy posługiwać się PKWiU z 2008 r. oraz wytycznymi metodologicznymi do tej klasyfikacji. Przy każdej z usług wymienionych w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy podano również symbol klasyfikacji statystycznej PKWiU, co wskazuje, że tylko te konkretne towary i usługi, sklasyfikowane pod danym symbolem PKWiU, wymagają rozliczenia podatku na zasadzie odwrotnego obciążenia. Natomiast transakcje, których przedmiotem jest świadczenie wymienionych w załączniku nr 14 do ustawy usług, realizowane przez wykonawcę (generalnego wykonawcę) na rzecz inwestora, podlegają opodatkowaniu według zasad ogólnych, tj. podatek VAT rozliczany jest przez wykonawcę (generalnego wykonawcę), natomiast inwestor otrzymuje fakturę na kwotę należności za wykonane usługi zawierającą podatek VAT. W przypadku, wystąpienia dalszych „podzleceń” podwykonawca zlecający staje się głównym wykonawcą swojego zakresu prac w stosunku do swojego podwykonawcy i jest on wówczas zobowiązany do rozliczenia „podzleconych” usług budowlanych na zasadzie odwróconego obciążenia. Należy wskazać, że ustawa o podatku od towarów i usług nie definiuje pojęcia podwykonawcy, zatem dla prawidłowego rozumienia terminu „podwykonawca” wystarczające będzie posłużenie się powszechnym jego znaczeniem wynikającym z wykładni językowej. Zgodnie z definicją zawartą w internetowym wydaniu Słownika Języka Polskiego PWN podwykonawca to „firma lub osoba wykonująca pracę na zlecenie głównego wykonawcy”. (http://sjp.pwn.pl/sjp/podwykonawca; 2503008). W konsekwencji należy stwierdzić, że powyższe uregulowania prawne dowodzą, że aby zaistniał mechanizm odwrotnego obciążenia dla transakcji w zakresie usług budowlanych wymienionych w poz. 2-48 załącznika nr 14 do ustawy, to ich przedmiotem muszą być wyłącznie ww. usługi budowlane, które są wykonywane w następującej relacji: podwykonawca – główny wykonawca. Zatem, biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że ustalenie czy dana usługa podlega rozliczeniu zgodnie z mechanizmem odwróconego obciążenia, czy też zastosowanie będzie miała ogólna zasada rozliczenia podatku – ma charakter indywidualny. Oznacza to, że w każdym konkretnym przypadku należy zbadać, czy: § dana usługa jest usługą wymienioną w załączniku nr 14 do ustawy, § dana usługa jest świadczona przez podwykonawcę. W związku z ww. przedstawionym schematem podmiotów występujących przy świadczeniu usługi, należy wskazać, że podwykonawca to dalszy wykonawca prac (częściowych lub całościowych) w ramach zleconej przez inwestora na rzecz głównego wykonawcy inwestycji. Zatem podwykonawca jest podatnikiem działającym na zlecenie głównego wykonawcy. Przepisami ustawy z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1751) uchylono m.in. art. 17 ust. 1 pkt 8 i ust. 1h ustawy, określające zasady rozliczania podatku od towarów i usług dla usług budowlanych świadczonych przez podwykonawców, w ramach procedury odwrotnego obciążenia. Jednocześnie w art. 10 ustawy z dnia 9 sierpnia 2019 r. przyjęto, że w przypadku dostaw towarów lub świadczenia usług, wymienionych w załączniku nr 11 lub załączniku nr 14 do ustawy o podatku od towarów i usług, w brzmieniu dotychczasowym, dokonanych: 1) przed dniem (...) r., dla których obowiązek podatkowy powstał lub faktura została wystawiona po dniu (...) r., 2) po dniu (...) r., dla których faktura została wystawiona przed dniem (...) r. - stosuje się przepisy art. 17 ust. 1 pkt 7 i 8, ust. 1 c—1 h i 2-2b, art. 18c ust. 1 pkt 1, art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a i b, art. 99 ust. 9, art. 101 a, art. 102 ust. 3, art. 106e ust. 1 pkt 18 i ust. 4 pkt 1 oraz art. 108 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Z opisu sprawy wynika, że usługodawcy świadczący usługi montażu instalacji OZE będą podatnikami, o których mowa w art. 15, u których sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9, a Wnioskodawca (usługobiorca) jest podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny. Jednocześnie Wnioskodawca wskazał, że nabywane przez niego usługi montażu instalacji OZE na podstawie PKWiU 2008 należy sklasyfikować w dziale 43 roboty budowlane specjalistyczne, w grupowaniach: 43.22.12.0 - Roboty związane z wykonywaniem instalacji cieplnych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, 43.21.10.2 - Roboty związane z wykonywaniem pozostałych instalacji elektrycznych. Zatem przedmiotowe usługi są usługami wymienionymi w obowiązującym do 31 października załączniku nr 14 do ustawy. Jednocześnie Wnioskodawca wskazał, że kontrahenci Wnioskodawcy nie dokonają wskazanych usług montażu instalacji OZE, przed (...) r. dla