III KR 373/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Cz. Kraska.Sędziowie SN: W.Gruber (spr.), S. Pawelec.Protokolant: T. Stemplewska.Prokurator Prokuratury Generalnej: B. Wojewódzki.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 1986 r. sprawy Henryka T. i Ryszarda P., oskarżonych z art. 210 § 2 w zw. z art. 60 § 1 k.k. z powodu rewizji, wniesionych przez obrońców oskarżonych, od wyroku Sądu Wojewódzkiego w E. z dnia 14 maja 1986 r., sygn. II K 9/86:1)utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;2)zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania rewizyjnego;3)zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Zespołu Adwokackiego w W. 2.200 złotych za obronę z urzędu osk. Henryka T. w postępowaniu rewizyjnym przed Sądem Najwyższym.Uzasadnienie faktyczneHenryk T. i Ryszard P. oskarżeni byli o to, że: w dniu 4 listopada 1985 r. w E., działając wspólnie i w porozumieniu, przy czym Henryk T. będąc uprzednio skazany wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w E. z dnia 22.01.1983 r. z art. 235 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności złagodzoną wyrokiem Sądu Najwyższego w W. z dnia 25.05.1982 r. do 6 miesięcy, objętego wyrokiem łącznym Sądu Wojewódzkiego w E. z dnia 18.10.1983 r. sygn. akt 32/83 orzekającego karę łączną w rozmiarze 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył w całości w okresach 20.12.1981 r. - 26.01.1982 r. i 31.05.1983 r. - 24.10.1983 r., zaś Ryszard P. będąc uprzednio skazany, wyrokiem Sądu Rejonowego w E. z dnia 1.07.1982 r. z art. 210 § 1 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności i którą odbył w rozmiarze powyżej 6 miesięcy w okresie od 16.06.1981 r. do 4.01.1983 r. - po uprzednim doprowadzeniu Genowefy J. do stanu bezbronności przez bicie jej pięściami po całym ciele oraz grożenie użyciem noża i duszenie rękami za szyję zabrali w celu przywłaszczenia portmonetkę wartości 150 zł z pieniędzmi w kwocie 300 zł oraz 7 butelek wódki marki "Bałtyk" łącznej wartości 5.000 zł na szkodę wymienionejto jest to przestępstwo z art. 210 § 2 k.k. w zw. z art. 30 § 1 k.k.Sąd Wojewódzki w E. wyrokiem z dnia 14 maja 1986 r.:I.Oskarżonego Henryka T. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu z tym dodatkowym ustaleniem, iż był on uprzednio skazany wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w E. z dnia 22.01.1983 r. z art. 235 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności złagodzoną wyrokiem Sądu Najwyższego w W. z 25.05.1982 r. do 6 miesięcy, objętego wyrokiem łącznym Sądu Wojewódzkiego w E. z dnia 18.10.1983 r. orzekającego karę łączną w rozmiarze 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył w wymiarze 6 miesięcy pozbawienia wolności w okresach 20.12.1981 r. - 26.01.1982 r. i 31.05.1983 r. - 24.10.1983 r. kwalifikując ten czyn z art. 210 § 2 k.k. i za to na mocy tego przepisu w zw. z art. 36 § 2 i 3 k.k. skazał go na karę 7 (siedmiu) lat pozbawienia wolności i 100.000 (sto tysięcy) zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia jej w terminie na 200 dni zastępczej kary pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień zastępczej kary pozbawienia wolności jako równoważny grzywnie w wysokości 500 zł.II.Oskarżonego Ryszarda P. