IV PR 151/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie SN: B. Błachowska, G. Szymańska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Gminnej Spółdzielni (...) w W. przeciwko Henrykowi P. i Stanisławowi S. o odszkodowanie na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 31 grudnia 1984 r.uchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo (pkt I) i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePozwem wniesionym w dniu 5 listopada 1983 r. powodowa Spółdzielnia dochodziła od pozwanych odszkodowania z tytułu niedoboru w powierzonym im w 1976 r. na zasadzie wspólnej odpowiedzialności materialnej magazynie towarów masowych obejmującym opał, nawozy, zboże i pasze. W magazynie przeprowadzone były kilkakrotnie inwentaryzacje towarów wykazujące niedobory, jednakże - zdaniem strony powodowej - dopiero w wyniku lustracji specjalnej ustalono prawidłowe niedobory magazynowe, o czym Terenowy Zespół Lustracji CZSR "SCH" w Lublinie powiadomił Spółdzielnię w dniu 30 września 1983 r.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 31 grudnia 1984 r. zasądził od pozwanych po 150 000 zł i koszty procesu; oddalając dalsze powództwo Sąd przyjął odpowiedzialność pozwanych tylko w 1/2 wysokości szkody, gdyż z uwagi na nienależyte zabezpieczenie mienia i niewłaściwe warunki pracy strona powodowa przyczyniła się do powstania szkody, nie uwzględniła jednak zarzutu przedawnienia roszczeń na podstawie art. 291 § 2 k.p., podzielając stanowisko strony powodowej, że bieg rocznego terminu przedawnienia powinien być liczony od dnia 30 września 1983 r., skoro "czynione wcześniej próby prawidłowego rozliczenia nie dały rezultatu wskutek nieprzekazania kompletu dokumentów źródłowych do księgowości".Rewizja pozwanych oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego - art. 291 § 2 k.p. i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 października 1975 r. o ograniczeniu odpowiedzialności pracowników - oraz prawa procesowego jest uzasadniona i uwzględnienie jej skutkowało uchylenia wyroku w zaskarżonej części.Trafnie skarżący wskazuje, że o fakcie zaistniałego niedoboru strona powodowa dowiedziała się wcześniej niż przyjął to Sąd Wojewódzki, co wynika m.in. z faktu przesłania w dniu 10 listopada 1982 r. do Prokuratury zawiadomienia o ujawnieniu niedoboru z przesłaniem odpisu protokołu kontroli branżowej ustalającej także wysokość szkody. Kontrola branżowa przeprowadzona była w dniach 6-8 września 1982 r. i w tej dacie Spółdzielnia posiadała już wiadomość nie tylko o szkodzie, ale i o jej wysokości. Niezależnie od tego z samej treści dołączonego do akt sprawy sprawozdania lustracji specjalnej wynika fakt wcześniejszego ujawnienia przez powódkę niedoborów na podstawie szeregu inwentaryzacji, których rozliczenia sporządzone przez księgowość wykazały zawinione niedobory. W magazynie opałowym np. rozliczeń tych było cztery (w 1981 r. i 1982 r.). Fakt, że ustalenia lustracji specjalnej, przeprowadzonej na polecenie Prokuratury, wprowadziły zmiany w wysokości niedoborów, nie może oznaczać, że dopiero one decydują o "powzięciu przez zakład pracy wiadomości o wyrządzeniu przez pracownika szkody". Lustracja taka bowiem spełnia tylko funkcję kontrolną. Sąd Wojewódzki dopuścił niezależnie od tego dowód z opinii biegłego, który z kolei powziął koncepcję przeprowadzenia jednego rozliczenia za cały okres pracy pozwanych z pominięciem przeprowadzonych w międzyczasie inwentaryzacji i ich rozliczeń. Taka praktyka stanowi obejście przepisu art. 291 § 2 k.p. o przedawnieniu roszczeń odszkodowawczych do pracownika wyrządzającego szkodę wskutek nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych i zaakceptowanie jej przez sąd pierwszej instancji narusza wymieniony przepis prawa materialnego.Z tych względów zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu z przekazaniem temu sądowi sprawy do ponownego rozpoznania w celu przeprowadzenia dowodów i ustalenia wysokości niedoboru w okresach nie objętych przedawnieniem, tj. wyjaśnienia, kiedy dokonane zostały rozliczenia z poszczególnych inwentaryzacji z lat 1981-1983 i które z nich przypadają w okresie roku, licząc wstecz od daty wniesienia pozwu.