których obowiązek podatkowy powstanie, lub faktura zostanie wystawiona po (...) r. Ponadto kontrahenci Wnioskodawcy nie dokonają również wskazanych usług montażu instalacji OZE po (...) r., dla których faktura została wystawiona przed (...) r. Zatem jak wskazał Wnioskodawca w związku z realizacją wskazanego we wniosku projektu nie wystąpią przypadki, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw. Tym samym nie zajdzie konieczność rozliczenia podatku należnego dotyczącego nabywanych usług montażu instalacji OZE przez usługobiorcę (Wnioskodawcę). Zatem stanowisko Wnioskodawcy, że dotychczasowe zasady rozliczania usług budowlanych świadczonych przez podwykonawców według odwrotnego obciążenia stosuje się w przypadku usług: 1) dokonanych przed dniem (...) r., dla których obowiązek podatkowy powstał lub faktura została wystawiona po dniu (...) r., 2) dokonanych po dniu (...) r., dla których faktura została wystawiona przed dniem (...) r., jest prawidłowe (pytanie nr 12). Ponadto w związku z przedstawionym we wniosku zdarzeniem przyszłym Wnioskodawca ma wątpliwości (pytania nr 13 i 14) czy będzie miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od zakupu wszystkich towarów i usług nabywanych przez niego na cele realizowanego Projektu (pytanie nr 13) oraz czy będzie zobowiązany do zastosowania przepisów o tzw. prewspółczynniku (pytanie nr 14)? W odniesieniu do wątpliwości Wnioskodawcy dotyczących prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanych z realizacją wskazanego we wniosku Projektu, należy wskazać, że w myśl art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu: a. nabycia towarów i usług, b. dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi. Z powyższego wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego). Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Ponadto podkreślić należy, że ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 tej ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zgodnie z powyższymi regulacjami, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni. Zatem, aby podmiot mógł skorzystać z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związany z dokonanym nabyciem towarów i usług, w pierwszej kolejności winien spełnić przesłanki umożliwiające uznanie go – dla tej czynności – za podatnika podatku od towarów i usług, działającego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Nie ulega wątpliwości, że realizując opisany we wniosku projekt Wnioskodawca będzie działał w charakterze podatnika o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ustawy o VAT uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Ponadto zgodnie z art. 86 ust. 2a ustawy w przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej „sposobem określenia proporcji”. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć. Cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy. W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania VAT. „Towarzyszą” one działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika. Nie podlegają one opodatkowaniu VAT, jednakże ich występowanie nie oznacza, że u podatnika występują czynności wykonywane poza działalnością gospodarczą. Za czynności zrównane z czynnościami wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej uznaje się także nieodpłatną dostawę towarów lub nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste, w przypadkach o których mowa w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy. Uzasadnia to fakt, że chociaż czynności te z definicji nie mają związku z działalnością gospodarczą, w przypadkach określonych w tych przepisach następuje obowiązek naliczenia VAT. Natomiast przez cele inne, rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy (przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy czy nieodpłatną działalność statutową). W kontekście przestawionego opisu zdarzenia przyszłego realizacja przedmiotowego Projektu OZE wpisuje się w cele prowadzonej działalności gospodarczej Stowarzyszenia. Z wniosku wynika, że w rozpatrywanej sprawie warunki, o których mowa w ww. art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, są spełnione, ponieważ Wnioskodawca jest czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług oraz jak wykazano powyżej, montaż instalacji OZE z tytułu których Mieszkańcy dokonują wpłat na rzecz Wnioskodawcy, jest opodatkowany podatkiem VAT według stawek właściwych, wobec powyższego wydatki poniesione na realizację przedmiotowego Projektu OZE (dokonane prze Wnioskodawcę zakupy) są związane z czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług. Ponadto jak