I CR 149/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Kuryłowicz.Sędziowie SN: T. Bukowski (sprawozdawca), T. Miłkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Andrzeja L. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "Polmozbyt" w W. i Fabryce Samochodów Osobowych w W. o wymianę samochodu na skutek rewizji pozwanej FSO w W. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 31 stycznia 1985 r.uchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo oraz zasądzającej od pozwanej Fabryki Samochodów Osobowych w W. na rzecz powoda koszty procesu i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i do rozstrzygnięcia o kosztach instancji rewizyjnej.Uzasadnienie faktyczneAndrzej L. wystąpił przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu "Polmozbyt" w W. i przeciwko Fabryce Samochodów Osobowych w W. z powództwem o wymianę z tytułu gwarancji nabytego w kwietniu 1982 r. samochodu marki "Polonez" na nowy samochód tej samej marki.W uzasadnieniu pozwu twierdzi, że w dniu 11 marca 1983 r. zgłosił pozwanemu Przedsiębiorstwu "Polmozbyt" m.in. "postępującą korozję blach karoserii oraz bezskuteczność napraw szeregu zespołów napędowych i jezdnych", żądając wymiany samochodu na nowy. Przedsiębiorstwo przekazało reklamację pozwanej Fabryce, a ta ją oddaliła.Pozwane Przedsiębiorstwo "Polmozbyt" wniosło o oddalenie powództwa, zarzucając, że ono wykonuje jedynie naprawy gwarancyjne samochodów, a gwarantem jest Fabryka Samochodów Osobowych.Pozwana Fabryka również wniosła o oddalenie powództwa, wywodząc, że powód nie zgodził się na proponowaną mu niezwłoczną naprawę samochodu oraz że w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1984 r. (OSNCP 1984. z. 2-3, poz. 21) nie jest biernie legitymowana w sprawach z tytułu gwarancji lub rękojmi. Poza tym zarzuciła, że trwałość nadwozia samochodu powoda, który był z kolei trzecim samochodem wydanym mu w ramach gwarancji, nie była krótsza od okresu zastrzeżonego w § 6 pkt 5 umowy gwarancyjnej.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 31 stycznia 1985 r. zobowiązał pozwaną Fabrykę do wymiany "nadwozia z osprzętem bez wyposażenia", a w pozostałej części w stosunku do niej i w całości w stosunku do pozwanego Przedsiębiorstwa "Polmozbyt" powództwo oddalił.Sąd Wojewódzki ustalił m.in., że w świetle treści wydanego powodowi dokumentu gwarancyjnego gwarantem jest pozwana Fabryka Samochodów Osobowych. Natomiast pozwane Przedsiębiorstwo "Polmozbyt" zobowiązało się jedynie do obsługi gwarancyjnej i napraw samochodów sprzedanych przez Fabrykę. W samochodzie powoda niemożliwa jest likwidacja podpowłokowej korozji nadwozia i dlatego podlega ono wymianie. Pozostałe zaś zespoły mechaniczne nadają się do naprawy.Wyrok ten zaskarżyła wyłącznie pozwana Fabryka. Podtrzymując w swej rewizji zarzut braku biernej legitymacji oraz zarzut, że odporność nadwozia przeciwko korozji przekroczyła okres wskazany w § 6 pkt 5 umowy gwarancyjnej, wniosła o zmianę wyroku i oddalenie powództwa w stosunku do niej.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Paragraf pierwszy wydanej powodowi książki gwarancyjnej stwierdza, że zapewnienia o dobrej jakości i sprawnym działaniu sprzedanego mu samochodu udzieliła w charakterze gwaranta pozwana Fabryka Samochodów Osobowych. W tym też charakterze zapewniła powodowi obsługę gwarancyjną i naprawę sprzedanego mu samochodu (§ 3 książki gwarancyjnej). Utrzymanie przymiotu gwaranta przez pozwaną Fabrykę potwierdzają również postanowienia § 5 ks. gwar. Z racji pozycji gwaranta tylko pozwana Fabryka jest uprawniona do wyrażenia zgody na modyfikację pojazdu (pkt 4), to ją, a nie przedsiębiorstwo serwisu gwarancyjnego powinien kupujący zawiadomić o uszkodzeniu pojazdu z przyczyn nie związanych z wadą produkcyjną i Fabryka z mocy uprawnień gwaranta decyduje o miejscu i terminie dokonania oględzin (pkt 7 § 5 ks. gwar.).Samo "przyjęcie" stwierdzonego w zdaniu ostatnim § 1 książki gwarancyjnej obowiązku faktycznego wykonania zapewnionych przez gwaranta (pozwaną Fabrykę) czynności o charakterze technicznym, jak obsługa i szeroko rozumiana naprawa pojazdu (§ 3 ks. gwar.), nie zwalnia Fabryki, bez uprzedniej wyraźnej zgody nabywcy, od statusu gwaranta i związanej z nim odpowiedzialności ustawowej, przewidzianej w art. 577 k.c. i nast. Tak samo nie zwalniałoby jej od odpowiedzialności gwarancyjnej powierzenie obsługi i napraw pojazdu przedsiębiorstwu serwisu gwarancyjnego. Wynika to z treści art. 474 k.c. Zawarta w § 1 księgi gwarancyjnej informacja, że ciążący na gwarancie (FSO) obowiązek obsługi i napraw wykonywać będzie pozwane Przedsiębiorstwo "Polmozbyt", ma swe źródło w zawartej przez to Przedsiębiorstwo, jako stroną przyrzekającą, i przez pozwaną