III CZP 61/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Zakrzewska. Sędziowie SN: Ł. Grygołajtys (sprawozdawca), T. Żyznowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wiesława S. przeciwko Julianowi K. o odszkodowanie po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 15 marca 1985 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy odpowiedzialność lekarza - funkcjonariusza Służby Więziennej za szkodę wyrządzoną poszkodowanemu z winy nieumyślnej jest wyłączona w świetle art. 120 § 1 k.p.?"podjął następującą uchwałę:Przepis art. 120 k.p. nie ma zastosowania do odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariuszy Służby Więziennej.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 100.000 zł tytułem odszkodowania i twierdził, że wskutek zaniedbań pozwanego jako lekarza w Areszcie Śledczym w B. został z opóźnieniem skierowany na zabieg usunięcia ciała obcego w oku, co spowodowało utratę wzroku w 50%.Pozwany wnosił o oddalenie powództwa.Wyrokiem z dnia 19 listopada 1984 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, wychodząc z założenia, że pozwanemu w jego działaniu nie można przypisać winy umyślnej, co zwalnia go od odpowiedzialności za powstałą szkodę.Rozpoznając rewizję powoda od wymienionego wyroku Sąd Wojewódzki w Białymstoku powziął wątpliwość, czy do odpowiedzialności lekarza - funkcjonariusza Służby Więziennej za szkodę, wyrządzoną z winy nieumyślnej, mają zastosowanie przepisy kodeksu pracy (art. 120 k.p.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zakresem kodeksu pracy są objęte stosunki pracy (art. 1 k.p.). Osoby, będące funkcjonariuszami Służby Więziennej, pozostają w stosunku służbowym, który jest uregulowany niemal całościowo w ustawie z dnia 10 grudnia 1959 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 69, poz. 436; zm.: Dz. U. z 1975 r. Nr 20, poz. 107). Akty normujące stosunki służbowe nie stanowią aktów szczególnych w stosunku do kodeksu pracy w znaczeniu art. 5 tego kodeksu. Artykuł 5 k.p. bowiem przewiduje stosowanie kodeksu pracy w przypadkach nie unormowanych przepisami odnoszącymi się do stosunków pracy określonych kategorii pracowników. Funkcjonariusze Służby Więziennej nie są pracownikami w rozumieniu art. 2 k.p., a przepisy kodeksu pracy odnoszą się do nich wtedy, gdy w pragmatyce służbowej istnieje odesłanie do przepisów prawa pracy (np. art. 34 ustawy o Służbie Więziennej). Analiza przepisów kodeksu pracy wskazuje wyraźnie, że intencją ustawodawcy było pozostawienie poza regulacją k.p. stosunków służbowych nie mających cywilnego charakteru. Dowodzi tego utrzymanie w mocy szeregu przepisów wydanych przed uchwaleniem k.p. Tak np. w art. VII p.w.k.p. pominięto pragmatykę więzienną, co dowodzi, że stosunki uregulowane tym aktem nie zostały objęte kodyfikacją prawa pracy. Ponadto art. IX pkt 2 p.w.k.p. uchylił art. 18 i 19 dekretu z dnia 5 października 1955 r. o odpowiedzialności materialnej żołnierzy za szkody wyrządzone jednostce wojskowej (Dz. U. Nr 40, poz. 247) tylko w części dotyczącej pracowników. Obowiązujące nadal unormowania wyżej wymienionego dekretu zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 pkt 3 stosuje się odpowiednio do Służby Więziennej. Przeciwko uznaniu stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Więziennej za stosunek pracowniczy przemawia treść art. 302 k.p., która byłaby zbędna w razie zaliczenia tych funkcjonariuszy do pracowników w rozumieniu k.p. Według przeważających poglądów doktryny funkcjonariusze Służby Więziennej nie są objęci zakresem przedmiotowym kodeksu pracy. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 sierpnia 1977 r. III CZP 68/77 (OSNCP 1978, z. 4, poz. 62) wyraził pogląd, że przepis art. 120 k.p. nie ma zastosowania do żołnierzy zasadniczej służby wojskowej. Zawarta w uzasadnieniu powołanej uchwały argumentacja znajduje zastosowanie do niniejszego wypadku.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.