I PR 107/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Myślicki. Sędziowie SN: A. Filcek (sprawozdawca), Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Jana N. przeciwko Spółdzielni Inwalidów Niewidomych "R." w C. o uchylenie uchwały na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Częstochowie z dnia 11 lipca 1985 r.uchylił zaskarżony wyrok w części odnoszącej sie do stosunku pracy powoda i przywrócił go do pracy w pozwanej Spółdzielni na poprzednich warunkach; w pozostałym zakresie oddalił rewizję i zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu w obu instancjach.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się w pozwie stwierdzenia bezskuteczności uchwały nr 45/84 Rady Nadzorczej pozwanej Spółdzielni z dnia 6 grudnia 1984 r. odwołującej go ze skutkiem natychmiastowym z funkcji zastępcy prezesa zarządu do spraw rehabilitacji oraz zawierającej wypowiedzenie mu dotychczasowych warunków pracy i płacy, a także ustalenia, że łączy go nadal z pozwaną Spółdzielnią stosunek członkostwa oraz stosunek pracy na stanowisku zastępcy kierownika Spółdzielni do spraw rehabilitacji. Powód uzasadniał swoje żądania tym, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem przepisów prawa spółdzielczego, statutu Spółdzielni oraz kodeksu pracy.Pozwana Spółdzielnia nie uznała powództwa.Sąd Wojewódzki w Częstochowie rozpoznawszy sprawę w granicach żądań objętych pozwem wyrokiem z dnia 11 lipca 1985 r. oddalił powództwo kierując się następującymi względami:Uchwała z dnia 6 grudnia 1984 r. w części dotyczącej odwołania powoda z funkcji zastępcy prezesa zarządu Spółdzielni jest zgodna z wymaganiami formalnymi określonymi w art. 49 § 3 prawa spółdzielczego oraz § 69 statutu Spółdzielni. Jest ona też merytorycznie uzasadniona, mianowicie nieudzieleniem powodowi absolutorium przez zgromadzenie przedstawicieli Spółdzielni, a także jego zaniedbaniami przy przyznawaniu członkowi Spółdzielni P. dotacji na zakup telewizora.Natomiast wadliwe jest wypowiedzenie powodowi warunków pracy i płacy. Wbrew stanowisku strony pozwanej, że powodowi nie wypowiedziano tych warunków, ale zamierzano to uczynić w przyszłości, wypowiedzenie istotnie nastąpiło, na co wskazuje nie budząca wątpliwości treść uchwały Rady Nadzorczej z dnia 6 grudnia 1984 r., stwierdzająca, że odwołanie powoda z funkcji zastępcy prezesa Spółdzielni jest równoznaczne z wypowiedzeniem spółdzielczej umowy o pracę na stanowisku zastępcy kierownika Spółdzielni do spraw rehabilitacji i że powodowi proponuje się zatrudnienie na stanowisku kierownika działu socjalnego z określonym wynagrodzeniem niższym od dotychczas pobieranego. Mankamentem wypowiedzenia jest, że znalazło się ono w pisemnej uchwale, mimo że nie zostało sprecyzowane na posiedzeniu Rady Nadzorczej. Wobec nieprzeprowadzenia uprzedniej konsultacji zamiaru wypowiedzenia z organizacją Związków Zawodowych wypowiedzenie nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 38 k.p. i art. 190 prawa spółdzielczego. Ponadto zostało ono dokonane w czasie korzystania przez powoda ze zwolnienia lekarskiego. Mimo powyższych wadliwości wypowiedzenia, żądania powoda nie zasługują na uwzględnienie, gdyż do rozwiązania stosunku pracy nie doszło wskutek upływu okresu wypowiedzenia, ale wcześniej, bo w dniu 6 lutego 1985 r., wobec podjęcia przez powoda pracy w Spółdzielni Niewidomych w R. na podstawie porozumienia między zakładami pracy. W tej sytuacji wypowiedzenie straciło swój byt i powód nie może skutecznie się od niego odwoływać.W rewizji od powyższego wyroku powód domaga się jego zmiany i uchylenia uchwały nr 45/84 Rady Nadzorczej odwołującej go z funkcji zastępcy prezesa zarządu Spółdzielni oraz zobowiązania strony pozwanej do zatrudnienia go na dotychczasowych warunkach płacowych bądź uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania. Powód nie podtrzymuje w rewizji żądania ustalenia, że łączy go z pozwaną Spółdzielnią stosunek członkostwa. Z akt sprawy nie wynika zresztą, że stosunek ten został rozwiązany; przeciwnie, strona pozwana nie neguje jego istnienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji odnoszące się do oddalenia powództwa o uchylenie uchwały Rady Nadzorczej odwołującej powoda z funkcji zastępcy prezesa Spółdzielni są bezzasadne, gdyż w świetle art. 49 § 3 prawa spółdzielczego i utrwalonej w judykaturze Sądu Najwyższego wykładni tego przepisu (wyrażonej m.in. w orzeczeniach z dnia 23 lutego 1984 r., I PR 10/84 oraz z dnia 27 sierpnia 1985 r., I PR 66/85) Rada Nadzorcza może odwołać członka zarządu spółdzielni w każdym czasie i bez ograniczenia jakąkolwiek przyczyną, wobec czego odwołany członek zarządu nie może skutecznie podważać uchwały o jego odwołaniu ze względu na brak merytorycznych podstaw do jego odwołania. W świetle powyższej wykładni bezprzedmiotowe było szczegółowe badanie przez Sąd Wojewódzki przyczyn odwołania powoda z funkcji zastępcy prezesa zarządu Spółdzielni. Z tego też względu