I KR 72/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kaliński. Sędziowie: J. Cieślak (sprawozdawca), T. Rybicki.Prokurator Prokuratury Generalnej: R. Rychlik.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 1984 r. sprawy Andrzeja K. i innych, oskarżonych z art. 201 i 200 § 1 k.k. w zw. z art. 58 i 10 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w R. z dnia 7 grudnia 1983 r.(...) wyrok ten utrzymał w mocy w całości w stosunku do oskarżonych: Andrzeja K., Tadeusza J. i Tadeusza S. (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w R. z dnia 7 grudnia 1983 r. zostali m.in. skazani:- Andrzej K. - na podstawie art. 201 k.k. w zw. z art. 10 § 3 i art. 58 k.k. oraz art. 36 § 2 i 3, art. 40 § 1 pkt 3, art. 42 § 1 i art. 46 § 1 pkt 2 k.k. - na karę 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 120.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat, zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych na okres 5 lat i częściowej konfiskaty mienia;- Tadeusz J. - na podstawie art. 201 k.k. w zw. z art. 58 oraz art. 36 § 2 i 3, 40 § 1 pkt 3 k.k., art. 46 § 1 pkt 2 k.k. - na karę 5 lat pozbawienia wolności, 120.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat i konfiskaty mienia w całości - obaj za czyn wyczerpujący znamiona przestępstwa określonego w art. 201 k.k. w zw. z art. 58 k.k., a co do oskarżonego Andrzeja K. również przestępstwa określonego w art. 200 § 1 k.k., popełnionego w ten sposób, że w okresie od listopada 1982 r. do kwietnia 1983 r. w R., działając wspólnie i w porozumieniu, a Tadeusz J. ponadto wspólnie i w porozumieniu z Andrzejem K., przy czym Andrzej K. jako kierownik miejskiego zespołu ekonomiczno-administracyjnego szkół, dopuścili się przestępstwa ciągłego w ten sposób, że zagarnęli nie mniej niż 345 m2 grzejników żeliwnych wartości nie mniejszej niż 364.530 zł, a Tadeusz J. ponadto sam zagarnął grzejniki żeliwne i materiały hydrauliczne ogólnej wartości nie mniejszej niż 21.320 zł na szkodę Wydziału Oświaty i Wychowania Urzędu Miejskiego w R.Wyrok ten został zaskarżony przez obrońców wszystkich oskarżonych (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Co do rewizji obrońcy oskarżonego Andrzeja K.(...) Za chybione należało uznać argumenty rewizji kwestionujące wartość zagarniętych grzejników, ustaloną w zaskarżonym wyroku. Zdaniem rewidującego, należało za podstawę obliczenia wartości grzejników przyjąć ceny figurujące w ewidencji Miejskiego Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Szkół w P.Poglądy te nie uwzględniają wskazań wytycznych Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 1952 r. w zakresie prawidłowego stosowania przepisów ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (OSNKW 1962, z. 3, poz. 37), które zgodnie z postanowieniem zawartym w pkt 11 wytycznych z dnia 26 września 1975 r. w zakresie prawidłowego orzekania kar za przestępstwa zagarnięcia mienia społecznego znacznej wartości (OSNKW 1975, z. 10-11, poz. 134) zachowały swą aktualność w odniesieniu do ustalenia wartości zagarniętego mienia.Stosując wskazania tych wytycznych, nie można pomijać zasad reformy gospodarczej, która wprowadziła istotne zmiany w zakresie polityki ustalenia cen, co nie było uwzględnione w powołanych wytycznych. Zgodnie z założeniami reformy gospodarczej, wiele cen należy do kategorii cen tzw. umownych, ustalonych nie przez organy państwowe, jak to się dzieje w wypadkach cen urzędowych i regulowanych, lecz przez samodzielne podmioty gospodarcze, i ceny te należy przyjmować za podstawę ustalenia wartości zagarniętego mienia społecznego. Sąd Wojewódzki postąpił zgodnie z przedstawioną