II PR 601/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski. Sędziowie: M. Wilewski (sprawozdawca), S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Lucjana D. przeciwko Okręgowej Spółdzielni Inwalidów w W. o unieważnienie uchwały walnego zgromadzenia i zapłatę, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 14 lipca 1962 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się przywrócenia go do pracy, zasądzenia na jego rzecz odszkodowania za niesłuszne rozwiązanie stosunku pracy a nadto zasądzenia wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.Pozwana Spółdzielnia wniosła o oddalenie powództwa twierdząc, że z powodem rozwiązano umowę bez wypowiedzenia na podstawie uchwały rady nadzorczej za samowolne porzucenie pracy, wobec czego odszkodowanie mu nie przysługuje, a pracy w godzinach nadliczbowych powodowi nie zlecano, gdyż nie było ani potrzeby takiej pracy, ani funduszu na ten cel.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo. Z poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń wynika, że powód był członkiem pozwanej spółdzielni i pracował w granicach 1/2 etatu: najpierw w charakterze szatniarza, a następnie kierownika punktu fryzjerskiego. Oświadczenie woli pozwanej o rozwiązaniu z powodem umowy bez wypowiedzenia było dokonane pismem z daty 16.XI.1961 r., podpisanym przez zarząd Spółdzielni, i od tego czasu powód nie pełni pracy w Spółdzielni. Jako przyczynę rozwiązania umowy pozwana podała nie usprawiedliwioną nieobecność powoda w pracy powyżej 3 dni i nakłanianie podległych mu pracowników do wykonywania bezpłatnie usług na szkodą pozwanej.W maju 1962 r. uchwałą rady nadzorczej wykluczono powoda ze spółdzielni. Powód uchwały tej nie zaskarżył do walnego zgromadzenia pozwanej. Sąd Wojewódzki uznał, że przed wyczerpaniem drogi postępowania wewnątrz-spółdzielczego powód nie może dochodzić przed sądem żadnego ze zgłoszonych roszczeń.Powód wniósł w rewizji o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zarzucając naruszenie art. 30 § 1 ustawy z dnia 17.II.1961 r. o spółdzielniach i ich związkach oraz uchybienie art. 236 § 1 i art. 336 § 2 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest uzasadniona. Niezaskarżenie do walnego zgromadzenia spółdzielni uchwały rady nadzorczej spółdzielni o wykluczeniu z niej nie pozbawia byłego członka spółdzielni prawa dochodzenia przed sądem roszczeń odszkodowawczych za okres poprzedzający skuteczność wykluczenia. Sąd Wojewódzki to przeoczył i oddalił roszczenia powoda, zaskarżony więc wyrok podlega uchyleniu z mocy art. 384 k.p.c.Aczkolwiek Sąd Wojewódzki rozważał również merytorycznie zasadność roszczeń powoda o wynagrodzenie w kwocie 2 520 zł za pracę wykonywaną w godzinach nadliczbowych, to jednak z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, czy Sąd Wojewódzki oddalił tę część roszczeń powoda ze względu na bezzasadność, czy też ze względu na niedopuszczalność dochodzenia ich przed sądem przed wyczerpaniem drogi wewnątrz-spółdzielczej.Błędna ocena w ostatnio przytoczonym zakresie zaważyć mogła na rozstrzygnięciu sprawy mimo niewyjaśnienia jej do stanowczego rozstrzygnięcia z uchybieniem art. 236 § 1 k.p.c. w związku z art. 326 k.p.c.Sprawa dotyczy zasądzenia wynagrodzenia za pracę, wobec czego interes społeczny nakładał na Sąd obowiązek wzmożonej aktywności celem ujawnienia prawdy, zwłaszcza że powód występował w procesie bez pomocy adwokata i mogły istnieć luki w zgłaszanych przez niego wnioskach dowodowych. Niezależnie od tego nastąpiła w toku procesu zmiana w sytuacji prawnej powoda względem Spółdzielni, a to na skutek podjęcia przez jej radę nadzorczą uchwały o wykluczeniu powoda ze Spółdzielni.Powód w piśmie procesowym z dnia 22.VI.1962 r. nazwanym "prośbą" zgłosił roszczenie "powrotu wszelkich praw członka spółdzielni nieprawnie odebranych mu w dniu 16 maja 1962 r." Nie zostało w sprawie wyjaśnione, czy zarząd Spółdzielni zawiadomił go pisemnie o wykluczeniu w sposób wskazany w art. 21 § 3 ustawy z dnia 17.II.1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61) oraz czy nie należało traktować wspomnianego pisma powoda z dnia 22.VI.1962 r. jako jego odwołania od uchwały rady nadzorczej do walnego zgromadzenia. W takim razie postępowanie w sprawie w części odnoszącej się do roszczenia niemajątkowego mogłoby ulec odroczeniu do czasu rozpoznania przez walne zgromadzenie odwołania powoda od decyzji rady nadzorczej. Do pisma powoda z dnia 22.VI.1962 r. powinien być dołączony odpis celem doręczenia go stronie pozwanej (art. 135 k.p.c.), lecz w aktach sprawy brak jest po temu danych. Również brak wzmianki w protokole rozprawy z dnia 12.VII.1962 r. o powiadomieniu przez Sąd strony pozwanej o treści tego pisma. Brak także w aktach sprawy statutu pozwanej Spółdzielni.Sąd Wojewódzki nie zażądał od Spółdzielni obowiązującego statutu ani księgi protokołów posiedzeń rady nadzorczej, jak również dowodu prawidłowego powiadomienia powoda o jego wykluczeniu. A więc również i co do wykluczenia sprawa nie została wyjaśniona do stanowczego rozstrzygnięcia, wobec czego Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w całości celem ponownego rozpoznania sprawy (art. 371 § 1 pkt 4 i 384 k.p.c.).