II KR 340/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Ziemba. Sędziowie: K. Jarząbek, J. Żurawski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Bucholtz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 1986 r. sprawy Mirosława B., oskarżonego o czyn określony w art. 148 § 1 i art. 13 § 1 w zw. z art. 155 § 1 pkt 2 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 5 maja 1986 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:a) uzupełnił opis czynu co do pokrzywdzonego Marka D. przez to, że popełniony został dnia 12 maja 1985 r. w B., i wyeliminował z kwalifikacji prawnej tego czynu art. 11 § 1 w zw. z art. 148 § 1 i w zw. z art. 10 § 2 k.k.b) wyeliminował zarządzenie podania wyroku do publicznej wiadomości w "Słowie Polskim",2) utrzymał tenże wyrok w pozostałych zaskarżonych częściach w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 5 maja 1986 r. skazał oskarżonego Mirosława B.:a) na karę 12 lat pozbawienia wolności z orzeczeniem pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat za przestępstwo określone w art. 148 § 1 k.k., popełnione w ten sposób, że w dniu 12 maja 1985 r., w miejscowości B., w zamiarze pozbawienia życia najechał prowadzonym przez siebie samochodem osobowym na idącą drogą publiczną Elżbietę B., przewrócił ją, po czym przygotowanym wcześniej bagnetem wojskowym uderzył ją ośmiokrotnie w okolice klatki piersiowej, barku i innych części ciała, w następstwie czego doznała ona powodujących zgon rozległych ran kłutych, połączonych z poważnymi wewnętrznymi wylewami krwawymi, uszkodzeniem serca, płuca i tętnicy głównej,b) na karę 5 lat pozbawienia wolności za przestępstwo określone w art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. oraz w art. 155 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k., popełnione w ten sposób, że w zamiarze pozbawienia życia Marka D. potrącił go prowadzonym przez siebie samochodem osobowym "Fiat 126 p", przewrócił go, a następnie zadał mu nie mniej jak dziewięć ciosów bagnetem wojskowym w okolice klatki piersiowej i szyi, powodując u niego rany kłute tych okolic ciała, w tym zagrażającą życiu ranę kłutą szyi, połączoną z uszkodzeniem przełyku oraz żyły szyjnej, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął, podejmując działanie w celu zapobieżenia skutkowi przestępnemu przez powiadomienie pogotowia ratunkowego, a także z uwagi na udzieloną w porę pomoc lekarską - wymierzając oskarżonemu karą łączną 12 lat pozbawienia wolności.Tymże wyrokiem Sąd Wojewódzki zarządził (art. 49 k.k.) podanie jego treści do publicznej wiadomości w "Słowie Polskim".Od wyroku tego wniósł rewizję prokurator (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał, że rewizja prokuratora nie jest zasadna.Najpierw podkreślić należy, że sąd pierwszej instancji ustalił stan faktyczny w zgodzie z zasadami procesowymi określonymi w art. 3 § 3 i art. 4 § 1 oraz art. 357 k.p.k. Sąd ten uzasadnił zaskarżony wyrok w sposób konkretny i szczegółowy, według wymagań określonych w art. 372 k.p.k. ze zwróceniem uwagi na okoliczności łagodzące i obciążające, które sąd ten miał na względzie przy wymiarze kary; prokurator zaś w swej rewizji nie wniósł w tej dziedzinie niczego nowego.Niniejsze tragiczne zdarzenie zrodziło się na tle romantycznej i egzaltowanej miłości pomiędzy oskarżonym Mirosławem B. a pokrzywdzoną Elżbietą B., przy czym wspomniane cechy tej miłości wystąpiły z ogromnym nasileniem po stronie oskarżonego. Obie osoby zakochane w sobie nie wykazały dojrzałości życiowej i - niestety - nie spotkały się z pomocą ludzi mądrych życiowo. Oskarżony Mirosław B. nie potrafił w porę przerwać kontaktów z Elżbietą B., gdy wielokrotnie przekonał się, że poprzednie jej uczucie do niego wygasło i że dostarcza mu ona wielu powodów do zazdrości. Pokrzywdzona Elżbieta B. zaś również nie potrafiła w porę stanowczo odmówić kontaktów z oskarżonym, gdy doszła do przekonania, że nie jest on dla niej odpowiednim partnerem. Pokrzywdzona Elżbieta B. nie licząc się z chorobliwą zazdrością oskarżonego naraziła nawet na śmiertelne niebezpieczeństwo Marka D., zapraszając go na wspólną rozmowę z oskarżonym, mającą na celu ostateczne zerwanie kontaktów pomiędzy Elżbietą B. a oskarżonym.Jeżeli