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia i za to na mocy art. 210 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 3 k.k. i art. 36 § 2 i 3 k.k. skazał go na karę 7 (siedmiu) lat pozbawienia wolności i 100.000 (sto tysięcy) zł grzywny z zamianą w razie jej nieuiszczenia w terminie na 200 dni zastępczej kary pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień kary zastępczej jako równoważny grzywnie w wysokości 500 zł.III.Na mocy art. 62 § 1 w zw. z art. 63 § 1, § 3 i 4 k.k. orzekł wobec oskarżonego Ryszarda P. nadzór ochronny na okres 5 (pięciu) lat, zobowiązując go w tym czasie do wykonywania stałej pracy zarobkowej oraz do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu.IV.Na mocy art. 40 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonych Henryka T. i Ryszarda P. kary dodatkowe pozbawienia praw publicznych na okresy po 5 (pięć) lat.V.Na mocy art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) orzekł wobec oskarżonych Henryka T. i Ryszarda P. kary dodatkowe konfiskaty mienia w całości.VI.Na mocy art. 49 k.k. orzekł wobec oskarżonych Henryka T. i Ryszarda P. kary dodatkowe podania treści wyroku do publicznej wiadomości poprzez ogłoszenie go w tygodniku "Wiadomości E.".VII.Na mocy art. 83 § 1 k.k. na poczet orzeczonych wobec oskarżonych kar pozbawienia wolności zaliczył okresy ich tymczasowego aresztowania: Henrykowi T. od dnia 6 grudnia 1985 r. do dnia 14 maja 1936 r., Ryszardowi P. od dnia 20 stycznia 1936 r. do dnia 14 maja 1986 r.VIII.Na mocy art. 415 k.c. zasądził solidarnie od oskarżonych Henryka T. i Ryszarda P. na rzecz pokrzywdzonej Genowefy J. 5.000 zł (pięć tysięcy) wraz z 8% od dnia 4 listopada 1985 r. do dnia zapłaty, zaś na rzecz Skarbu Państwa 500 zł z tytułu nieuiszczonego wpisu stosunkowego i na mocy art. 363 § 3 k.p.k. w pozostałej części powództwo cywilne pozostawił bez rozpoznania.IX.Obu oskarżonych obciążył na rzecz Skarbu Państwa kosztami postępowania po 1/2 części.Wyrok ten zaskarżyli obrońcy obu oskarżonych. W rewizji wniesionej w imieniu Henryka T. zarzucono:a)błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na przyjęciu, że oskarżony dopuścił się czynu zarzucanego mu akcie oskarżenia, pomimo poważnych wątpliwości w tym względzie, wynikających z zeznań wszystkich świadków,b)rażącą niewspółmierność kary wynikającą z nieuzasadnionego odstąpienia przy wymierzaniu kar oskarżonym od zasady stosunkowości, która postuluje wymierzenie każdemu z kilku oskarżonych w tej samej sprawie kary proporcjonalnej do wagi przypisanego mu przestępstwa i dotychczasowej karalności.Na zasadzie art. 376 § 1 i 386 § 2 k.p.k. wnosił:a)o zmianę zaskarżonego wyroku odnośnie oskarżonego Henryka T. przez uniewinnienie go od zarzucanego mu czynu,b)o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez znaczne obniżenie w stosunku do oskarżonego Henryka T. kary pozbawienia wolności.Rewizja obrońcy Ryszarda P. opiera się na zarzucie: błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a mogącego mieć wpływ na jego treść, polegającego na uznaniu, że oskarżony Ryszard P. dopuścił się zarzucanego mu czynu, podczas gdy materiał dowodowy w tej mierze nie jest jednoznaczny i nie pozwala na skazanie tego oskarżonego.Wskazując na powyższy zarzut obrońca wnosił: o uniewinnienie oskarżonego Ryszarda P. od zarzucanego mu czynu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, w ocenie zarzutów rewizyjnych, po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:Obydwie rewizje nie są zasadne.Uzasadnienie Sądu I instancji odpowiada wymogom art. 372 k.p.k. zwłaszcza w płaszczyźnie podstawy ustaleń faktycznych.Sąd Wojewódzki wskazał, iż zasadniczym dowodem udziału w zajściu obydwu oskarżonych są jasne, jednolite i konsekwentne zeznania pokrzywdzonej, św. Genowefy J. Poszczególne fragmenty jej zeznań znalazły potwierdzenie w innych dowodach i sąd zbieżności te szczegółowo omówił. Dotyczy to m.in. takich dowodów, jak zeznania św. Antoniego J., który będąc na zewnątrz mieszkania pokrzywdzonej widział osk. T., który wdarł się do mieszkania G.J. uderzając barkiem w drzwi wejściowe. Koreluje to ściśle z relacją pokrzywdzonej podającej, iż pierwszy wpadł do mieszkania osk. T., a kilka chwil za nim osk. P.Tenże św. A.J., sąsiad G.J., po około 10 