III ARN 22/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Marmaj. Sędziowie SN: H. Ciepła, M. Zakrzewska, A. Wielgus, M. Sychowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Ryszarda T. i Ireny K. na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy z dnia 30 maja 1985 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 1986 r.postanowił uchylić zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 21 stycznia 1986 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę Ryszarda T. i Ireny K. na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu m.st. Warszawy z dnia 30 maja 1985 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ponieważ skarżący w zakreślonym im terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania nie uiścili wpisu od skargi. Następnie postanowieniem z dnia 26 lutego 1986 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił wnioski skarżących o zmianę bądź uchylenie postanowienia z dnia 21 stycznia 1986 r. i o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu.Wymienione na wstępie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 1986 r. zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną wniesioną w dniu 16 lipca 1986 r. Minister Sprawiedliwości zarzucił zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 204 § 1 k.p.a., art. 369 pkt 5 i art. 133 § 3 k.p.c. w związku z art. 211 k.p.a. oraz art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110 ze zm.), i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do merytorycznego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z akt sprawy wynika, że skarżący ustanowili swoim pełnomocnikiem adwokata. Udzielone mu pełnomocnictwo zostało dołączone już do skargi, którą on sporządził i wniósł. W tej sytuacji do uiszczenia wpisu od skargi powinien być wezwany pełnomocnik skarżących. Wynika to z art. 133 § 3 zdanie pierwsze k.p.c., który to przepis ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu sądowo-administracyjnym, stosownie do art. 211 k.p.a. Tymczasem do uiszczenia wpisu od skargi wezwani zostali sami wnioskodawcy. Wezwanie to zatem dotknięte jest wadliwością. Jej konsekwencją jest to, że wezwanie nie wywołało skutku prawnego, i tygodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi nie zaczął w ogóle biec (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 26 listopada 1965 r. III CR 265/65 - OSN - wyd. Prok. Gen. 1966, z. 5-6, poz. 26, z dnia 22 kwietnia 1967 r. I CZ 25/67 - OSNCP 1967, z. 12, poz. 225 i z dnia 4 maja 1972 r. I PZ 26/72 - OSPiKA 1973, z. 4, poz. 79). Nieuiszczenie przez skarżących wpisu od skargi w tym terminie nie dawało przeto podstawy do odrzucenia skargi (art. 212 zdanie drugie k.p.a. w związku z art. 16 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).Jednakże w sprawie wymaga wyjaśnienia, czy mimo to, co powiedziano, zaskarżone postanowienie nie jest w gruncie rzeczy prawidłowe. W postanowieniu z dnia 26 lutego 1986 r. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na art. 212 k.p.a. i art. 17 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wyraził bowiem pogląd, według którego skarga podlegała odrzuceniu, ponieważ wniesiona została przez adwokata i należało od niej pobrać wpis stały, a nie został on uiszczony równocześnie z wniesieniem skargi.Pomijając kwestię, czy istotnie w sprawie należało pobrać od skargi wpis stały, czy też wpis stosunkowy (por. § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 sierpnia 1980 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne - Dz. U. Nr 20, poz. 73), przytoczonego poglądu nie można podzielić.Z art. 212 zdanie drugie k.p.a. wynika, że zasady pobierania wpisu w postępowaniu sądowo-administracyjnym reguluje przede wszystkim rozporządzenie Rady Ministrów. Wydane na podstawie tego przepisu przez Radę Ministrów rozporządzenie z dnia 30 sierpnia 1980 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne w § 2 stanowi, że do uiszczenia wpisu wzywa przewodniczący wydziału Naczelnego Sądu Administracyjnego po otrzymaniu, przez ten sąd, skargi wraz z aktami sprawy od organu administracji państwowej. Przepis ten więc reguluje, kto i kiedy wzywa do uiszczenia wpisu, nie reguluje zaś sytuacji, gdy wpis nie zostanie uiszczony. Przepis ten ani żaden inny przepis powołanego rozporządzenia nie wskazują też żadnej sytuacji, kiedy nie wzywa się do uiszczenia wpisu. Wynikałoby z tego, że takiej sytuacji nie ma. Wniosek taki jednak