Fabrykę, jako stroną zastrzegającą, umowie w sprawie obsługi i napraw gwarancyjnych samochodów "produkowanych i sprzedawanych" przez FSO jako gwaranta. Jest to zatem przewidziana w art. 393 k.c. umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej, a więc również na rzecz powoda, jako nabywcy samochodu i uprawnionego z tytułu udzielonej mu na piśmie gwarancji (art. 577 k.c. do art. 582 k.c.). Ze względu na cel tej umowy i ze względu na to, że powód nie miał żadnego w niej udziału i żadnego wpływu na jej treść, umowa ta nie może wpływać niekorzystnie na sferę jego interesów, a w szczególności nie może ograniczyć jego ustawowych uprawnień z tytułu gwarancji. Uprawnienia te zachowują moc również w stosunku waluty, jaki powstał między powodem i zastrzegającą Fabryką w następstwie zawartej przez nią z pozwanym "Polmozbytem", jako przyrzekającym, umową z art. 393 k.c.Dodatkowa korzyść powoda będącego skutkiem tej umowy (wyrażona też w § 1 ks. gwar.) polega na tym, że może według swego uznania czy wyboru dochodzić całości albo części uprawnień z tytułu gwarancji bądź od pozwanego sprzedawcy (wytwórcy) samochodu (art. 577 i nast. k.c.), bądź też bezpośrednio od przyrzekającego pozwanego Przedsiębiorstwa "Polmozbyt", albo od obu przedsiębiorstw in solidum. Przyjęcie przez nabywcę samochodu zawartej w pisemnej gwarancji informacji o możliwości, a więc nie obowiązku, zwrócenia się o wykonanie usług gwarancyjnych do przedsiębiorstwa, które na jego korzyść zawarło umowę z art. 393 k.c., nie daje żadnych podstaw do domniemania, że nabywca zrzekł się wszystkich lub części uprawnień z tytułu gwarancji, przysługujących mu z mocy art. 577 i nast. k.c. względem wytwórcy (sprzedawcy) samochodu. Tej treści zrzeczenia nie można dopatrzyć się nawet w wyraźnym oświadczeniu nabywcy (osoby trzeciej), że chce z zastrzeżenia zawartego w umowie skorzystać (§ 2 art. 393 k.c.).Innymi słowy, stosunek waluty między zastrzegającą w rozumieniu art. 393 k.c. pozwaną Fabryką a powodem trwa nadal. Zachowała ona w stosunku do powoda status dłużnika gwarancyjnego do czasu całkowitego zaspokojenia przez nią samą albo przez przyrzekające pozwane Przedsiębiorstwo "Polmozbyt" uprawnień powoda, przysługujących mu z tytułu gwarancji.Osoba trzecia - nabywca samochodu - może odrzucić dokonane na jej rzecz zastrzeżenie, choćby treść pokrywała się z uprawnieniami z art. 577 i nast. k.c., może zaś z nabytych już uprawnień skorzystać na drodze, która w danych warunkach jest dla niej, jako nabywcy samochodu, korzystniejsza, o czym już była mowa wyżej. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, uznający za nieskuteczny te postanowienia dokumentu gwarancyjnego, które ograniczają uprawnienia kupującego z tytułu gwarancji. Zawarta na rzecz powoda umowa z art. 393 k.c. może jedynie wzmocnić jego pozycję w zakresie tych uprawnień. Za stanowiskiem, iż umowa z art. 393 k.c. na rzecz nabywcy nie pozbawia go ani nie ogranicza jego uprawnień z tytułu gwarancji, przemawia i to, że w razie wygaśnięcia stosunku pokrycia, łączącego zastrzegającego z przyrzekającym, treść stosunku waluty nie ulega zmianie, to znaczy, że nabywca może nadal dochodzić swych uprawnień z tytułu gwarancji od wytwórcy (sprzedawcy) samochodu.Tak więc w procesie o naprawę gwarancyjną nabytego samochodu sprzedawca (wytwórca) - gwarant jest legitymowany biernie również wtedy, gdy dokument gwarancyjny zawiera, oparte na umowie sprzedawcy (wytwórcy) i pozwanego przedsiębiorstwa obsługi gwarancyjnej (art. 393 k.c.), zastrzeżenie, że przyrzekające przedsiębiorstwo spełni na rzecz nabywcy te świadczenia, do których z mocy art. 577 k.c. i nast. zobowiązany jest sprzedawca (wytwórca). Przyjęcie tego zastrzeżenia do wiadomości przez nabywcę nie może być uznane za zrzeczenie się uprawnień gwarancyjnych, przysługujących mu wobec wytwórcy (sprzedawcy).Chybiony jest zatem zarzut, że biernie legitymowane w niniejszym procesie jest tylko pozwane Przedsiębiorstwo "Polmozbyt". Powoda nie wiążą postanowienia umowy z art. 393 k.c. zawartej przez to Przedsiębiorstwo, jako stronę przyrzekającą, z pozwaną Fabryką Samochodów Osobowych, jako stronę zastrzegającą (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 5 stycznia 1978 r. II CR 478/77, OSNCP 1979, z. 3, poz. 51).Słuszny natomiast jest zarzut niewyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ze względu na postanowienia § 6 pkt 5 i ust. 2 ks. gwar. Zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego na okoliczność, czy, a jeśli tak, to w okresie ilu lat po upływie gwarancji nastąpiła perforacja blach na elementach niewymienialnych nadwozia samochodu powoda.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 388 § 1 oraz art. 108 § 2 k.p.c. jak w sentencji.