I PR 10/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Filcek.Sędziowie SN: A. Grymaszewski (spr.), Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 1984 r. sprawy z powództwa A. D. przeciwko B. Rękodziełu Ludowemu-Spółdzielni Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego w B. o uchylenie uchwały Rady Nadzorczej, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 31 października 1983 r., sygn. akt (...),oddala rewizję i nie obciąża powoda kosztami postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 21 czerwca 1983 r. A. D. główny księgowy w Spółdzielni Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego w B. od dnia 23 lutego 1982 r. po ostatecznym sprecyzowaniu roszczeń domagał się uchylenia uchwały nr (...) Rady Spółdzielni z dnia 9 czerwca 1983 r. w przedmiocie odwołania go z funkcji członka Zarządu pozwanej Spółdzielni z uwagi na nieudzielenie mu absolutorium przez Zebranie Przedstawicieli Członków Spółdzielni w dniu 31 maja 1983 r. oraz uchylenia decyzji Zarządu Spółdzielni z dnia 28 lipca 1983 r. w sprawie wypowiedzenia powodowi warunków pracy i płacy.Powód utrzymywał, że skoro Walne Zgromadzenie nie udzielając mu absolutorium, nie podjęło uchwały o odwołaniu go z funkcji członka Zarządu, to organ niższego rzędu, jakim jest Rada Spółdzielni, nie miał prawa zmieniać decyzji Walnego Zgromadzenia. Ponadto powód podniósł, że pismo odwołujące go z funkcji członka Zarządu z dnia 16 września 1983 r. podpisane zostało tylko przez jednego członka Rady z naruszeniem art. 46 § 1 pkt 8 pr. spół.W odpowiedzi pozwana Spółdzielnia wnosiła o odrzucenie pozwu w części dotyczącej uchylenia uchwały rady nadzorczej z dnia 9 czerwca 1983 r., podnosząc zarzut niedopuszczalności drogi sądowej, względnie o oddalenie powództwa z uwagi na brak kwalifikacji i liczne uchybienia w pracy powoda, a nadto przekazanie sprawy wg właściwości Sądowi Rejonowemu w Białymstoku w części dotyczącej wypowiedzenia warunków pracy i płacy lub oddalenie powództwa.Po rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 31 października 1983 r. uznał się niewłaściwym do rozpoznania odwołania powoda od wypowiedzenia warunków pracy i płacy i w tym zakresie przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Białymstoku do rozpoznania.Roszczenie natomiast o uchylenie uchwały rady nadzorczej Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 31 października 1983 r. oddalił, uznając, iż powództwo w tej części jest przedwczesne. Zdaniem Sądu wybór i odwołanie członków zarządu należy w myśl § 35 pkt c statutu Spółdzielni, a także art. 49 § 3 pr. spół. do kompetencji rady nadzorczej.W przedmiotowej sprawie więc rada nadzorcza Spółdzielni podejmując decyzję o odwołaniu powoda z funkcji członka zarządu, działała w ramach przysługujących jej uprawnień ustawowych i statutowych.Od uchwały w przedmiocie odwołania z funkcji członka zarządu powodowi przysługiwało odwołanie do organu wyższego rzędu, tj. do walnego zgromadzenia (§ 19 pkt 3 statutu), i powód przed zaskarżeniem uchwały rady powinien był wykorzystać drogę postępowania wewnątrzspółdzielczego (art. 32 i 33 pr. spół.), stanowiącą konieczną przesłankę dopuszczalności ochrony praw członka Spółdzielni przed sądem.W obszernej rewizji powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, załączając fotokopię jego odwołania do walnego zgromadzenia z dnia 13 lipca 1983 r., nadmieniając, że w doręczonym mu piśmie z dnia 9 czerwca 1983 r. Rada Nadzorcza Spółdzielni nie zamieściła pouczenia o trybie i terminie odwołania od podjętej uchwały o odwołaniu z funkcji członka zarządu.Ponadto powód kwestionując stanowisko Sądu, podniósł, że w jego sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 32 i 33 pr. spół., gdyż nie dotyczą sprawy wynikającej ze stosunku członkowstwa. Jego natomiast zdaniem odwołany członek zarządu zgodnie z art. 51 § 2 pr. spół. może zaskarżyć do sądu uchwałę o odwołaniu w terminie 2 tygodni od daty jej doręczenia. Jednocześnie powód wyraził pogląd, że w świetle art. 49 § 4 pr. spół. odwołanie członka zarządu, któremu walne zgromadzenie nie udzieliło absolutorium, należy do wyłącznej kompetencji walnego zgromadzenia, a nie do rady nadzorczej spółdzielni.