II PR 79/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Graban, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefy L. przeciwko Spółdzielni Pracy Garbarskiej w R. o przywrócenie do pracy, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach-Ośrodek Zamiejscowy w Radomiu z dnia 26 sierpnia 1965 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o należność z tytułu dodatku za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia oraz o kwotę należną z tytułu udziału w zyskach i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach-Ośrodek w Radomiu do ponownego rozpoznania; w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód, po kilkakrotnej zmianie żądania swego pozwu, sformułował je ostatecznie w ten sposób, że domagał się:1) uchylenia uchwały walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni z dnia 28 grudnia 1962 r., zatwierdzającej wykluczenie go ze Spółdzielni;2) zasądzenia na jego rzecz od pozwanej Spółdzielni:a) kwoty 10.770 zł tytułem odszkodowania za niesłuszne zwolnienie go z pracy za okres od 30.XI.1962 r. do 20.VI.1963 r., licząc po 1.600 zł miesięcznie,b) kwoty 3.900 zł tytułem dodatku za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia w okresie od 1.IV.1959 r. do 30.VI.1962 r. i c) kwoty należnej z podziału zysków w wysokości zależnej od obrachunku, a w każdym razie co najmniej kwoty 5.000 zł.Pozwana Spółdzielni wnosiła o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem oddalił powództwo w całości i przyznał pozwanej od powoda 700 zł kosztów procesu.Orzeczenie to Sąd Wojewódzki uzasadnił w sposób następujący:Powód został wykluczony ze Spółdzielni z dnia 29 listopada 1962 r., której to uchwały nie zaskarżył w terminie przewidzianym w art. 38 § 3 ustawy o spółdz. Powód nie może się więc domagać ani nawiązania stosunku członkostwa, ani odszkodowania ze względu na przepis art. 128 § 3 ustawy o spółdz., który warunkuje dochodzenie tych roszczeń od wystąpienia w trybie art. 38 tejże ustawy o spółdz. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia.Sąd Wojewódzki ustalił również, że w powierzonym powodowi magazynie skór stwierdzono przecięte skóry w paczce, w której według "paszportu" z produkcji nie wymieniono skór przepołowionych, co wskazuje na to, że powód jeśli nie ukradł skór, to w każdym razie nie dopełnił obowiązku sprawdzenia skór przyjmowanych do magazynu. Stanowiło to ciężkie naruszenie obowiązków służbowych powoda i wystarczającą podstawę do wykluczenia go ze Spółdzielni i rozwiązania z nim stosunku pracy. Ustalenia powyższe oparł Sąd Wojewódzki na protokole komisji, która badała te skóry, oraz na zeznaniach świadków Franciszka G., Henryka W. i Wacława T. Na taką ocenę tych dowodów wpłynęła też okoliczność, że powód usiłował dokonać kradzieży skór w dniu 26.III.1965 r., w związku z czym został zwolniony z pracy ze skutkiem natychmiastowym.Roszczenie powoda o dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia jest nieuzasadnione, albowiem świadkowie Janina S. i Ryszard G. stwierdzili, że dodatek ten był wypłacany łącznie z wynagrodzeniem, ponieważ stawki akordowe obejmowały już tę należność.W rewizji od tego wyroku powód wnosi o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Jako podstawy rewizyjne skarżący powołuje:1) naruszenie art. 38 § 3 ustawy o spółdz. przez niewłaściwe zastosowanie go;2) niewyjaśnienie istotnych - zdaniem skarżącego - okoliczności sprawy, jak terminu i sposobu powzięcia przez skarżącego wiadomości o treści uchwały walnego zgromadzenia, możliwości sprawdzenia metrażu skór w zaplombowanej paczce oraz okoliczności wypadku, w związku z którym powód po raz drugi był podejrzany o kradzież skóry;3) sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału w zakresie okoliczności, które miały