N 46/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Kaszycki, Sędziowie: płk S. Wojtczak, płk J. Juszczak (sprawozdawca), płk H. Góra, kpt. W. Oziębło (sędzia s. wojsk. - deleg.).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Siemianowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 1984 r. na rozprawie sprawy Jacka S., prawomocnie skazanego za przestępstwo określone w art. 303 § 3 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności oraz pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat, z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Prezesa Izby Wojskowej Sądu Najwyższego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 15 września 1982 r.w związku z rewizją nadzwyczajną:a) odstąpił od trybu doraźnego,b) zmienił zaskarżony wyrok przez złagodzenie Jackowi S. orzeczonej kary do 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz uchylenie kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Prezes Izby Wojskowej Sądu Najwyższego w rewizji nadzwyczajnej zarzucił temu wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę i mający nań wpływ, a polegający na uznaniu, że skazany w czasie popełnienia przypisanego mu czynu był żołnierzem, i w związku z tym zarzutem wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie Jacka S. od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 303 § 3 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o zmianę zaskarżonego wyroku przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego skazanemu z art. 303 § 3 k.k. - na art. 256 § 1 k.k. i złagodzeniu wymierzonej mu kary do 6 miesięcy pozbawienia wolności, zważył, co następuje:W rewizji nadzwyczajnej zaprezentowany został pogląd, ze skoro Sąd Rejonowy w R. zarządził wykonanie przez skazanego orzeczonej względem niego kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i w związku z tym "rozliczony" on został z jednostką wojskową, a następnie pod konwojem skierowany do zakładu karnego w celu odbycia kary, to w chwili uwolnienia się od dozoru konwoju, a tym samym popełnieniu przypisanego mu czynu, nie był już żołnierzem, a wobec tego nie mógł też być podmiotem przestępstwa określonego w art. 303 k.k. Z takim poglądem nie można się zgodzić.Prawdą jest, co zresztą słusznie podkreślono w motywach rewizji, że zarządzenie w stosunku do żołnierza wykonania kary pozbawienia wolności stanowi, w myśl art. 92 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. z 1979 r., Nr 18, poz. 111 z późn. zm.) i § 88 ust. 2 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 39 z dnia 27 listopada 1981 r. w sprawie odbywania zasadniczej służby wojskowej (Dz. Rozk. MON z 1981 r., Nr 39, poz. 59), podstawę obligatoryjnego zwolnienia go z zasadniczej służby wojskowej. Prawdą również jest to, że powołana ustawa w art. 75 ust. 5 stanowi, iż żołnierza uważa się za zwolnionego z czynnej służby wojskowej z chwilą jego odejścia z miejsca pełnienia służby. Z tego wynika, że o odejściu żołnierza z zasadniczej służby wojskowej nie decyduje formalny rozkaz o zwolnieniu go z tej służby, czy też podobnej treści wpis dokonany w jego książce wojskowej, lecz faktycznie odejście z miejsca pełnienia służby. To z kolei oznacza, że żołnierz formalnie zwolniony z zasadniczej służby wojskowej, który jednak faktycznie nie odszedł z tej służby i pozostaje w dyspozycji władz wojskowych, w dalszym ciągu będzie podmiotem przestępstw określonych w części wojskowej kodeksu karnego. Jeżeli zaś tak - to nie do przyjęcia jest zawarte w rewizji twierdzenie, że skazany nie mógł być podmiotem "ściśle wojskowego przestępstwa określonego w art. 303 k.k.", skoro - pomimo rozliczenia go z jednostką wojskową - w dalszym ciągu znajdował się on w dyspozycji władz wojskowych. Zauważyć tu bowiem trzeba, że - zgodnie z treścią § 88 ust. 1 i 2 cytowanego już wyżej zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 39 - z chwilą zarządzenia w stosunku do żołnierza wykonania kary pozbawienia wolności zwalnia się go z zasadniczej służby wojskowej i kieruje pod konwojem do odpowiedniego zakładu karnego, a zatem pozostaje on w dyspozycji władz wojskowych do chwili przekazania go przez dowódcę konwoju administracji zakładu karnego, i to będzie chwila jego odejścia z miejsca pełnienia służby. Dopiero więc z tą chwilą przestanie on być podmiotem przestępstw ściśle wojskowych. Jeżeli więc w sprawie niniejszej ustalono, że skazany uwolnił się od dozoru konwoju wojskowego przed przekazaniem go administracji zakładu karnego, a więc w chwili, kiedy pozostawał jeszcze w dyspozycji władz wojskowych, to sąd pierwszej instancji słusznie uznał go za winnego przestępstwa określonego w art. 303 § 3 k.k., gdyż nie przestał on być żołnierzem i w związku z tym mógł być podmiotem przestępstw wojskowych. Brak zatem podstaw do uniewinnienia go od przypisanego mu czynu (...). Ze względu na to, że w sprawie niniejszej stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu skazanego nie jest szczególnie wysoki, przeto w związku z rewizją nadzwyczajną odstąpiono od trybu doraźnego i złagodzono wymierzoną skazanemu karę do wysokości odpowiadającej stopniowi jego zawinienia i szkodliwości społecznej popełnionego czynu. Odstąpienie od trybu doraźnego czyni również bezprzedmiotową orzeczoną skazanemu karę dodatkową, i w związku z tym karę tę uchylono (...).