VI KZP 46/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie: J. Cieślak, J. Kosiński (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa S., oskarżonego z art. 239 § 2 i art. 239 § 1 k.k., po rozpoznaniu - przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Suwałkach postanowieniem z dnia 18 września 1985 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy protokół przesłuchania świadka sporządzony przez funkcjonariusza MO w sprawie, która zawisła przed właściwym sądem, a świadek ten był już przesłuchiwany przed tym sądem co do tych samych okoliczności, jest protokołem przesłuchania świadka w tej samej sprawie, innej sprawie lub też w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę w rozumieniu art. 337 § 1 k.p.k.?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej. Uzasadnienie faktyczneSytuacja procesowa w sprawie, na tle której Sąd Wojewódzki wystąpił z pytaniem prawnym, przedstawiała się następująco. Podczas rozprawy głównej w sprawie Józefa S., oskarżonego o popełnienie czynów określonych w art. 239 § 1 i art. 239 § 2 k.k., w dniu 31 stycznia 1985 r. prokurator złożył wniosek "o dołączenie do akt i zaliczenie w poczet dowodów" protokołów przesłuchań świadków: Marii G. z dnia 3 stycznia 1985 r. oraz Piotra G. z dnia 4 stycznia 1985 r., przeprowadzonych w obu wypadkach przez funkcjonariuszy MO, przy czym świadek oświadczył, że nie potrafi określić, w jakiej sprawie świadkowie ci zostali przesłuchani. Protokoły te nie zostały oznaczone żadną sygnaturą. Z akt sprawy wynika, że świadkowie ci byli już uprzednio przesłuchani w toku przeprowadzonego dochodzenia w dniach 13 marca, 6 i 10 kwietnia 1984 r. oraz podczas rozprawy głównej w dniach 14 listopada i 20 grudnia 1984 r. Na rozprawie w dniu 11 marca 1985 r. Sąd Rejonowy za zgodą stron uznał za ujawnione i zaliczył w poczet materiału dowodowego sprawy zgłoszone przez prokuratora protokoły przesłuchań tych świadków. Z uzasadnienia postanowienia Sądu Wojewódzkiego wynika, że przedstawione pytanie prawne w istocie swej zmierza do wyjaśnienia, czy organy MO są uprawnione w świetle przepisów kodeksu postępowania karnego do przesłuchiwania świadków w sprawie znajdującej się już w stadium postępowania jurysdykcyjnego oraz czy protokoły te mogą być odczytywane na podstawie art. 337 § 1 k.p.k. W związku z tym należy stwierdzić, że wprawdzie z treści zeznań świadków Marii i Piotra G. wynika, iż przesłuchanie ich w dniu 3 i 4 stycznia 1985 r. przez funkcjonariuszy MO nastąpiło "w tej samej sprawie", ale przeprowadzone zostało nie tylko po zamknięciu w dniu 19 września 1984 r. dochodzenia, ale już w czasie trwania rozprawy głównej, a zatem przez organ do czynności tej w tej sytuacji procesowej nieuprawniony. Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego określającymi przebieg postępowania przygotowawczego organy MO (art. 264 i 265 § 1 k.p.k.), oprócz innych organów, są uprawnione w toku tego postępowania do dokonywania czynności procesowych, m.in. do przesłuchiwania świadków. Protokoły tych przesłuchań stanowią protokoły uprzednio złożonych zeznań w postępowaniu przygotowawczym w rozumieniu art. 337 § 1 k.p.k. i podlegają odczytaniu na rozprawie w razie wystąpienia określonych w tym przepisie warunków.Jednocześnie przepisy kodeksu postępowania karnego regulujące postępowanie jurysdykcyjne jednoznacznie stanowią, że w tym stadium postępowania organami uprawnionymi do przesłuchiwania świadków w danej sprawie są tylko: sąd właściwy do rozpoznania sprawy, sędzia wyznaczony lub sąd wezwany (art. 343 § 1 k.p.k.), a w sprawach z oskarżenia prywatnego - na polecenie sądu - także organy MO (art. 435 § 2 k.p.k.). Dlatego też należy przyjąć, że przesłuchanie świadka w stadium postępowania jurysdykcyjnego "w tej samej sprawie" przez inny niż sąd orzekający organ procesowy, poza wymienionymi wyżej wyjątkami, stanowi oczywiste naruszenie tych przepisów. Protokoły takie nie mogą być więc odczytane w trybie art. 337 § 1 k.p.k.