uzasadniać ważną przyczynę do wykluczenia powoda ze Spółdzielni, jak również okoliczności, że powód nie zaskarżył uchwały walnego zgromadzenia;4) uchybienia procesowe mające wpływ na wynik sprawy przez nierozważenie istotnych okoliczności, jak materiałów zawartych w sprawie karnej w opinii biegłego K., okoliczności, że jeżeli nawet powód nie sprawdził zawartości paczki, to był to jednorazowy wypadek, wyjaśnień powoda w sprawie zawartości paczki i wreszcie braku związku przyczynowego między drugim obwinieniem powoda a niniejszą sprawą. Jako dalsze uchybienie procesowe przytacza skarżący błędną ocenę zeznań świadków oraz pominięcie dowodu z biegłego na okoliczność, czy powód otrzymał należny mu dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 38 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia powinno być wniesione w ciągu 6 tygodni od daty walnego zgromadzenia, a jeśli powództwo wnosi członek nieobecny na walnym zgromadzeniu na skutek jego wadliwego zwołania - to w ciągu 6 tygodni od daty powzięcia wiadomości przez tegoż członka o uchwale, nie później jednak niż w ciągu roku od daty walnego zgromadzenia. W zasadzie więc obowiązuje termin 6-tygodniowy od daty walnego zgromadzenia. Drugi wariant, tzn. takiż 6-tygodniowy termin, ale liczony od daty powzięcia przez członka wiadomości o uchwale, ma zastosowanie tylko wtedy, gdy członek był nieobecny na walnym zgromadzeniu. Ale nawet dla członka nieobecnego na walnym zgromadzeniu termin biegnie od daty walnego zgromadzenia, jeżeli nieobecność tego członka była spowodowana jakąkolwiek inną przyczyną niż wadliwością zwołania walnego zgromadzenia. Jest to dodatkowy warunek, który powoduje, że bieg terminu liczy się nie od daty walnego zgromadzenia, lecz od innego późniejszego terminu. Natomiast dla członka, który był obecny na walnym zgromadzeniu, termin 6-tygodniowy do zaskarżenia uchwały walnego zgromadzenia biegnie zawsze od daty tego zgromadzenia.Obojętną więc jest w niniejszej sprawie okoliczność, czy powód był prawidłowo zawiadomiony o terminie walnego zgromadzenia. Nie ma też znaczenia okoliczność, że po dyskusji nad punktem porządku dziennego dotyczącym jego wykluczenia, a przed przystąpieniem do głosowania, został on wyproszony z sali obrad i następnie nie został poproszony ani też zawiadomiony o wyniku głosowania. Wiedział bowiem, że sprawa jego była rozpoznawana na walnym zgromadzeniu, a o treści uchwały mógł się dowiedzieć w okresie tych 6 tygodni, które pozostawały do wniesienia powództwa. Data walnego zgromadzenia jest niesporna: 28.XII.1962 r., a powództwo w tej sprawie zostało wniesione do Sądu Powiatowego w Białobrzegach dopiero dnia 26 marca 1963 r., a więc po upływie 6 tygodni od daty walnego zgromadzenia, na którym zapadła uchwała zatwierdzająca decyzję rady nadzorczej Spółdzielni o wykluczeniu powoda z tej Spółdzielni. Pomijając więc nawet, że pozew nie obejmował wówczas jeszcze żądania uchylenia uchwały walnego zgromadzenia, upłynął już termin zaskarżenia uchwały i stała się ona prawomocna i wiążąca zarówno powoda, jak i Spółdzielnię - bez względu na to, czy zarzuty postawione powodowi, które spowodowały wykluczenie go ze Spółdzielni, były uzasadnione. W tych warunkach należy uznać powoda za wykluczonego skutecznie ze Spółdzielni, i to od dnia doręczenia mu zawiadomienia o decyzji rady nadzorczej, tzn. od dnia 30.XI.1962 r.Dalszą konsekwencją niezaskarżenia przez powoda uchwały walnego zgromadzenia w terminie przewidzianym w art. 38 § 3 ustawy o spółdz. jest to, że w myśl art. 128 § 3 tejże ustawy powód nie może dochodzić roszczeń o nawiązanie stosunku pracy i o odszkodowanie za szkodę wynikłą z rozwiązania stosunku pracy od chwili doręczenia mu decyzji rady o wykluczeniu ze spółdzielni i rozwiązaniu stosunku