V KRN 266/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Cieślak (spr.).Sędziowie SN: C. Kraska, H. Szwaczkowski.Przy udziale Prokuratora Prok. Gen. I. Kanickiej-Jeżowskiej.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Józefa D. skazanego z art. 158 § 1 k.k. z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 16 grudnia 1985 r.,uchyla zaskarżony wyrok w odniesieniu do Józefa D. i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu w G. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneOskarżony Józef D. uznany został wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 16 grudnia 1985 r., za winnego,, że:"W dniu 1 czerwca 1985 r. w G. działając wspólnie i w porozumieniu z Bogusławom K., będąc w stanie nietrzeźwości pobił Stanisława S., który na skutek tego doznał złamania kości nosa, rany tłuczone grzbietu nosa i policzka prawego oraz podbiegnięcia krwawego oczodołu prawnego, co naruszyło prawidłowe funkcjonowanie narządów ciała na okres powyżej 7 dni, to jest czynu z art. 158 § 1 k.k., i wymierzono mu za to karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat i grzywnę 70.000 zł, zobowiązując go do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu.Wyrok ten, wobec niezaskarżenia go przez strony, uprawomocnił się w dniu 23 grudnia 1985 r.Prokurator Generalny PRL zaskarżył powyższy wyrok rewizją nadzwyczajną w odniesieniu do Józefa D., zarzucając:-mający wpływ na treść wyroku błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niezasadnym przyjęciu przez Sąd, że oskarżony Józef D., który już uprzednio był dwukrotnie karany, w tym raz za przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu oraz posiadający wyjątkową negatywną opinię w miejscu zamieszkania, będzie w przyszłości przestrzegał porządku prawnego, co sprawia, że wymierzona mu kara 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 3 lata nie spełnia celów wychowawczych jak również względów na jej społeczne oddziaływanie,-mającą wpływ na treść wyroku obrazę art. 135 § 1 k.p.k. polegającą na niepodpisaniu przez przewodniczącego składu orzekającego - protokołu rozprawy głównej z dnia 16 grudnia 1985 r., co sprawia, że protokół ten m.in. będący podstawą wydanego wyroku nie posiada wartości dokumentu procesowego.W konkluzji rewizja zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w G. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna, z tym iż za pierwszoplanowy zarzut należy uznać obrazę w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść wyroku.Brak uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwala na kontrolę, jakimi przesłankami kierował się Sąd pierwszej instancji, zawieszając warunkowo - oskarżonemu D. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności.Materiał dowodowy sprawy został zebrany przez sąd pierwszej instancji w odniesieniu do oskarżonego D. w sposób powierzchowny i niewystarczający, gdyż oskarżony odmówił składania wyjaśnień, a postępowanie dowodowe zostało ograniczone do lakonicznego przesłuchania pokrzywdzonego, mimo iż ustalenie udziału oskarżonego D. w zajściu wymagało bardziej szczegółowego i wnikliwego przeprowadzenia postępowania.Uchybienia w tym zakresie wiążą się z drugim z zarzutów, zawartym w rewizji nadzwyczajnej, dotyczącym obrazy art. 135 § 1 k.p.k., odnośnie którego w uzasadnieniu rewizji stwierdzono zasadnie, że zgodnie z treścią art. 129 § 1 pkt 8 k.p.k. z przebiegu rozprawy winien być sporządzony protokół. Jest on dokumentem procesowym umożliwiającym kontrolę przebiegu postępowania i prawidłowości wyroku.Artykuł 135 § 1 k.p.k. wymaga, by protokół ten był podpisany przez przewodniczącego i protokolanta. Wtedy dopiero dokument ten ma wartość procesową.Z akt niniejszej sprawy natomiast wynika, że protokół z rozprawy głównej przeprowadzonej w dniu 16 grudnia 1985 r. nie został podpisany przez przewodniczącego. Na rozprawie tej ustosunkował się do kwestii wyjaśnień oskarżony Józef D., zeznawał świadek Stanisław S., a także wypowiadali się w głosach stron oskarżony i oskarżyciel publiczny. Sąd w dniu tym podjął decyzję odnośnie zaliczenia w poczet materiałów dowodowych dokumentów zebranych w