I KR 199/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Kozłowski. Sędziowie: Z. Dominikowski, T. Rink (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Olborski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 1986 r. sprawy Bogdana D. i innych, oskarżonych z art. 241 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 58 (...), z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora i obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w R. z dnia 31 lipca 1985 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w następujący sposób, że w stosunku do oskarżonych Bogdana D. i Andrzeja K. przyjął, iż wartość korzyści majątkowych wręczonych oskarżonemu Eugeniuszowi W. wynosi łącznie nie mniej niż 270.000 zł, w tym w pieniądzach 170.000 zł, a łączna wartość wręczonych korzyści majątkowych określonych w pkt III aktu oskarżenia wynosi nie mniej niż 640.000 zł (...);2) w pozostałych zaskarżonych częściach ten wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneBogdan D. oskarżony został o to, że:1) w czerwcu i lipcu 1983 r. w G. zagarnął mienie społeczne w postaci 55.440 sztuk słoików, 1.792 kg esencji octowej i 340.0550 sztuk zakrywek kontaktowych ogólnej wartości 942.561 zł na szkodę Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w G., tj. o czyn określony w art. 201 k.k.,2) w czerwcu 1983 r. w J. w związku z zakupem słoików wręczył dyrektorowi do spraw handlowych Huty Szkła w J. - Gerardowi S. korzyść majątkową w postaci pieniędzy w wysokości 200.000 zł oraz artykuły spożywcze w postaci kawy, alkoholu i mięsa, tj. o czyn określony w art. 241 § 3 k.k., a ponadto tenże Bogdan D. oraz Andrzej K. oskarżeni zostali o to, że:3) w okresie od 1980 r. do lipca 1983 r. w W. i innych miejscowościach kraju, działając w warunkach przestępstwa ciągłego, wspólnie i w porozumieniu, w zamian za ułatwienie sprzedaży słoików, esencji octowej i zakrywek kontaktowych, wręczyli pracownikom jednostek gospodarki uspołecznionej odpowiedzialnym za sprzedaż tych artykułów korzyści majątkowe w łącznej kwocie nie mniejszej niż 700.000 zł, w tym pieniądze w wysokości 670.000 zł oraz meble, pralkę automatyczną, magnetofon stereofoniczny, artykuły spożywcze w postaci mięsa i kawy, łącznej wartości nie mniejszej niż 100.000 zł (...), tj. o czyn określony w art. 241 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 58 k.k. (...).Sąd Wojewódzki w R. wyrokiem z dnia 31 lipca 1985 r. Bogdana D. uznał za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu w pkt II i III aktu oskarżenia, przyjmując co do czynu określonego w pkt III ppkt 1, że Eugeniuszowi W. wręczono pieniądze w wysokości nie mniejszej niż 280.000 zł, a określonego w pkt III ppkt 2, że tego przestępstwa dopuścił się na początku 1982 r., że łączna kwota wręczonych korzyści majątkowych wynosi nie mniej niż 750.000 zł, w tym pieniądze - w wysokości 650.000 zł, oraz że czyn opisany w pkt II stanowi przestępstwo przewidziane w art. 241 § 1 k.k., a czyn opisany w pkt III przestępstwo określone w art. 241 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k., i za czyn opisany w pkt II na podstawie art. 241 § 1 k.k. w zw. z art. 36 § 3 k.k. i art. 40 § 2 k.k. skazał go na kary: 3 lat pozbawienia wolności i 300.000 zł grzywny oraz pozbawienia praw publicznych na okres 6 lat, za czyn opisany w pkt III na podstawie art. 241 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k. i w zw. z art. 36 § 3 k.k. i art. 40 § 2 k.k. skazał go na kary: 4 lat pozbawienia wolności, 800.000 zł grzywny oraz pozbawienia praw publicznych na okres 6 lat.Na podstawie art. 66, 67 § 1 k.k., art. 70 § 1, art. 71 § 2 k.k. wymierzył Bogdanowi D. karę łączną w wysokości 6 lat pozbawienia wolności, 1.000.000 zł grzywny oraz pozbawienia praw publicznych na okres 6 lat (...).Bogdana D. uniewinnił od czynu zarzucanego mu w pkt I aktu oskarżenia (...).Od tego wyroku rewizję wnieśli prokurator i oskarżony.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Co do rewizji wniesionej przez prokuratora w odniesieniu do oskarżonych Bogdana D., Andrzeja K., Gerarda S. (...) - to w stosunku do oskarżonych Bogdana D. i Andrzeja K. autor rewizji nietrafnie podnosił zarzut obrazy przez Sąd Wojewódzki art. 241 § 1 k.k. Prawidłowo ustalono, że wartość kwot wręczonych różnym osobom przez tych oskarżonych przekraczała 600.000 zł, ale fakty te same przez się nie uzasadniają zakwalifikowania tych czynów jednostkowych jako przestępstwa ciągłego przewidzianego w art. 241 § 4 k.k. w zw. z art. 58 k.k.W artykule 241 § 4 k.k. ustawodawca wymienia art. 240 pkt 2 k.k. jako ten, na podstawie którego powinien być skazany ten, kto bierze łapówkę, żeby do udzielającego korzyści lub jej obietnicy mógł mieć zastosowanie art. 241 § 4 k.k. Jest rzeczą oczywistą, że w tej sprawie żadna z osób skazanych za przyjęcie korzyści majątkowych nie przyjęła korzyści w wielkich rozmiarach. Podstawą skazania tych osób jest art. 239 § 1 k.k., a nie art. 240 pkt 2 k.k. O odpowiedzialności sprawcy za zbrodnię przewidzianą w art. 241 § 4 k.k. nie decyduje łączna wartość wręczonych różnym osobom korzyści majątkowych w wysokości przeszło 600.000 zł, lecz to, czy któraś z przyjmujących tę korzyść osób spełnia warunki określone w art. 240 pkt 2 k.k. Brak więc powodów do uwzględnienia zarzutu i wniosku rewizji prokuratora w tej części, a dotyczy to również wymiaru kar wobec tych dwóch oskarżonych.Dalszy zarzut rewizji prokuratora dotyczy wymiaru kary zarówno pozbawienia wolności oraz grzywny, jak i dodatkowej zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych. Wysoki stopień społecznego niebezpieczeństwa przypisanych oskarżonym czynów został przez Sąd Wojewódzki należycie uwzględniony przy orzekaniu o karze. Sąd ten uwzględnił fakt, że oskarżeni ci działali w warunkach art. 58 k.k., uwzględnił wartość przyjętych korzyści majątkowych oraz to, że wszyscy oni przyjmowali te korzyści jako pracownicy na kierowniczych stanowiskach. W odniesieniu do tych oskarżonych uwzględniono również szereg obiektywnie występujących okoliczności łagodzących, a w tym przede wszystkim ich nienaganny tryb życia do czasu popełnienia tych przestępstw. Uwzględniono dalej rolę oskarżonych jako tych, którzy wskutek swojej działalności wciągnęli pozostałych oskarżonych do uprawiania przestępczego procederu. Nie można zasadnie twierdzić, że Sąd Wojewódzki pominął przy wymiarze kary którąkolwiek z ważnych okoliczności. Prezentowane w uzasadnieniu rewizji prokuratora twierdzenie o rażąco łagodnych karach nie uwzględnia w ogóle okoliczności łagodzących i opiera się na daleko surowszej ocenie okoliczności obciążających. Stanowiska takiego - jako sprzecznego z dyrektywami zawartymi w art. 50 k.k. - nie można podzielić (...).