bezprzedmiotowe są zarzuty zawarte w rewizji odnoszące się do nieudzielenia powodowi absolutorium przez zgromadzenie przedstawicieli (w tym naruszenie art. 38 § 1 pkt 2, i art. 41 § 1 prawa spółdzielczego), którą to okoliczność przyjął Sąd Wojewódzki za główną przyczynę uzasadniającą odwołanie powoda z pełnionej funkcji.Konsekwencją nieuzależnienia odwołania członka zarządu spółdzielni (poza sytuacjami przewidzianymi w art. 49 § 4 i art. 51 § 1 prawa spółdzielczego) od istnienia określonej przyczyny jest brak w prawie spółdzielczym wymagania uzasadnienia uchwały w przedmiocie odwołania. Nietrafny jest pogląd skarżącego, że obowiązek taki wynika z § 24 pkt 1 statutu Spółdzielni, gdyż przepis ten odnosi się do uchwał w sprawach wynikających ze stosunku członkostwa, którego zaskarżona uchwała nie narusza.Natomiast podnoszone w rewizji zarzuty skarżącego odnoszące się do wadliwości wypowiedzenia mu warunków pracy i płacy zostały przez Sąd Wojewódzki podzielone, z tym jednak zastrzeżeniem, że sąd ten uznał je za bezprzedmiotowe wobec wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem zakładów pracy, w stosunku do czego rewizja nie zawiera żadnych przekonujących zarzutów. Sąd Najwyższy jednak wziął z urzędu pod uwagę (art. 381 § 1 k.p.c.), że wniosek Sądu Wojewódzkiego jest sprzeczny z przepisami prawa. Przyjmując, że stosunek pracy łączący strony został w dniu 6 lutego 1985 r. rozwiązany za porozumieniem zakładów pracy (a w istocie za porozumieniem stron, gdyż kodeks pracy nie przewiduje samodzielnego sposobu rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem zakładów pracy, jeżeli pracownik nie wyrazi zgody na rozwiązanie stosunku pracy), Sąd Wojewódzki nie zwrócił uwagi na przepis art. 186 § 2 prawa spółdzielczego, z którego wynika niedopuszczalność rozwiązania spółdzielczej umowy o pracę w czasie trwania członkostwa, z wyjątkiem przypadków w przepisie tym enumeratywnie wymienionych. Wśród tych wyjątków wymienione jest wprawdzie rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron, z zastrzeżeniem jednak jednoczesnego wypowiedzenia przez członka członkostwa. Wyjątki od ustawowej zasady muszą być wykładane ściśle, toteż nie można podzielić stanowiska pozwanej Spółdzielni wyrażonego w odpowiedzi na pozew, że w dniu 6 lutego 1985 r. nastąpiło za porozumieniem stron rozwiązanie spółdzielczej umowy o pracę bez wypowiedzenia przez powoda stosunku członkostwa, który trwa nadal. W świetle art. 186 § 2 prawa spółdzielczego rozwiązanie spółdzielczej umowy o pracę za porozumieniem stron bez jednoczesnego wypowiedzenia przez pracownika członkostwa w spółdzielni nie jest możliwe. Gdyby nawet w zachowaniu się powoda zmierzającym do rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron próbować dopatrzyć się dorozumianego wypowiedzenia członkostwa, to nie mogłoby ono odnieść skutku wobec niezachowania przewidzianej w art. 22 prawa spółdzielczego pod rygorem nieważności pisemnej formy wypowiedzenia. Powód bowiem nie zwracał się na piśmie do pozwanej Spółdzielni o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron, lecz - jak wynika z jego akt osobowych - z wnioskiem o rozwiązanie z nim stosunku pracy wystąpiła Spółdzielnia Niewidomych w R. Skoro zaś nie doszło do ważnego rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron, to konieczne jest rozważenie następstw wypowiedzenia powodowi warunków pracy i płacy, które dokonane zostało - jak prawidłowo ustalił Sąd Wojewódzki - z naruszeniem art. 38 k.p. i art. 190 prawa spółdzielczego oraz art. 41 k.p. Następstwa te w sferze roszczeń związanych ze stosunkiem pracy reguluje art. 46 k.p. w związku z art. 42 § 1 k.p. Artykuł 188 prawa spółdzielczego regulujący roszczenia członka spółdzielni pracy w razie wadliwego wypowiedzenia przez spółdzielnię spółdzielczej umowy o pracę lub jej warunków dotyczy bowiem wyłącznie wypowiedzenia dokonanego z naruszeniem art. 184, 187 i 191 prawa spółdzielczego. W razie wypowiedzenia przez spółdzielnię spółdzielczej umowy o pracę z naruszeniem innych przepisów o wypowiadaniu umów o pracę (np. art. 41 k.p. lub art. 190 prawa spółdzielczego) członkowi spółdzielni przysługują na podstawie art. 77 § 2 k.p. i art. 199 prawa spółdzielczego roszczenia przewidziane w kodeksie pracy na wypadek niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę przez zakład pracy. W świetle zaś art. 46 k.p. znajduje uzasadnienie zgłoszone przez powoda już w toku postępowania przed Sądem Wojewódzkim roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach, tj. zastępcy kierownika spółdzielni do spraw rehabilitacji, z funkcji bowiem zastępcy prezesa Spółdzielni został on skutecznie odwołany.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej stosunku pracy, w pozostałym zaś zakresie, dotyczącym odwołania z funkcji zastępcy prezesa Spółdzielni, rewizję jako bezpodstawną oddalił (art. 387 k.p.c.), znosząc wzajemnie między stronami koszty procesu w obu instancjach (art. 100 k.p.c.).