III UZP 4/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Grymaszewski, T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, w sprawie z wniosku Ireny G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o wyższy wzrost emerytury z tytułu zatrudnienia w PRL po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 grudnia 1983 r., do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy okresy trwania przerw w pracy, podjętej po urodzeniu dziecka, w ciągu czterech lat od urodzenia dziecka, spowodowanych opieką nad tym dzieckiem, są okresami równorzędnymi z okresami zatrudnienia?"podjął następującą uchwałę:Przerwami w pracy stanowiącymi okresy równorzędne z okresami zatrudnienia (art. 11 ust. 2 pkt 11 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. Nr 40, poz. 267) są tylko przerwy spowodowane zaprzestaniem zatrudnienia, jakie miało miejsce po urodzeniu dziecka. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Okręgowy Sąd do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego:Wnioskodawczyni pozostawała w zatrudnieniu m.in. od dnia 25.XII.1949 r. do dnia 31.VII.1952 r., z którym to dniem zwolniła się z pracy. Następnie podjęła zatrudnienie dnia 23.X.1953 r. i pozostawała w zatrudnieniu do dnia 31.XII.1954 r. W okresie przerwy w zatrudnieniu urodziła dziecko w dniu 19.V.1953 r.Obecnie żąda zaliczenia jej do okresu zatrudnienia okresu przerwy w pracy spowodowanej opieką nad dzieckiem od dnia 1.I.1955 r. do dnia 19.V.1957 r.Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił zaliczenia do okresu zatrudnienia okresu przerwy w pracy spowodowanej opieką nad małym dzieckiem do lat 4. Stanowisko to podzieliła Rada Nadzorcza Oddziału ZUS. Okręgowy Sąd, przedstawiając zagadnienie, następująco uzasadnił swe stanowisko co do wyłaniających się wątpliwości:W myśl art. 11 ust. 2 pkt 11 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267) okresy trwania przerw w pracy spowodowanych opieką nad dzieckiem w wieku do lat 4 - łącznie nie dłużej niż 6 lat - uważa się za okresy równorzędne z okresami zatrudnienia. Przepis ten nie precyzuje pojęcia przerwy w pracy, w szczególności nie określa, czy przerwa w pracy ma nastąpić w związku z urodzeniem dziecka, które wymaga opieki, czy też przerwa ta może nastąpić bez związku z urodzeniem dziecka, byle przed ukończeniem przez nie 4 roku życia; w tym drugim przypadku pozostawanie w stosunku pracy w dacie urodzenia dziecka nie byłoby wymagane. Redakcja powołanego przepisu prowadzi do rozbieżnego interpretowania go przez strony i budzi poważne wątpliwości co do rozstrzygnięcia zagadnienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267) za okresy równorzędne z okresami zatrudnienia zostały uznane także okresy przerw w pracy spowodowane opieką nad dzieckiem w wieku do lat 4. Dotyczy to przerw w pracy, jakie miały miejsce przed wprowadzeniem przepisów w sprawie urlopów bezpłatnych dla matek pracujących, opiekujących się małymi dziećmi (por. uchwałę nr 158 Rady Ministrów z dnia 24 maja 1968 r. - M.P. Nr 24, poz. 154 i akty późniejsze).Wymieniony przepis traktuje jednakowo okresy urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących, opiekujących się małymi dziećmi, innych urlopów bezpłatnych udzielonych w tym celu oraz przerwy w pracy spowodowane opieką nad dzieckiem w wieku do lat 4.Przepis powyższy nie wyjaśnia bliżej, co należy rozumieć przez przerwę w pracy spowodowaną opieką nad dzieckiem w wyżej wymienionym wieku.Z treści wymienionego przepisu wynika, iż istotnymi przesłankami przy ocenie przerwy w pracy uważanej za okres równorzędny z okresem zatrudnienia są: a) zaprzestanie pracy; b) sprawowanie opieki nad dzieckiem, którego wiek nie przekroczył 4 lat.W świetle tych przesłanek nie jest istotna okoliczność, czy urodzenie dziecka przez pracownicę nastąpiło w okresie zatrudnienia czy też poza tym okresem. Istotnymi są wyżej wymienione przesłanki.W świetle tych przesłanek należy dojść do wniosku, że podjęcie przez pracownicę zatrudnienia po urodzeniu dziecka, a następnie zaprzestanie tego zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w wieku do lat 4, stanowi przerwę w pracy, która podlega zaliczeniu do okresów równorzędnych z okresami zatrudnienia. Czas tej przerwy podlegający uwzględnieniu dla celów emerytalnych stanowi okres od zaprzestania zatrudnienia do ukończenia przez dziecko 4 lat życia. Jeżeli pracownica miała więcej przerw w pracy, łączny okres z tego tytułu nie może przekraczać 6 lat.W sytuacji faktycznej sprawy, w której powstało przedstawione zagadnienie prawne, wnioskodawczyni urodziła dziecko w dniu 19.V.1953 r, nie pozostając w zatrudnieniu. Podjęła zatrudnienie w dniu 23.X.1953 r., które przerwała w dniu 31.XII.1954 r. w celu sprawowania opieki na dzieckiem. Okres przerwy w zatrudnieniu wnioskodawczyni od dnia 1.I.1955 r. do dnia 18.V.1957 r. stanowi przerwę podlegającą uwzględnieniu dla celów emerytalnych stosownie do art. 11 ust. 2 pkt 11 powołanej ustawy.Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.