zasadą, przyjmując za podstawę ustalenia wartości zagarniętego mienia nie ceny ewidencyjne, ale nowe ceny uwzględniające dokonane podwyżki cen w wyniku zmiany cen zaopatrzenia w 1982 r. i decentralizacji uprawnień do ustalenia cen w następstwie wdrażania zasad reformy gospodarczej.Sąd Wojewódzki zastosował przy tym ceny najbardziej korzystne dla oskarżonych, przyjmując za podstawę cenę, jaka za część zagarniętych grzejników została zapłacona przez MZEAS w R., podczas gdy w toku rewizji gospodarczej ustalono, że w jednostkach handlowych w pierwszej połowie 1983 r. były stosowane nawet ceny wyższe.Tak więc stanowisko Sądu Wojewódzkiego nie może podlegać dalszym zmianom na korzyść oskarżonych (...).II. Co do rewizji obrońcy oskarżonego Tadeusza J.Rewizja nie jest zasadna. Zarzut błędu w ustaleniach co do cen zagarniętych grzejników jest niesłuszny w świetle rozważań poczynionych z okazji omawiania zarzutów rewizji oskarżonego Andrzeja K. Sąd Wojewódzki - jak już wykazano - nie rozstrzygnął tych kwestii na niekorzyść oskarżonych, przyjmując najkorzystniejsze ceny umowne grzejników. Podwyżki cen surowców i materiałów zaopatrzeniowych, a w związku z tym i ceny wyrobów następowały w okresie przed dokonaniem przez oskarżonych przestępstwa i w okresie działalności przestępczej oskarżonych były stosowane już nowe wyższe ceny, które należało przyjąć za kryterium obliczenia wysokości szkody.Sąd Wojewódzki zarówno w uzasadnieniu postanowienia, oddalającego wniosek o powołanie biegłych do wyceny stanu grzejników, jak i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał przesłanki swego rozstrzygnięcia, i to stanowisko wbrew odmiennym twierdzeniom zawartym w rewizjach obrońców obu oskarżonych nie nasuwa zastrzeżeń. Autorzy obydwu rewizji, kwestionując stanowisko Sądu Wojewódzkiego w tej kwestii, nie biorą pod uwagę tego, że dowód z tych opinii byłby z jednej strony nieprzydatny do stwierdzenia wymienionych okoliczności, a w odniesieniu do części grzejników nie dałby się przeprowadzić; wobec czego zachodziły okoliczności wymienione w art. 155 § 1 pkt 3 k.p.k., dające podstawę do oddalenia wniosku.Należy mieć na względzie, że pewna część grzejników została sprzedana nie znanym nabywcom i nie wiadomo, w jaki sposób grzejniki te miałyby być zbadane. Ponadto u nabywców, którzy są znani, nabyte grzejniki zostały zamontowane albo zbyte w celu zamontowania i nie wiadomo, w jaki sposób biegli mieliby dokonać wyceny ich stopnia zużycia i wartości. Wiadomo przecież, że grzejniki, jak każdy wyrób z blachy lub ze stopów żeliwnych, podlegają procesowi korozji w toku normalnej eksploatacji i biegły nie ma możliwości ustalenia, jakie procesy korozyjne powstały przed zamontowaniem tych grzejników, a jakie nastąpiły w toku ich normalnej eksploatacji, przy której muszą być zewnętrznie pomalowane. Ponadto gdyby założyć, że grzejniki były tak zardzewiałe, że nie nadawały się do eksploatacji, to nabywcy nie kupowaliby ich płacąc w dodatku wysokie ceny. Sąd Wojewódzki ustalił, że grzejniki nie były zbyt długo przechowywane w magazynie MZEAS w R. Względy te dowodzą więc nieprzydatności dowodu przeprowadzonego na wniosek obrońców oskarżonych z opinii biegłego.Oceniając wniosek o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego, zgłoszony przez stronę w trybie art. 176 § 1 k.p.k., sąd nie może pomijać tego, czy istnieją realne możliwości opracowania opinii przez biegłego i czy opinia ta będzie przydatna do stwierdzenia okoliczności, w związku z którymi została przeprowadzona. W tych warunkach nie można w stanowisku Sądu Wojewódzkiego dopatrzyć się obrazy, wymienionego w rewizji, art. 176 § 1 k.p.k. (...).