IV KR 166/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Pustelnik.Sędziowie SN: R. Młynkiewicz (spr.), M. Szczepański.Protokolant: M. Grzelak.Prokurator Prokuratury Generalnej PRL: F. Pasturczak.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu sprawy Wacława S. oskarżonego z art. 148 § 1 k.k. z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 20 grudnia 1984 r.:uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 20 grudnia 1984 r. skazał Wacława S., z mocy art. 148 § 1 k.k., na karę 15 lat pozbawienia wolności za to, że w dniu 9 lutego 1984 r. w W., będąc w stanie nietrzeźwym, w zamiarze pozbawienia życia Stanisławy W., zadał jej cios nożem w plecy, powodując głęboką ranę drążącą w głąb klatki piersiowej ze zranieniem prawego płuca i duży krwotok, co spowodowało jej zgon.Wyrok ten zaskarżył obrońca oskarżonego, zarzucając:1)obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:a)art. 3 § 1, art. 9, art. 155 § 1, art. 176 § 1, art. 177 § 2, art. 182, art. 357 przez:-nieuwzględnienie zgłoszonego przez obrońcę na rozprawie w dniu 11 grudnia 1984 r. wniosku o przesłuchanie na rozprawie biegłych lekarzy psychiatrów, którzy wydali opinię sądowo-psychiatryczną w niniejszej sprawie, co uniemożliwiło zadawanie im pytań przez oskarżonego i jego obrońców przy wykorzystaniu m.in. wyjaśnień oskarżonego i zeznań świadków złożonych na rozprawie głównej. Co w konsekwencji naruszyło prawo oskarżonego do obrony,-nieuwzględnienie złożonego przez obrońcę wniosku o dopuszczenie dowodu z ponownej opinii sądowo-psychiatrycznej z innego ośrodka naukowego, w wyniku czego nie zostały usunięte zgłoszone zarzuty i wątpliwości do opinii sądowo-psychiatrycznej wydanej w postępowaniu przygotowawczym i nierozstrzygnięte ostatecznie kwestie stanu psychicznego oskarżonego, warunkujące jego odpowiedzialność karną,-oddalenie wniosku obrońców o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej, co uniemożliwiło usunięcie wątpliwości dotyczących istotnych okoliczności przebiegu krytycznego zdarzenia,-oddalenie innych wniosków dowodowych zgłoszonych przez obrońców, w szczególności z zeznań świadków S. C., J. B., A. Ł. i Z. S. oraz niepowołanie z urzędu dowodu z przesłuchania M. K., co uniemożliwiło wszechstronne wyjaśnienie sprawy i prawidłowe wyrokowanie;b)art. 3 § 3 k.p.k. przez przyjęcie, że oskarżony wywołał kłótnię, że K. K. uderzyła go bardzo mocno w twarz, że przewrócił się, a po podniesieniu wziął do ręki nóż kuchenny i z tyłu uderzył ją nim z dużą siłą w plecy, pomimo iż w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy nie da się wykluczyć innych bardziej korzystnych dla oskarżonego wersji przebiegu zdarzenia, m.in., że to Krystyna K. spowodowała nieporozumienie i zaatakowała oskarżonego, a oskarżony działał w obronie koniecznej, że został sprowokowany, co wywołało u niego usprawiedliwiony stan silnego wzburzenia, lub że działał nieumyślnie,2)błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mających wpływ na treść tego orzeczenia, polegający na przyjęciu przez Sąd Wojewódzki - wbrew dowodom zebranym w sprawie i wskazanym w pkt 1 zarzutów rewizyjnych wątpliwościom wynikającym z tych dowodów - że oskarżony, zadając cios nożem, działał z zamiarem bezpośrednim, a jego twierdzenie, że do czasu wyjścia z restauracji "O." nic nie pamięta, nie odpowiada prawdzie i ma jedynie charakter obronny.W konkluzji autorzy rewizji wnieśli o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego.W toku rozprawy przed Sądem Najwyższym Prokurator Prokuratury Generalnej, podzielając pierwszy zarzut rewizyjny, wniósł także o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut ujęty w pkt I rewizji jest zasadny.Jak wynika z akt sprawy, prokurator, mając wątpliwości, co do stanu poczytalności oskarżonego, postanowił zasięgnąć opinii biegłych psychiatrów. Biegli złożyli opinię. W akcie oskarżenia prokurator wniósł o wezwanie na rozprawę biegłych psychiatrów.W zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy głównej zaznaczono by biegłych nie wzywać.W toku rozprawy obrońca oskarżonego wniósł o dopuszczenie dowodu z przesłuchania biegłych lekarzy psychiatrów, którzy powinni ustosunkować się do wyjaśnień oskarżonego złożonych na rozprawie. Sąd postanowił wniosku tego nie uwzględnić, z braku podstaw.Stanowisko Sądu Wojewódzkiego w tym zakresie jest niezasadne. Z ostatniego zdania art. 331 § 1 k.p.k. wynika, że regułą jest obecność biegłych w toku przewodu sądowego w części mogącej mieć wpływ na treść opinii. Nieobecność biegłych na rozprawie sądowej może być uzasadniona jednoznacznością opinii złożonej w postępowaniu przygotowawczym, stanowiskiem Sądu orzekającego, że nie zachodzi konieczność udziału biegłych w rozprawie sądowej oraz brakiem uzasadnionych wniosków stron, domagających się obecności biegłych w czasie przesłuchania oskarżonego, świadków, czy przeprowadzeniem innych dowodów. Jeżeli strona oświadcza, że ma zamiar zadać biegłym pytania w związku ze złożoną opinią, to Sąd winien to umożliwić stronie. Oddalenie przez Sąd I instancji wniosku obrony oskarżonego o wezwanie na rozprawę sądową biegłych psychiatrów, którzy w toku postępowania przygotowawczego wydali opinię o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego i przez to uniemożliwienie oskarżonemu i jego obrońcom uzyskania odpowiedzi na nasuwające się pytania, wiążące się z treścią opinii, stanowi zarówno obrazę art. 155 § 1 k.p.k., jak i rażące naruszenie prawa oskarżonego do obrony (art. 9 k.p.k., OSNIKiW 1983 z. 4-5, poz. 31) i stwarza konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd rozważy potrzebę dopuszczenia innych dowodów, o których mowa w rewizji.