chodzi o zabójstwo Elżbiety B., to sąd pierwszej instancji uwzględnił już w sposób dostateczny "rodzaj winy oraz pobudki popełnienia przestępstwa", przyjmując winę umyślną z zamiarem bezpośrednim oraz niskie pobudki popełnienia tego przestępstwa w postaci zemsty i zawiści.Prokurator w swej rewizji podniósł jako okoliczność obciążającą - co stało się nawykiem występującym w wielu rewizjach - że oskarżony "dopuszczając się zabójstwa niespełna 18-letniej dziewczyny Elżbiety B. godził w najwyższe prawem chronione dobro - życie ludzkie." Otóż to nie jest okoliczność obciążająca, ale istota czynu określonego w art. 148 § 1 k.k. Godzi się przypomnieć, że zabójstwo człowieka (art. 148 § 1 k.k.) jest właśnie "godzeniem w najwyższe prawem chronione dobro - życie ludzkie", i dlatego jest zagrożone surową karą od 8 do 15 lat pozbawienia wolności albo karą 25 lat pozbawienia wolności, albo karą śmierci.Wymiar zaś kary zależy od wielorakich i konkretnych okoliczności związanych z zabójstwem człowieka.Rewizja prokuratora, jeżeli chodzi o zabójstwo Elżbiety B., okrywa milczeniem dwie nader dodatnie okoliczności po stronie oskarżonego, związane z tym przestępstwem, a mianowicie: Prokurator w swej rewizji nie kwestionuje, co sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że w czynie oskarżonego wystąpił ów pierwszy człon przestępstwa określonego art. 148 § 2 k.k. - zabicie człowieka pod wpływem silnego wzburzenia. Następnie oskarżony, nie wiedząc o natychmiastowym zgonie Elżbiety B., starał się zapobiec skutkowi przestępnemu, powodując wezwanie pogotowia ratunkowego do niej i do pokrzywdzonego Marka D., a więc oskarżony spełnił także przesłankę zawartą w art. 13 § 2 k.k.Mając to na uwadze, nie można ocenić wymierzonej oskarżonemu kary za zabójstwo Elżbiety B. jako zbyt łagodnej. Również kara wymierzona oskarżonemu na podstawie art. 155 § 1 pkt 2 k.k. w wysokości 5 lat w związku z pokrzywdzonym Markiem D. nie może uchodzić za nadmiernie łagodną. A także wymierzenie kary łącznej na zasadzie absorpcji (pochłonięcie kary niższej przez karę wyższą) nie budzi zastrzeżeń, ponieważ przestępne działanie oskarżonego było jednym zdarzeniem, objętym jednym nastawieniem oskarżonego.Na marginesie zauważyć trzeba, że sąd pierwszej instancji trafnie opisał czyn przestępny oskarżonego, związany z pokrzywdzonym Markiem D., a jedynie przez przeoczenie nie podał czasu i miejsca popełnienia tegoż czynu, co Sąd Najwyższy naprawił, ponieważ dane te wynikały w sposób oczywisty z treści zaskarżonego wyroku. Trafnie również sąd pierwszej instancji skazał oskarżonego za ten czyn na podstawie art. 155 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k., ale także przez przeoczenie nie wymienił art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. Artykuł 13 § 1 k.k. stanowi o wyłączeniu odpowiedzialności karnej za usiłowanie, a więc także o wyłączeniu kwalifikacji prawnej z art. 11 § 1 k.k., pozostawiając kwalifikację prawną i odpowiedzialność karną za ewentualnie popełnione inne przestępstwo w związku z takim usiłowaniem. Jeżeli chodzi o kwalifikację czynu oskarżonego w związku z pokrzywdzonym Markiem D., to trafna jest właśnie kwalifikacja tego czynu z art. 155 § 1 pkt 2 k.k.Należy jeszcze zwrócić uwagę, że Sąd Najwyższy wyeliminował zarządzenie podania wyroku do publicznej wiadomości w "Słowie Polskim".Wprawdzie sąd pierwszej instancji umotywował to orzeczenie tym, że sprawa ta wywołała duże zainteresowanie społeczne, oraz względami na prewencję ogólną. Jednakże motywy te nie czynią tego zarządzenia zasadnym, choćby ze względu na umiarkowane, a trafnie w niniejszej sprawie orzeczone kary poszczególne i karę łączną 12 lat pozbawienia wolności. Zarządzenie podania wyroku do publicznej wiadomości w świetle art. 49 k.k. ma charakter fakultatywny i może być uznane za celowe, miedzy innymi ze względu na społeczne oddziaływanie kary. Podanie wyroku do publicznej wiadomości na podstawie art. 49 k.k. jest celowe w szczególności wtedy, gdy dotyczy przestępstw o cechach typowych i szerzących się nagminnie, a konkretne okoliczności sprawy dają podstawę do wymiaru takiej kary, której ogłoszenie w ten sposób może wpłynąć hamująco na szerzenie się tego rodzaju przestępstw.