pracy. Powód przez spóźnienie zaskarżenia uchwały walnego zgromadzenia utracił prawo dochodzenia tych roszczeń bez względu na to, czy decyzja o wykluczeniu go z pozwanej Spółdzielni i rozwiązaniu w związku z tym stosunku pracy była merytorycznie słuszna.Z powyższych powodów rewizja w tej części, która zaskarża oddalenie powództwa o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia oraz o odszkodowanie za utratę zarobku od dnia 30.XI.1962 r., jest nieuzasadniona. Oddalenie powództwa w tym zakresie nie narusza przepisów art. 38 § 3 i 128 § 3 ustawy o spółdz., zarzucane zaś uchybienia co do nie wyjaśnienia okoliczności, czy powód był prawidłowo zawiadomiony o terminie walnego zgromadzenia, kiedy się faktycznie dowiedział o treści uchwały walnego zgromadzenia, jak również okoliczności dotyczących słuszności stawianych powodowi zarzutów - nie mają w tym zakresie znaczenia.Uzasadniona jest natomiast rewizja co do pozostałych roszczeń powoda, a mianowicie o udział w zyskach i o dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia.Co do pierwszego z tych roszczeń, Sąd Wojewódzki nie uzasadnił osobno oddalenia powództwa w tym względzie. Domyślać się jedynie można, że wliczył je do roszczeń, których powód nie może dochodzić na skutek niezaskarżenia w trybie przewidzianym w art. 38 § 3 ustawy o spółdz. ze względu na przepis art. 128 § 3 tej ustawy. Stanowi to jednak naruszenie tego ostatniego przepisu przez niewłaściwą jego wykładnię. Zakaz dochodzenia odszkodowania zamieszczony w końcowym zdaniu art. 128 § 3 ustawy o spółdz. nie obejmuje roszczeń powoda, które wynikają z jego pracy w czasie, gdy był jeszcze członkiem spółdzielni. W myśl art. 124 § 1 członek spółdzielni otrzymuje za pracę wynagrodzenie bieżące oraz udział w części nadwyżki bilansowej przeznaczonej do podziału między członków.Roszczenie więc członka o udział w części nadwyżki bilansowej jest roszczeniem wynikającym ze spółdzielczego stosunku pracy i jeżeli chodzi o należność z tego tytułu za okres, kiedy był on jeszcze członkiem spółdzielni i pracował, to członek wykluczony ze spółdzielni może dochodzić tej należności, choćby nie zaskarżył uchwały walnego zgromadzenia dotyczącej jego wykluczenia w trybie przewidzianym w art. 38 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach.Z akt sprawy nie wynika, by powód został pozbawiony udziału w zyskach przez właściwy organ spółdzielni. Ustawa o spółdzielniach nie zawiera przepisów, z których by bezpośrednio wynikała utrata przez powoda prawa do udziału w zyskach za ten okres, kiedy był on członkiem spółdzielni i pracował, brak też innego materiału w aktach, który by uzasadniał oddalenie powództwa w tym zakresie. Oddalenie więc tej części powództwa nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego i bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz z uchybieniem art. 328 § 2 k.p.c. (art. 368 pkt 1, 3 i 5 k.p.c.).Oddalenie powództwa obejmującego roszczenie o dodatek za pracę szkodliwą dla zdrowia uzasadnił Sąd Wojewódzki tym, że na podstawie zeznań świadków S. i G. ustalił, iż dodatek ten został powodowi wliczony do stawek akordowych, jakie pobierał. Zeznania jednak tych świadków nie wyjaśniły istotnej dla sprawy okoliczności, czy powód rzeczywiście otrzymał z tego tytułu tyle, ile mu się należało. Zeznania bowiem tych świadków mówią tylko o metodzie, jaką wówczas stosowano przy wypłacie wynagrodzeń, a nie o tym, ile się konkretnie powodowi należało i czy dostał całą należność. Oddalenie więc roszczenia w tym zakresie nastąpiło bez wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, co stanowi uzasadnioną podstawę rewizyjną (art. 368 pkt 3 k.p.c.).Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł w myśl art. 387 i 388 § 1 k.p.c., jak w sentencji wyroku.