III CZP 76/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Piasecki.Sędziowie SN: M. Sychowicz, A. Wielgus (spr.).Protokolant: M. Prusaczyk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Haliny Z. przeciwko Janowi Z. o alimenty po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 28 listopada 1986 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w postanowieniem z dnia 4 września 1986 r. sygn. akt I Cr. 261/86 do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy za inny skład sądu, któremu przekazał do rozpoznania sprawę sąd rewizyjny po uchyleniu zaskarżonego wyroku (art. 388 § 1 zd. 1 k.p.c. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 18 IV 1985 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. Nr 20, poz. 86) można uznać skład sądu, w którym zmienili się tylko niektórzy z jego członków biorących udział w wydaniu uchylonego wcześniej wyroku sądu I instancji?”podjął następującą uchwałę:"Innym składem, o jakim mowa w art. 388 § 1 zd. 1 k.p.c. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 20, poz. 86), jest skład, w którym nie bierze udziału żaden z sędziów (ławników), którzy wydali uchylone orzeczenie".Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w Z., po rozpoznaniu sprawy z powództwa Haliny Z. przeciwko Janowi Z. o alimenty, wyrokiem z dnia 2 sierpnia 1985 r. powództwo to oddalił. W wydaniu tego orzeczenia brał udział - jako przewodniczący składu sądzącego - sędzia Jerzy P.Sąd Wojewódzki w Ł., uwzględniając rewizję powódki, uchylił wyrok Sądu Rejonowego, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy doszło do wydania wyroku w innym składzie, w którym w stosunku do składu orzekającego 2 sierpnia 1985 r. zmienili się tylko ławnicy, zaś jako przewodniczący brał udział ten sam sędzia Jerzy P.Przy rozpoznawaniu rewizji od ostatnio wydanego wyroku Sąd Wojewódzki powziął wątpliwość zawartą w postawionym w sentencji postanowienia pytaniu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 388 § 1 k.p.c. w brzmieniu nadanym mu art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 20, poz. 86) stanowi, iż "w razie uwzględnienia rewizji sąd rewizyjny uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania w innym składzie sądowi, który rozpoznał ją w pierwszej instancji". Treść tego przepisu odpowiada postanowieniu zawartym w art. 437 dawnego k.p.c. (jedn. tekst Dz. U z 1932 r. Nr 112 , poz. 934) oraz art. 384 tegoż k.p.c. po jego nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 28 marca 1958 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 18, poz. 75). Wykładnia sformułowania "w innym składzie" dokonana w nauce prawa procesowego oraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęła, że ustawodawcy chodziło o skład sądu całkowicie zamieniony, w którym nie brał udziału żaden z dotychczas orzekających jego członków, zarówno sędzia zawodowy, jak i ławnik. Dał temu wyraz Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w sprawie III PO 10/63 z dnia 29 maja 1963 r. na tle art. 384 dawnego Kodeksu postępowania cywilnego stwierdzając, że "sędzia, który brał udział w wydaniu uchylonego orzeczenia, nie może - w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania - nigdy orzekać w tej sprawie" (vide OSNCP z 1963 r., poz. 239).Użycie przez ustawodawcę przy dokonywaniu zmiany treści art. 388 § 1 k.p.c. nowelą z dnia 18 kwietnia 1985 r. takiego samego określenia, jak w poprzednim przepisie art. 384 dawnego k.p.c., wskazuje na to, iż celem dokonanej zmiany było doprowadzenie do rozpoznawania spraw, po uchyleniu wydanych w nich uprzednio orzeczeń, przez uzupełnione składy sądzące.Uwzględniając powyższe rozważania należy przyjąć, iż innym składem, o jakim mowa w art. 388 § 1 zd. 1 k.p.c. w brzmieniu nadanym art. i pkt 15 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 20, poz. 86), jest skład, w którym nie brał udziału żaden z sędziów (ławników), którzy wydali uchylone orzeczenie. Naruszenie art. 388 § 1 k.p.c. poprzez uczestnictwo sędziego lub ławnika, który orzekał przy wydaniu uchylonego wyroku, w ponownym rozpoznaniu sprawy skutkuje nieważność postępowania z powodu sprzeczności składu orzekającego z przepisami prawa (art. 391 pkt § 2 k.p.c.).Z zasad powyższych Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na pytanie prawne Sądu Wojewódzkiego zawartej w sentencji uchwały (art. 391 § 2 k.p.c.).