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stanowisko Sądu Wojewódzkiego, uzależniając rozpoznanie powództwa od uprzedniego wyczerpania drogi postępowania wewnątrzspółdzielczego, nie jest trafne i słusznie w rewizji powód zarzuca naruszenie przepisów art. 32 i 33 pr. spół., gdyż dotyczą one wyłącznie spraw wynikających ze stosunku członkowstwa i nie mogą mieć w rozpatrywanej sprawie zastosowania.Wprawdzie art. 34 pr. spół. pozwala na objęcie przez statut postępowaniem wewnątrzspółdzielczym także innych spraw niż przewidziane w art. 32, ale § 19 statutu Spółdzielni, obowiązującego z mocy art. 297 § 2 pr. spół. w okresie odwołania powoda, nie wymieniał wśród spraw mogących być przedmiotem postępowania wewnątrzspółdzielczego uchwał w przedmiocie odwołania członków zarządu od pełnienia powierzonych im funkcji.W świetle powyższego nierozpoznane dotąd odwołanie powoda z dnia 13 lipca 1983 r. złożone do walnego zgromadzenia traktowane być może jedynie jako skarga, co do której walne zgromadzenie mogłoby się wypowiadać jedynie w formie sugestii pod adresem rady nadzorczej w przedmiocie ponownego rozważenia sprawy, nie zaś jako organ odwoławczy przewidziany w art. 38 § 1 pkt 8 pr. spół. Nierozpoznanie powyższej skargi przez walne zgromadzenie nie stanowi zatem przeszkody do rozpoznania sprawy przez sąd.Mimo trafności zarzutu naruszenia art. 32 i 33 pr. spół. rewizja powoda podlega na podstawie art. 387 k.p.c. oddaleniu, gdyż zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.Do odwołania bowiem członka zarządu w każdej chwili jest uprawniony zgodnie z art. 49 § 3 pr. spół. z dnia 16 września 1983 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 210) organ, który dokonuje wyboru. Organem uprawnionym do wyboru członków zarządu jest w pozwanej Spółdzielni rada nadzorcza, po myśli zdania pierwszego § 35 statutu w związku z art. 49 § 2 wyżej powołanego prawa.Wyjątek od powyższej zasady, przewiduje przepis art. 49 § 4 pr. spół., stanowiąc, że walne zgromadzenie (lub zgodnie z art. 37 pr. spół. zebranie przedstawicieli członków spółdzielni) może odwołać tych członków zarządu, którym nie udzieliło absolutorium (art. 38 § 1 pkt 2), niezależnie od tego, który organ stosownie do postanowień statutu wybiera członków zarządu.Przepis art. 49 § 4 pr. spół. wbrew odmiennemu poglądowi powoda nie wyłącza jednak możliwości odwołania członka zarządu przez radę nadzorczą w ramach jej uprawnień wynikających z art. 49 § 3 pr. spół., i to bez względu na przyczynę uzasadniającą odwołanie. Rada Nadzorcza może bowiem odwołać członka zarządu w każdej chwili, a więc bez ograniczenia jakąkolwiek przyczyną.Chociaż w niniejszej sprawie zebranie przedstawicieli, nie udzielając powodowi absolutorium, nie skorzystało z możliwości odwołania go z funkcji członka zarządu, uchwała w tym przedmiocie Rady Nadzorczej z dnia 9 czerwca 1983 r. jest prawnie skuteczna.Powód w pozwie domagał się uchylenia uchwały Rady Nadzorczej Spółdzielni z dnia 9 czerwca 1983 r., lecz jego żądanie, jak słusznie podnosiła strona pozwana, nie mogło być uwzględnione z tego powodu, że prawo spółdzielcze nie przewiduje możliwości zaskarżenia do sądu uchwały rady nadzorczej.Uchwała rady nadzorczej odwołująca członka zarządu, która jak już wspomniano może być podjęta w każdej chwili, jest czynnością jednostronną, pozostawianą swobodnej decyzji organu samorządu spółdzielczego i nie wymaga uzasadnienia. Jako taka nie podlega kontroli merytorycznej sądu i nie może być zaskarżona.Zarzut powoda, że służy mu prawo zaskarżenia uchwały rady nadzorczej do sądu na podstawie art. 51 § 2 pr. spół., nie jest trafny. Przepis ten daje jedynie możność zaskarżenia decyzji centralnego związku zarówno przez spółdzielnię, jak i przez odwołanego członka zarządu, jeżeli podjęta została po bezskutecznym upływie terminu odwołania członka zarządu w wyniku przeprowadzonej lustracji przez właściwy organ samorządu spółdzielczego. Przepis powyższy jako wyjątkowy nie może być interpretowany rozszerzająco i stosowany do sytuacji występującej w niniejszej sprawie.Skuteczności uchwały o odwołaniu powoda z funkcji członka zarządu nie podważają także zarzuty powoda dotyczące doręczenia mu zawiadomienia o odwołaniu z podpisem jednego tylko członka rady nadzorczej. Skuteczność bowiem uchwały zależy jedynie od zawiadomienia adresata, co bezspornie nastąpiło, a nie od określonej formy tego zawiadomienia. Zresztą kolejne pismo informujące o treści uchwały rady nadzorczej było już podpisane przez dwóch jej członków, lecz powód odnowił jego przyjęcia.Również zarzut dotyczący braku pouczenia o odwołaniu od uchwały rady nadzorczej do walnego zgromadzenia też jest nietrafny, skoro także odwołanie, jak wynika z poprzednich wywodów, nie służyło.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.