III CZP 19/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Szachułowicz (sprawozdawca). Sędziowie SN: G. Bieniek, B. Bladowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Józefy J. z udziałem Floriana W. o zasiedzenie po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Suwałkach postanowieniem z dnia 19 marca 1986 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy dopuszczalne jest nabycie przez zasiedzenie ułamkowej części działki siedliskowej, wchodzącej do spadkowego gospodarstwa rolnego, przez spadkobiercę, który nie zachował uprawnień do dziedziczenia tegoż gospodarstwa?"podjął następującą uchwałę:Dopuszczalne jest nabycie przez zasiedzenie części działki siedliskowej, wchodzącej w skład spadkowego gospodarstwa rolnego przez spadkobiercę, który nie zachował uprawnień do dziedziczenia gospodarstwa rolnego.Uzasadnienie faktyczneZ materiału dowodowego sprawy wynika, że rodzice wnioskodawczyni w 1964 r. przekazali jej nieodpłatnie połowę swojego domu mieszkalnego w stanie surowym wraz z małym ogródkiem przydomowym. Wnioskodawczyni dokonała nakładów na wykończenie budynku, a przekazaną jej część działki wraz z połową budynku posiada nieprzerwanie do chwili obecnej od 1964 r. Matka wnioskodawczyni Anna W. została uwłaszczona całą nieruchomością około 2 ha na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Po jej śmierci gospodarstwo rolne odziedziczył w całości syn Florian W. przeciwnik wniosku, który kwestionuje charakter posiadania wnioskodawczyni, twierdząc, że istotnie rodzice udzielili siostrze pomocy, pozwalając na wykończenie połowy domu i zajęcie kawałka ziemi pod uwagę warzyw, lecz posiadanie to miało charakter prekaryjny, które nie prowadzi do nabycia własności przez zasiedzenie.Sąd Rejonowy w Suwałkach oddalił wniosek, a Sąd Rewizyjny przy rozpoznawaniu środka odwoławczego powziął poważne wątpliwości przedstawione w sformułowanym pytaniu prawnym.W naszym systemie prawnym obowiązuje zasada dopuszczalności nabycia przez zasiedzenie każdej nieruchomości lub jej części przez każdą osobę lub kilka osób wspólnie, jeżeli nie mają miejsca wyraźne wyłączenia ustawowe bądź cel uregulowań ustawowych nie dopuszcza nabycia rzeczy przez zasiedzenie. Wyłączenia podmiotowe mogą występować na tle ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 1933 r. Nr 24, poz. 202), a ograniczenia przedmiotowe wyraźnie wynikają z art. 177 k.c.W sprawie niniejszej nie zachodzą wspomniane wyłączenia, wnioskodawczyni może nabyć przez zasiedzenie nie tylko taką nieruchomość, jaka może być przedmiotem nabycia w drodze czynności prawnej, ale także i inne, albowiem przy nabywaniu w drodze zasiedzenia nie mają zastosowania ograniczenia obrotu nieruchomościami rolnymi. Osoba nabywająca przez upływ czasu określony w ustawie nabywa niezależnie od kwalifikacji zawodowych i niezależnie od tego, czy nabywana przez nią część odpowiada kryterium zdolności do towarowej produkcji rolnej lub czy powstały podział byłby zgodny z innymi przepisami szczególnymi wprowadzającymi ograniczenia w obrocie nieruchomościami.Do nabycia własności przez zasiedzenie niezbędne są dwie tylko przesłanki: samoistne posiadanie i upływ czasu, które muszą być bezspornie wykazane. Nie wyłącza możliwości nabycia przez zasiedzenie okoliczność, że przedmiotem zasiedzenia jest część siedliska gospodarstwa rolnego i bieg terminu upływał na korzyść osoby, która w dacie otwarcia spadku nie miała uprawnień do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, z którego część znajdowała się w samoistnym posiadaniu spadkobiercy, dziedziczącego spadek tylko na zasadach ogólnych, w zbiegu ze spadkobiercami dziedziczącymi także gospodarstwo rolne. Nie stanowi także przeszkody w zasiedzeniu części siedliska okoliczność, że w czasie biegu zasiedzenia poprzedniczka prawna uzyskała tytuł własności całej nieruchomości na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, jeśli zdarzenie to nie miało wpływu na przerwanie ciągłości posiadania i nie nastąpiło wpisanie nabywcy do księgi wieczystej, a zasiadający nie był uczestnikiem postępowania księgowowieczystego.Sąd Najwyższy mając to na uwadze udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.