jest oczywiście nietrafny. Sytuacje takie są i wymienia je § 15 ust. 1 Regulaminu czynności Naczelnego Sądu Administracyjnego (zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 lutego 1982 r. - M.P. Nr 9, poz. 63). Według tego przepisu nie wzywa się strony do uiszczenia wpisu od skargi, gdy strona uiściła już wpis bez wezwania albo zgłosiła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych lub nie ma obowiązku uiszczenia wpisu. Przepis ten jednak nie mówi, że do uiszczenia wpisu nie wzywa się, jeżeli skarga podlegająca wpisowi stałemu została wniesiona przez adwokata. Przytoczona regulacja wskazuje więc, że także w tej ostatnio wymienionej sytuacji należy wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi.Według art. 212 zdanie trzecie k.p.a. w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne stosuje się odpowiednio także przepisy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Przepisy te mogą być stosowane (odpowiednio), gdy określonej kwestii nie reguluje rozporządzenie Rady Ministrów, wydane z upoważnienia zawartego w art. 212 zdanie drugie k.p.a. Uznanie przeto, że wniesienie przez adwokata nienależycie opłaconej skargi podlegającej wpisowi stałemu, nie zostało uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 sierpnia 1980 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne, aktualizuje potrzebę rozważenia, czy do wymienionej sytuacji znajduje zastosowanie art. 17 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Odpowiednie zastosowanie tego przepisu w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne prowadziłoby do przyjęcia, że wniesioną przez adwokata nienależycie opłaconą skargę podlegającą wpisowi stałemu zwraca się bez wezwania do uiszczenia wpisu. Z takiego unormowania wynikałoby, że adwokat wnoszący skargę podlegającą wpisowi stałemu jest obowiązany uiścić należny od niej wpis równocześnie z wniesieniem skargi.Zastosowanie art. 17 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w postępowaniu sądowo-administracyjnym byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby nie sprzeciwiał się temu charakter tego postępowania i wynikające z unormowań szczególnych zasady postępowania wchodzące w grę w razie wniesienia skargi. Patrząc na omawiane zagadnienie w tym aspekcie trzeba wziąć w szczególności pod uwagę po pierwsze, że skargę wnosi się do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu administracji państwowej, który wydał zaskarżoną decyzję w ostatniej instancji (art. 200 § 1 k.p.a.), i po drugie, że tenże organ może, jeżeli uzna w całości skargę na słuszną, zmienić lub uchylić decyzję i w tym przypadku nie nadaje skardze dalszego biegu (art. 200 § 2 k.p.a.). Przy przyjęciu, że wniesiona przez adwokata skarga podlegająca wpisowi stałemu powinna być należycie opłacona już w chwili wniesienia, w wypadku, gdyby doszło do autokontroli decyzji przez organ administracji państwowej i nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu (art. 200 § 2 k.p.a.), dotyczyłoby to z reguły skargi opłaconej. Natomiast w tym samym wypadku, gdyby chodziło o skargę podlegającą wpisowi stosunkowemu, mogłaby ona nie być opłacona, bo do wezwania do uiszczenia wpisu - co należy do przewodniczącego wydziału w Naczelnym Sądzie Administracyjnym - w ogóle by wówczas nie doszło, a nieuiszczenie wpisu nie rodziłoby podstawy do odrzucenia skargi bądź odmowy zastosowania przez organ administracji państwowej trybu postępowania przewidzianego w art. 200 § 2 k.p.a. Dopuszczenie takich samych konsekwencji procesowych w odniesieniu do skargi opłaconej, tylko dlatego, że podlega ona wpisowi stałemu, oraz do skargi nie opłaconej, że podlega ona wpisowi stosunkowemu, jest niczym nieuzasadnione. Nie uzasadniają tego ani przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 sierpnia 1980 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne, ani ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Rozważania te więc prowadzą do wniosku, iż przepis art. 17 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie ma zastosowania w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Wniosek ten jest zgodny z poglądem autorów, którzy zajmowali się omawianą kwestią w piśmiennictwie prawniczym.W świetle tego, co powiedziano, zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadnia to uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej (art. 210 i 211 k.p.a. w związku z art. 422 § 2 k.p.c.).