minutach zauważył wybiegających z klatki schodowej T. a za nim P. mających przy sobie butelki, których brzęk wyraźnie słyszał. Relacje obu omawianych świadków korespondują ze sobą.Bezpośrednio po zdarzeniu św. Z.R. widziała pokrzywdzoną, która do niej przyszła, opowiadając o napadzie i miała poszarpaną bluzkę oraz obrażenia twarzy. W mieszkaniu, które św. R. oglądała wkrótce potem, panował nieporządek, były porozrzucane rzeczy i pootwierane szuflady. Pokrzywdzona mówiła, że był u niej T. z kolegą.Sąd wskazał także powody, których wynikiem było przyjęcie omawianych dowodów za prawdziwe, a odrzuceniu rewizji oskarżonych o złośliwym pomówieniu ich przez pokrzywdzoną. Wymogi zawarte w art. 372 § 1 pkt 1 k.p.k. zostały w tych motywach spełnione. Sąd nie pominął przy tym innych dowodów, rozważanych w sprawie, ale niemiarodajnych.W efekcie zeznania św. G. trafnie uznano za prawdziwe i wiernie prezentujące przebieg zdarzenia. Wynikające z nich zachowanie oskarżonych wskazuje jednoznacznie na ich napaść na pokrzywdzoną, pobicie jej, grożenie nożem z bezpośredniej odległości. Cel napadu był jasny w świetle żądania wydania pieniędzy, poszukiwania ich, zaborze kwoty 300 zł oraz 7 butelek wódki. Nie bez znaczenia dla określenia tego celu pozostaje relacja osk. T. na rozprawie, iż dość dawno "słyszał, że J. ma dużą kwotę pieniędzy".Ustalenia faktyczne zatem dokonane przez sąd, rola każdego z oskarżonych w zajściu i stwierdzenie ich winy znajdują pełne oparcie w materiale dowodowym, obszernie i wyczerpująco omówionym i ocenionym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W tej sytuacji Sąd Najwyższy ustalenia te oraz ich motywy w pełni podzielił.Sąd I instancji nie zaniechał także omówienia opinii sądowo-psychiatrycznych przeprowadzonych w sprawie i zrobił to zwięźle, lecz wyczerpująco. Ocena ta nie budzi zasadnych zastrzeżeń, tym bardziej że dotyczy tak opinii psychiatrycznej, jak i psychologicznej.Na marginesie należy zaznaczyć, co wiąże się z postępowaniem w sprawie, iż "nieobecność biegłego na rozprawie nie stanowi naruszenia przepisu art. 181 k.p.k.". Zajmując takie stanowisko Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 VIII 1974 r. (III KR 194/74 - OSNKW Nr 11 z 1974 r., poz. 208) wskazał, iż "o tym, czy biegły powinien być obecny podczas przewodu sądowego, decyduje przewodniczący, przy czym strony mogą w tym zakresie zgłosić odpowiednio umotywowane wnioski". W sprawie przedmiotowej, jak widać z protokołu rozprawy, nie wystąpiła sytuacja stanowiąca konieczność udziału biegłych psychiatrów w rozprawie, a brak wniosków stron i ustnej relacji biegłych psychiatrów uznać należy za konkludentną rezygnację z ich bezpośredniego przesłuchania przed sądem.Kwalifikacja prawna czynu oskarżonych jest trafna wobec wyczerpania znamion zbrodni z art. 210 § 2 k.k. Należyte udokumentowanie znalazło też przyjęcie art. 60 § 1 k.k. co do osk. P.Wymiar kary został w motywach sądu co do każdego z oskarżonych szczegółowo omówiony. Obydwaj mają bardzo złe opinie środowiskowe, a ponadto osk. T. negatywną charakterystykę Zakładu Karnego, gdzie przebywał w związku z poprzednim skazaniem. Oskarżony ten, jak wynika z powyższego, w wysokim stopniu zdemoralizowany, w samym zajściu przejawiał wyraźną aktywność, co w zestawieniu ze wspomnianymi okolicznościami stwarza nie mniejsze potrzeby resocjalizacyjne co do niego, niż do Ryszarda P. Z tych więc względów orzeczenie takich samych kar zasadniczych uznać należało do obu oskarżonych jako trafne i uzasadnione. Zastosowany zestaw środków karnych spełnia w obu wypadkach wymogi nakreślone w treści art. 50 k.k.Z tych więc wszystkich względów obydwie rewizje nie zostały uwzględnione, a wyrok I instancji jako słuszny i należycie umotywowany utrzymany został w mocy.