I CZ 42/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Sychowicz (sprawozdawca).Sędziowie SN: Z. Świeboda, A. Wielgus.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Lucyny G. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w N.D.M. o przyjęcie w poczet członków i przydzielenie lokalu na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 15 marca 1985 r.postanowił oddalić zażalenie.Uzasadnienie faktycznePowołując się na przepis art. 221 § 1 prawa spółdzielczego (ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Dz. U. Nr 30, poz. 210 ze zm.) Lucyna G. złożyła w Sądzie Rejonowym w Nowym Dworze Mazowieckim wniosek z żądaniem nakazania Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej (...) w N.D.M. przyjęcia w poczet członków i przydziału jej lokalu po byłym członku Spółdzielni Eugenii P., zmarłej dnia 22 lipca 1984 r. Na żądanie Sądu Lucyna G. wyjaśniła, że poza nią nikt nie jest uprawniony do przyjęcia do Spółdzielni i do przydziału lokalu po byłym członku.Postanowieniem z dnia 2 października 1984 r. Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim sprawę, jako podlegającą rozpoznaniu w trybie procesowym przez sąd wojewódzki, przekazał do rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie.Zażalenie powódki na to postanowienie Sąd Wojewódzki w Warszawie oddalił postanowieniem z dnia 15 stycznia 1985 r.Zarządzeniem z dnia 6 marca 1985 r. przewodniczący Sądu Wojewódzkiego w Warszawie wezwał powódkę do uiszczenia wpisu tymczasowego od pozwu w kwocie 4000 zł.Zażalenie powódki na to postanowienie Sąd Wojewódzki w Warszawie odrzucił postanowieniem z dnia 15 marca 1985 r. stwierdzając, że na zarządzenie w przedmiocie określenia wpisu tymczasowego zażalenie nie przysługuje (art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. Nr 24, poz. 110 ze zm.).W zażaleniu na ostatnio wymienione postanowienie powódka wniosła o jego uchylenie. Jak wynika z uzasadnienia zażalenia, skarżąca stoi na stanowisku, że zgłoszone przez nią w sprawie żądanie powinno zostać rozpoznane w trybie nieprocesowym, i że złożony przez nią wniosek podlega opłacie w postaci wpisu stałego (§ 19 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1982 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych - Dz. U. Nr 26, poz. 188). Na popracie swego poglądu żaląca powołała się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1984 r. III CZP 25/84 (OSNCP 1985, z. 1, poz. 10).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nigdy nie budziło wątpliwości, że przewidziane w art. 145 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61 ze zm.) roszczenie o przyjęcie do spółdzielni i uzyskanie spółdzielczego prawa do lokalu po byłym członku podlega rozpoznaniu w trybie procesowym. Obecnie roszczenie to przewidziane jest w art. 221 § 1 prawa spółdzielczego i treść tego przepisu, ani żadnego innego, nie daje podstawy do przyjęcia, że w zakresie trybu, w jakim roszczenie to podlega rozpoznaniu, nastąpiła zmiana. Orzecznictwo jednolicie przyjmuje, że roszczenie z art. 221 § 1 prawa spółdzielczego podlega rozpoznaniu w postępowaniu procesowym, stosownie do zasady wyrażonej w art. 13 § 1 k.p.c.Wątpliwości powstały natomiast na tle przepisu art. 221 § 3 prawa spółdzielczego co do tego, do jakiego trybu i jakiego sądu należy rozstrzygnięcie o tym, która spośród kilku zgłaszających się osób uprawnionych zachowała roszczenie o przyjęcie do spółdzielni i o przydział lokalu po byłym członku (art. 221 § 1 prawa spółdzielczego). Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1984 r. III CZP 25/84 wyjaśniająca, że rozstrzygnięcie takie należy do właściwości sądu rejonowego orzekającego w postępowaniu nieprocesowym (art. 13 § 1 k.p.c. w związku z art. 221 § 3 prawa spółdzielczego) dotyczy tylko sytuacji, co do której powstała wskazana wątpliwość. Uchwała ta zaś nie odnosi się do sytuacji, gdy z roszczeniem z art. 221 § 1 prawa spółdzielczego występuje tylko jedna osoba i nie ma innych osób uprawnionych do przyjęcia do spółdzielni i do przydziału lokalu po byłym członku. Roszczenie takie więc podlega rozpoznaniu - jak już powiedziano - w postępowaniu procesowym.Na podstawie art. 221 § 1 prawa spółdzielczego osoba bliska zamieszkała razem z byłym członkiem może domagać się przyjęcia jej do spółdzielni i przydziału lokalu po byłym członku. Wyjątkowo jednak może wejść w grę tylko żądanie przydziału lokalu po byłym członku, gdy zamieszkała z nim razem osoba bliska jest już członkiem spółdzielni. Nie jest też wyłączona możliwość uwzględnienia jedynie żądania przyjęcia do spółdzielni i oddalenia żądania przydziału lokalu, np. gdyby przydział lokalu był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 1985 r. IV CR 42/85). Jak zatem z powyższego wynika, przepis art. 221 § 1 prawa spółdzielczego przewiduje w istocie dwa roszczenia. Charakter ich wskazuje, że pierwsze z nich, dotyczące przyjęcia do spółdzielni, jest roszczeniem niemajątkowym, drugie zaś, dotyczące przydziału lokalu, jest roszczeniem majątkowym. Konsekwencją tego jest konieczność uiszczenia wpisu od pozwu, którego żądanie obejmuje oba wymienione roszczenia, ustalonego od każdego z nich. Od pozwu w sprawie o przyjęcie do spółdzielni i o przydział lokalu po byłym członku (art. 221 § 1 prawa spółdzielczego) pobiera się zatem od roszczenia o przyjęcie do spółdzielni - wpis tymczasowy określony stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, a od roszczenia o przydział lokalu - wpis stosunkowy obliczony od wartości lokatorskiego prawa do lokalu (art. 30 powołanej ustawy).Lokatorskie prawo do lokalu jest prawem niezbywalnym (art. 218 § 1 prawa spółdzielczego), a więc jako jego wartość nie wchodzi w rachubę wartość rynkowa. Jego wartość przedstawia sumę, jaką spółdzielnia zwraca osobie uprawnionej w razie wygaśnięcia lokatorskiego prawa do lokalu (por. pkt VI uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1974 r. III CZP 1/74, zawierającej wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie stosowania przepisów o podziale majątku wspólnego małżonków w wypadku, gdy w skład tego majątku wchodzi spółdzielcze prawo do lokalu - OSNCP 1975, z. 3, poz. 37). Obecnie zatem wartość lokatorskiego prawa do lokalu stanowi suma odpowiadająca wkładowi mieszkaniowemu, który obowiązany jest wnieść członek spółdzielni ubiegający się o przydział nowo wybudowanego lokalu mieszkaniowego tej samej wielkości i o zbliżonym wyposażeniu; zasady jej obliczania ustala statut spółdzielni (art. 218 § 4 prawa spółdzielczego).Do uiszczania wpisu od roszczenia o przydział lokalu, obliczonego według wskazanych zasad, powódka jednak nie została wezwana.Wydane w sprawie zarządzenie przewodniczącego Sądu Wojewódzkiego w Warszawie, określające sumę wpisu tymczasowego należnego od roszczenia niemajątkowego dochodzonego pozwem, ma podstawę w art. 31 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Stosownie do art. 22 ust. 1 powołanej ustawy na takie zarządzenie zażalenie nie przysługuje. Zaskarżone postanowienie więc jest wynikiem prawidłowego zastosowania ostatnio wymienionego przepisu.Mając na uwadze przytoczone względy Sąd Najwyższy na podstawie art. 28 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z art. 397 § 2 i art. 387 k.p.c. postanowił jak w sentencji.