N 24/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk E. Zawiłowski. Sędziowie: płk E. Olczak, ppłk E. Matwijów (sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk P. Tomaszewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 1986 r. na rozprawie sprawy Grzegorza K., skazanego prawomocnie za przestępstwa określone w: a) art. 309 § 1 k.k. w zw. z art. 242 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL na karę 1 roku pozbawienia wolności, b) art. 303 § 1 k.k. w zw. z art. 242 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności i łącznie na karę 1 roku pozbawienia wolności, które to kary pozbawienia wolności postanowieniem Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 31 lipca 1986 r. zostały następnie darowane na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw, z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Naczelnego Prokuratora Wojskowego na korzyść oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 21 kwietnia 1986 r. i postanowienia tego Sądu z dnia 31 lipca 1986 r.,uwzględniając rewizję nadzwyczajną Naczelnego Prokuratora Wojskowego, zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazania Grzegorza K. za przestępstwo określone w art. 309 § 1 k.k. w zw. z art. 242 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL przez uniewinnienie go, a w związku z tym uchylił postanowienie Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 31 lipca 1986 r. w części dotyczącej darowania mu kary wymierzonej za to przestępstwo na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw (...).Uzasadnienie faktyczne(...) W rewizji nadzwyczajnej złożonej na korzyść skazanego Naczelny Prokurator Wojskowy zarzucił sądowi pierwszej instancji obrazę przepisów prawa materialnego (art. 387 pkt 1 k.p.k.), polegającą na błędnym zakwalifikowaniu czynu skazanego opisanego w pkt 1 wyroku z art. 309 § 1 k.k., i na tej podstawie domagał się uniewinnienia go od zarzutu popełnienia tego przestępstwa, a także uchylenia postanowienia co do darowania orzeczonej za ten czyn kary pozbawienia wolności .Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. W pełni należy podzielić pogląd rewizji, że oceniając czyn skazanego Grzegorza K., polegający na niewykonywaniu przez niego pracy, na gruncie art. 309 § 1 k.k. sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazy prawa materialnego.Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, sąd pierwszej instancji przypisując skazanemu winę w zakresie popełnienia przestępstwa określonego w art. 309 § 1 k.k., zajął stanowisko, iż nie wykonując pracy w ZTB w B., do świadczenia której był zobowiązany stosownym zarządzeniem, skazany nie wykonał rozkazu komendanta batalionu OC, zarządzenie bowiem regulujące tok jego pracy wydane zostało w formie rozkazu.Z takim poglądem nie można się zgodzić z następujących względów.Podstawą do oceny, czy jest rozkazem w rozumieniu art. 309 § 1 k.k. wydane przez przełożonego podwładnemu żołnierzowi ustne lub pisemne konkretne polecenie wymagające określonego działania lub zaniechania ze strony tego ostatniego, są przede wszystkim przepisy regulaminu służby wewnętrznej Sił Zbrojnych PRL.Z pkt 41 i następnych tego regulaminu wynika, że rozkazem jest polecenie wydane przez przełożonego podwładnemu do bezpośredniego wykonania (por. również pkt 33 regulaminu Służby Wewnętrznej Oddziałów OC w OHP).Skoro tak, to nie można - zdaniem Sądu Najwyższego - zarządzenia, które reguluje rozkład zajęć, tok pracy czy służby w określonej jednostce, utożsamiać z rozkazem w rozumieniu cytowanego pkt 41 regulaminu czy też art. 290 § 3 k.k., choćby nosiło ono nazwę rozkazu lub było wprowadzone w życie rozkazem, jak to zdarzyło się w niniejszej sprawie, gdyż nie odpowiada ono takim celom rozkazu, o jakich mowa w tych przepisach.W świetle przedstawionego poglądu należało podzielić stanowisko skarżącego zawarte w rewizji nadzwyczajnej, że w zachowaniu skazanego, polegającym na niepodejmowaniu pracy w ZBT w N. w wyszczególnionych w opisie czynu dniach, nakazanej mu zarządzeniem wydanym w formie rozkazu dziennego komendanta batalionu, nie można dopatrzyć się znamion przestępstwa określonego w art. 309 § 1 k.k.W tej sytuacji, mając na uwadze przytoczone powyżej argumenty, należało skazanego uniewinnić od zarzutu popełnienia przypisanego mu przestępstwa określonego w art. 309 § 1 k.k., a w konsekwencji takiego rozstrzygnięcia - uchylić postanowienie sądu pierwszej instancji w kwestii darowania mu orzeczonej za ten czyn kary pozbawienia wolności (...).