toku postępowania karnego oraz uznał za odczytane zeznania trzech świadków.Był więc to protokół istotny dla całego postępowania karnego i mający oczywisty wpływ na wydanie wyroku.Brak podpisu przewodniczącego na protokóle z tej rozprawy sprawia, że nie posiada on wartości dokumentu procesowego, a zatem wyrok Sądu w niniejszej sprawie został m.in. oparty na dokumencie dotkniętym bardzo poważną wadą.Sąd Najwyższy uznał, że w przedstawionej wyżej sytuacji procesowej niewystarczające byłoby zwrócenie akt Sądowi pierwszej instancji w celu usunięcia braków w zakresie, podpisania protokołu rozprawy, bowiem istota problemu sprowadza się nie tylko do braku podpisu, ale również do wad w zakresie postępowania, o których była poprzednio mowa.Te wady w zakresie postępowania mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie wymiaru kary w odniesieniu do osk. Józefa D.W odniesieniu do tej kwestii wypowiedziano w rewizji, że oskarżony Józef D. brał udział w pobiciu Stanisława S. Fakt ten jest bezspornie ustalony, gdyż działo się to w obecności świadków Teresy F. i innych, a nadto Józef D. przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, choć odmówił na rozprawie składania wyjaśnień.Przestępstwa przypisanego mu oskarżony Józef D. dopuścił się będąc w stanie nietrzeźwości.Oskarżony ten był już uprzednio dwukrotnie karany, w tym także i z art. 182 § 1 k.k., które to przestępstwo wbrew odmiennym twierdzeniom na wstępie rewizji nie należało do przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu.W miejscu zamieszkania posiada on wyjątkową negatywną opinię. Posiada skłonności do nadużywania alkoholu, pod którego wpływem wywołuje awantury, nie przestrzega zasad współżycia społecznego i porządku prawnego. Do czasu wszczęcia postępowania karnego w niniejszej sprawie nigdzie nie pracował, prowadząc pasożytniczy tryb życia. Podczas rozprawy oświadczył on, że podjął pracę, lecz poza tym oświadczeniem brak jest w aktach na to dowodu.Mimo istnienia wymienionych wyżej okoliczności, świadczących o wysokim stopniu demoralizacji oskarżonego i bezskuteczności dotychczas wymierzanych mu kar sądowych jak i okoliczności, w jakich dopuścił się ten oskarżony przypisanego mu przestępstwa, Sąd wyprowadził niesłuszne wnioski, że Józef D. w przyszłości będzie przestrzegał porządku prawnego i nie popełni przestępstwa i wymierzył mu, zdaniem rewidującego, nadmiernie łagodną karę pozbawienia wolności w wysokości 1 roku, a nadto karę tę dodatkowo złagodził warunkowo, zawieszając jej wykonanie na okres 3 lat.Jak wynika z wywodów rewizji, to osobowość oskarżonego, jego dotychczasowy tryb życia nie uzasadniają warunkowego zawieszenia wykonania kary, jak również brak jest podstaw co do pozytywnej prognozy jego zachowania się na wolności.Kara ta nadto z uwagi na nieuzasadnioną łagodność nie spełnia swoich celów wychowawczych jak i nie przemawiają za nią względy na jej społeczne oddziaływanie.Przestępstwa tego rodzaju - przeciwko zdrowiu i życiu są nagminne na terenie kraju i winny być karane z całą surowością prawa.Według wywodów rewizji sąd z zebranego materiału dowodowego, w tym również i tej części, która wskazywała na okoliczności zajścia i negatywne właściwości podmiotowe sprawcy, wyprowadził błędne wnioski co do niebezpieczeństwa społecznego czynu przypisanego oskarżonemu jak i co do jego zachowania się w przyszłości.Ustosunkowanie się do tych zarzutów rewizji wymaga ponowienia postępowania pierwszoinstancyjnego, gdyż może wiązać się z potrzebą uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie dotyczącym osk. D.Prawidłowe ukształtowanie kar w tej sprawie może wiązać się z ich zróżnicowania stosunku do dwóch sprawców pobicia, gdyż osobowość prawomocnie skazanego Bogdana K. przedstawia się bardziej negatywnie w związku z jego uprzednią karalnością i jego rolą w toku przedmiotowego zajścia. Problem nie sprowadzałby się więc tylko do orzeczenia kary pozbawienia wolności bez zawieszenia.Kwestie te wymagają wnikliwego, pierwszoinstancyjnego rozpoznania sprawy i dlatego, podzielając trafność wniosku rewizji nadzwyczajnej, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.