II KR 176/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Jarząbek. Sędziowie: J. Szamrej (sprawozdawca), H. Szwaczkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Kubicki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 1985 r. sprawy Stefana J., oskarżonego z art. 201, 200 § 1, art. 266 § 4 i art. 265 § 1 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 3 stycznia 1985 r. zmienił zaskarżony wyrok tylko w ten sposób, że - obok orzeczonych kar pozbawienia wolności i grzywny - wymierzył oskarżonemu Stefanowi J. - na podstawie art. 40 § 1 pkt 3 i art. 42 § 1 k.k. - kary dodatkowe pozbawienia praw publicznych oraz zakazu zajmowania kierowniczych i związanych z materialną odpowiedzialnością stanowisk w jednostkach gospodarki uspołecznionej na okres 5 lat (...). Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 3 stycznia 1985 r. skazał Stefana J. na podstawie art. 201, 200 § 1, art. 266 § 4 i art. 265 § 1 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k., wymierzając mu na podstawie art. 201 k.k. w zw. z art. 10 § 3 i art. 57 § 2 i 3 pkt 1 i § 4 k.k. karę 3 lat pozbawienia wolności, złagodzoną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192) o połowę, tj. do 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 28 czerwca 1983 r. do dnia 1 grudnia 1984 r., oraz 100.000 zł grzywny, za to, że w okresie od września 1982 r. do dnia 21 czerwca 1983 r. w J. jako prezes zarządu Młodzieżowej Spółdzielni Hodowlanej w J., odpowiedzialny z tytułu zajmowanego stanowiska za ochronę i nadzór nad mieniem, przywłaszczył sobie na szkodę tej spółdzielni pieniądze w wysokości 322.500 zł z kwot pobranych tytułem zaliczek do rozliczenia, a w celu ukrycia nadużyć przedstawił i osobiście akceptował do wypłaty fikcyjne rachunki zakupu słomy i siana, wiedząc, że rachunek zakupu siana jest podrobiony, przy czym na podstawie art. 363 § 1 k.p.k. zasądził od niego na rzecz Młodzieżowej Spółdzielni Hodowlanej w J. 322.500 zł tytułem odszkodowania pieniężnego (...). Wyrok ten zaskarżyli: prokurator i obrońca oskarżonego, wnosząc rewizje (...).Uzasadnienie prawneCo do rewizji prokuratora Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przestępstwo przypisane oskarżonemu polegało na zagarnięciu 322.500 zł na szkodę Młodzieżowej Spółdzielni Hodowlanej w J., a więc kwoty, która tylko nieznacznie przekroczyła 300.000 zł i z tej racji skutkowała zakwalifikowanie tego przestępstwa z art. 201 k.k. Okoliczność zaś, że przestępstwo to wyczerpuje także znamiona określone w art. 200 § 1, art. 266 § 4 i art. 265 § 1 k.k. i zostało popełnione w warunkach uprzedniej karalności, w tym karalności za poważne przestępstwa określone w art. 145 § 2 i 3 k.k., nie zmienia faktu, iż pozostaje ono także w związku z niestosownym spowodowaniem przez "wysoko postawione w hierarchii społecznej osoby" powierzenia oskarżonemu w wymienionych warunkach zadania zorganizowania Młodzieżowej Spółdzielni Hodowlanej w J. i kierowania jej działalnością oraz tolerancyjnym traktowaniem przez pozostałych członków zarządu i głównego księgowego tej spółdzielni dowolnego oraz niedopuszczalnego sposobu rozliczenia się przez oskarżonego z pobranych zaliczek. Nie zmienia to również faktu, że oskarżony wykazał się daleko idącym zaangażowaniem w dzieło zorganizowania wymienionej spółdzielni, która - jak to wynika z zeznań niektórych świadków - dotychczas prowadzi statutową działalność i osiąga pozytywne wyniki produkcyjne, że stan zdrowia oskarżonego jest w znacznym stopniu nadwerężony chorobą układu krążenia i wreszcie, że po ujawnieniu przypisanego mu przestępstwa podjął on starania zmierzające do naprawienia wyrządzonej szkody i szkodę pozostającą w związku z tym przestępstwem częściowo naprawił, wpłacając na konto pokrzywdzonej spółdzielni 34.000 zł.W tych warunkach Sąd Najwyższy uznał, że zastosowanie wobec oskarżonego - na podstawie art. 57 § 2 pkt 1 i § 3 pkt 1 k.k. - dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary jest uzasadnione i że wymierzone mu w następstwie zastosowania tego dobrodziejstwa kary zasadniczej 3 lat pozbawienia wolności i 100.000 zł grzywny nie przedstawiają się jako rażąco łagodne, a zatem że rewizja prokuratora nie jest zasadna w tym zakresie, w którym wymiar tych kar kwestionuje.Jednakże traktując - w myśl art. 397 § 2 k.p.k. - rewizję prokuratora jako zwróconą przeciwko całości orzeczenia o karze, Sąd Najwyższy rozważył też kwestię zasadności odstąpienia na podstawie art. 57 § 4 k.k. od obligatoryjnego wymierzenia oskarżonemu kar dodatkowych konfiskaty całości lub części mienia (art. 46 § 1 pkt 2 k.k.) i pozbawienia praw publicznych (art. 40 § 1 pkt 3 k.k.). W wyniku rozważenia tej kwestii Sąd Najwyższy uznał, że o ile takie okoliczności, jak nieposiadanie przez oskarżonego żadnego majątku, wymierzenie dolegliwej kary grzywny i obowiązek naprawienia poważnej szkody majątkowej, mogą uzasadniać odstąpienie na podstawie art. 57 § 4 k.k. od wymierzenia kary dodatkowej konfiskaty mienia, o tyle brak okoliczności, które by mogły uzasadniać odstąpienie od wymierzenia kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych. Przeciwnie - sam charakter i sposób popełnienia przez oskarżonego przypisanego mu przestępstwa z jaskrawym nadużyciem kierowniczego stanowiska oraz zaufania społecznego uzasadniały w pełni wymierzenie oskarżonemu nie tylko kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych, ale również i kary dodatkowej zakazu zajmowania kierowniczych i związanych z materialną odpowiedzialnością stanowisk w jednostkach gospodarki uspołecznionej. Stwierdzając to, a ponadto fakt, że o rażącej łagodności wymierzonej oskarżonemu kary 3 lat pozbawienia wolności nie może świadczyć to, iż kara ta uległa złagodzeniu o połowę na podstawie generalnego aktu łaski, tj. na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 lipca 1984 r. o amnestii (Dz. U. Nr 36, poz. 192), Sąd Najwyższy podzielił częściowo rewizję prokuratora i w konsekwencji zmienił zaskarżony wyrok tylko w ten sposób, że - obok orzeczonych kar pozbawienia wolności i grzywny - wymierzył oskarżonemu - na podstawie art. 40 § 1 pkt 3 i art. 42 § 1 k.k. - kary dodatkowe pozbawienia praw publicznych oraz zakazu zajmowania kierowniczych i związanych z materialną odpowiedzialnością stanowisk w jednostkach gospodarki uspołecznionej na okres 5 lat (...).