III CZP 85/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Żyznowski (sprawozdawca). Sędziowie SN: H. Ciepła, J. Niejadlik.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zespołu Rolników Indywidualnych w S. Andrzeja S., Władysława S. i Wacława S. przeciwko (...) Zakładom Drobiarskim w S. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Suwałkach postanowieniem z dnia 30 października 1986 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy wynikający ze statutu zrzeszenia obowiązek płacenia składek członkowskich od osiągniętych przez członka zrzeszenia dochodów uzasadnia dopuszczenie tego zrzeszenia w charakterze interwenienta ubocznego do sprawy o odszkodowanie - z tytułu dostarczenia przez zakład chorych kacząt, które w trakcie odchowu padły - wszczętej z powództwa członka zrzeszenia przeciwko zakładowi dostarczającemu kaczki w wyniku zawartej umowy kontraktacyjnej?Czy wynikający ze statutu obowiązek obrony interesów członka przez zrzeszenie może stanowić podstawę do reprezentowania tego członka przez zrzeszenie przed sądem?"podjął następującą uchwałę:Wynikający ze statutu zrzeszenia obowiązek zapłaty składek członkowskich od osiągniętych przez członka zrzeszenia dochodów z realizacji umowy kontraktacji nie stanowi podstawy do przystąpienia tego zrzeszenia w charakterze interwenienta ubocznego do strony powodowej w sprawie o odszkodowanie z tej umowy.Uzasadnienie faktycznePowodowie Andrzej S., Wacław S. i Władysław S. stwierdzili, że jako Zespół Rolników Indywidualnych prowadzą produkcję specjalistyczną o kierunku kaczki rzeźne. W ramach umowy kontraktacyjnej pozwane Zakłady Drobiarskie dostarczyły Zespołowi 9.375 sztuk kurcząt do dalszego tuczu. które według twierdzeń pozwu zakażone były salmonelozą. Z tego powodu padło 3.764 sztuk kurcząt, przez co strona powodowa poniosła szkodę w wysokości 300 tys. zł. Zasądzenia tej kwoty żądają powodowie od pozwanych Zakładów. Powodowie są członkami Wojewódzkiego Zrzeszenia Hodowców i Producentów Drobiu w S. Powołując się na treść art. 76 k.p.c. Zrzeszenie zgłosiło swój udział w sprawie w charakterze interwenienta ubocznego. Opozycję zgłosiły pozwane Zakłady. Sąd Rejonowy w Suwałkach postanowieniem z dnia 30 stycznia 1986 r. oddalił opozycję (...) Zakładów Drobiarskich.Rozpoznając zażalenie tychże Zakładów Sąd Wojewódzki w Suwałkach przedstawił w trybie art. 391 k.p.c. przytoczone zagadnienie prawne, motywując celowość rozstrzygnięcia w tym trybie nasuwających się wątpliwości potrzebą ujednolicenia praktyki sądowej w okręgu tego sądu rewizyjnego. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 76 k.p.c., kto ma interes prawny w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść jednej ze stron, może w każdym stanie sprawy przystąpić do tej strony. W myśl zaś art. 77 § 1 k.p.c. zgłaszając w piśmie swoje wstąpienie do sprawy interwenient uboczny ma obowiązek podania, do której ze stron przystępuje i jaki ma interes prawny we wstąpieniu. Interes prawny będący - jak to wynika wprost z treści obu przytoczonych przepisów - przesłanką interwencji ubocznej nie został w kodeksie postępowania cywilnego określony. Przytoczone przepisy k.p.c. stanowią o usytuowaniu i sposobie działania interwenienta ubocznego w procesie. Mianowicie, działa on w kierunku rozstrzygnięcia sprawy na korzyść strony, do której przystępuje. Przedsięwzięcie to nie przesądza oczywiście o sposobie rozstrzygnięcia sporu dla tej strony i interwenienta ubocznego. Ale nawet niekorzystny wynik procesu dla strony, do której interwenient uboczny przystąpił, nie niweczy interesu prawnego, lecz przeciwnie - jak to wynika z art. 82 i 84 k.p.c. - takie rozstrzygnięcie sprawy potwierdza istnienie interesu prawnego po stronie interwenienta. Konfrontacja założeń omawianej instytucji z obowiązkiem, wynikającym ze statutu Zrzeszenia, zapłaty przez członka tego Zrzeszenia składki produkcyjnej prowadzi do wniosku, że obowiązek ten nie może stanowić podstawy do zgłoszenia interwencji ubocznej przez Zrzeszenie po stronie członka-powoda. Podstawę interwencji ubocznej stanowi - jak to już przytoczono - interes prawny. Nie każdy zatem interes (w tym także ekonomiczny) uzasadnia przystąpienie do procesu w charakterze interwenienta. W istocie, Zrzeszenie bowiem oczekuje na zaspokojenie statutowych obowiązków przez członka-powoda. Takie zaś oczekiwanie, nawet po pomyślnym wyniku sporu, nie oznacza istnienia związku między mającym zapaść rozstrzygnięciem sądu a sferą prawną zgłaszającego interwencję uboczną. Sytuacja Zrzeszenia jest w tym względzie zbliżona do sytuacji wierzyciela oczekującego na zaspokojenie go przez dłużnika, po pomyślnym zakończeniu dla dłużnika sprawy sądowej. W obu wypadkach sposób rozstrzygnięcia sporu nie wywiera skutku - o jakim mowa w art. 76 k.p.c. - w sferze prawnej interwenienta ubocznego. Z powyższych przyczyn należało udzielić negatywnej odpowiedzi odnośnie do podstawy zgłoszenia przez organizację, której powodowie są członkami, interwencji ubocznej po stronie powodów będących członkami tej organizacji.Przekracza zakres kognicji Sądu Najwyższego, rozstrzygającego przedstawioną kwestię prawną, określenie sposobu realizacji przez Zrzeszenie obowiązków statutowych w zakresie - jak to zostało przedstawione - pomocy i troski o swoich członków. Przytoczone w tym przedmiocie wątpliwości nie wymagają omówienia charakteru prawnego stosunku członkostwa powodów w Zrzeszeniu Hodowców i Producentów Drobiu, a także określenia znaczenia statutu i ewentualnie opartych na nim uchwał oraz decyzji władz Zrzeszenia w regulacji wzajemnych stosunków między Zrzeszeniem a członkiem. Zauważyć bowiem należy, że w dotychczasowym toku postępowania nie wystąpiło w ogóle zagadnienie udziału przedstawiciela organizacji zrzeszających rolników indywidualnych w charakterze pełnomocnika powodów. Zrzeszenie dokonało czynności określonych w art. 77 k.p.c. Przedstawiciel tej organizacji nie zgłaszał się natomiast w charakterze pełnomocnika powodów. Nie ma także twierdzeń negujących uprawnienie Zrzeszenia (oczywiście przy spełnieniu pozostałych wymagań ustawowych) do reprezentowania rolników (art. 87 § 4 k.p.c. w brzmieniu dodanym przez ustawę z dnia 18 kwietnia 1985 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. Nr 20, poz. 86). Udzielenie zatem odpowiedzi na pytanie w kwestii zastępstwa członka Zrzeszenia przez przedstawiciela tego Zrzeszenia nie jest potrzebne do rozstrzygnięcia tej sprawy.