wynika z wniosku Wnioskodawca dokonał oddzielenia zakresu działalności związanej z realizacją Projektu OZE od nieodpłatnej statutowej działalności. Podział polega na: - rozdzieleniu wydatków ponoszonych w związku z Projektem OZE od wydatków ponoszonych na potrzeby kontynuowanej nieodpłatnej działalności statutowej Wnioskodawcy, - rozdzieleniu wykorzystania nabywanych towarów i usług związanych z Projektem OZE od wykorzystania nabywanych towarów i usług związanych z kontynuowaną nieodpłatną działalnością statutową Wnioskodawcy, - rozdzieleniu administracji i zaplecza biurowego Projektu OZE od administracji i zaplecza biurowego kontynuowanej nieodpłatnej działalności statutowej Wnioskodawcy, - przeznaczenie na potrzeby Projektu OZE odrębnego lokalu biurowego w (…), czyli skoncentrowanie działalności związanej z Projektem OZE poza główną siedzibą Wnioskodawcy położoną w (…). - przeznaczenie lokalu biurowego w (…), czyli głównej siedziby Stowarzyszenia, na potrzeby kontynuowanej nieodpłatnej działalności statutowej Stowarzyszenia. Tym samym jak wskazał Wnioskodawca towary i usługi nabywane przez niego w związku z realizacją Projektu są/będą wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych VAT tj. jak podaje Wnioskodawca ujętych w klasyfikacji PKWiU: - 43.22.12.0 - Roboty związane z wykonywaniem instalacji cieplnych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych dla instalacji kolektorów słonecznych, pomp ciepła c. w. u., - 43.21.10.2 - Roboty związane z wykonywaniem pozostałych instalacji elektrycznych dla instalacji fotowoltaicznych. Zatem mając na uwadze opis sprawy oraz powołane przepisy prawa należy stwierdzić, że Wnioskodawca ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wydatków związanych z realizacją zadań w ramach opisanego Projektu OZE, dotyczących montażu instalacji OZE na budynkach i gruntach należących do Mieszkańców gmin objętych projektem. Powyższe wynika z faktu, że w analizowanym przypadku są spełnione – wskazane w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT – przesłanki warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego, tj. Wnioskodawca działa jako podatnik VAT, a wydatki związane z realizacją przedmiotowego projektu służą Wnioskodawcy do wykonywania czynności opodatkowanych tym podatkiem. Należy zauważyć, że Wnioskodawca może odliczyć podatek naliczony pod warunkiem, że nie zaistniały przesłanki negatywne wskazane w art. 88 ustawy o VAT. Jednocześnie w związku z tym, iż Wnioskodawca jest w stanie przypisać nabywane towary i usług, przez wyodrębnienie działalności związanej z realizacją Projektu OZE, w całości do działalności gospodarczej, w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego nie znajdzie zastosowanie przepis art. 86 ust. 2a ustawy. Tym samym, stanowisko Wnioskodawcy, że będzie mu służyło pełne prawo do odliczenie podatku naliczonego oraz, że nie będzie zobowiązany do zastosowania obowiązków przewidzianych w przepisie art. 86 ust. 2a-2h jest prawidłowe (pytania nr 13 i 14). Zaznacza się także, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego) podanym przez Wnioskodawcę w złożonym wniosku. Należy zauważyć, że przedmiotową interpretację wydano w oparciu o wskazanie Wnioskodawcy, iż objęte zakresem wniosku instalacje fotowoltaiczne stanowią mikroinstalacje w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. z 2018 r. poz. 2389, z późn. zm.) oraz że są one funkcjonalnie związane z budownictwem objętym społecznym programem mieszkaniowym w rozumieniu art. 41 ust. 12a ustawy. Wskazania te przyjęto jako element opisu zdarzenia przyszłego i nie były one przedmiotem oceny tut. Organu. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność. Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści. Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych (art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej). Powyższe unormowania należy odczytywać łącznie z przepisami art. 33 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2193 z późn. zm.), wprowadzającymi regulacje intertemporalne. Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm.). Skargę wnosi się w dwóch egzemplarzach (art. 47 § 1 ww. ustawy) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Teodora Sixta 17, 43-300 Bielsko-Biała lub drogą elektroniczną na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 54 § 1a ww. ustawy), w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 53 § 1 ww. ustawy). W przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się (art. 47 § 3 ww. ustawy). Jednocześnie, zgodnie z art. 57a ww. ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.